TOP 5 mẫu Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta" trong bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca (2026) SIÊU HAY

Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta"

Dàn ý: Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta"

I. Mở bài

- Giới thiệu nhà thơ Thanh Thảo và bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca – tác phẩm tiêu biểu của thơ Việt Nam thời kỳ đổi mới.

- Nêu vị trí lời đề từ: câu nói nổi tiếng của Lorca (“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi-ta”) – như một linh hồn dẫn dắt toàn bộ bài thơ.

- Khẳng định vấn đề: phân tích ý nghĩa sâu sắc, đa tầng của lời đề từ.

II. Thân bài

1. Xuất xứ và ý nghĩa bề mặt của lời đề từ

- Đây là lời của chính Federico García Lorca – nhà thơ, nhạc sĩ, nhà cách tân nghệ thuật Tây Ban Nha.

- Bộc lộ tình yêu sâu nặng của Lorca với cây đàn ghi-ta – biểu tượng của văn hóa Tây Ban Nha và nghệ thuật du mục.

- Gợi cảm giác bình thản của người nghệ sĩ trước cái chết – một tâm thế đẹp, bi tráng.

2. Lời đề từ như chìa khóa vào thế giới nghệ thuật của bài thơ

- Thanh Thảo chọn lời đề từ để gợi mở linh hồn Lorca, tạo âm hưởng bi thương và đẹp đẽ cho toàn bài.

- Mang tính chất “điệp âm” của tiếng ghi-ta: buồn, ám ảnh, kéo dài mãi trong các câu thơ sau.

- Định vị chủ đề: mối quan hệ giữa nghệ thuật – cái đẹp – cái chết.

3. Ý nghĩa biểu tượng

a. Cây đàn ghi-ta – biểu tượng của nghệ thuật và cuộc đời Lorca

- Lorca sinh ra trong âm nhạc, sống trong nghệ thuật và muốn trở về với nghệ thuật khi chết.

- Đàn ghi-ta tượng trưng cho:

+ tâm hồn lãng mạn, tự do của Lorca.

+ văn hóa Flamenco, truyền thống Tây Ban Nha.

+ cuộc đời sáng tạo đầy cách tân nhưng bi kịch.

b. “Chôn tôi với cây đàn” – khát vọng hòa nhập với nghệ thuật

+ Nghệ sĩ không chết nếu nghệ thuật còn sống.

+ Lorca muốn sự sống nghệ thuật của mình tiếp tục ngân vang ngay cả trong cái chết.

+ Thể hiện quan niệm: cái đẹp bất tử, cái ác có thể giết người nhưng không giết nổi nghệ thuật.

4. Lời đề từ và bi kịch Lorca

- Gợi dự cảm về cái chết oan khuất dưới phát-xít Franco.

- Là tiếng nói tự nhủ của người nghệ sĩ đi trước thời đại, luôn sống giữa hiểm nguy.

- Lời đề từ giống như di chúc tinh thần, cho thấy Lorca đã sống trọn vẹn và sẵn sàng đối mặt với bi kịch.

5. Đóng góp của lời đề từ đối với bài thơ

- Tạo âm hưởng chủ đạo: vừa bi thiết, vừa trong trẻo, mang tính dân ca Tây Ban Nha.

- Là sợi dây xuyên suốt: tiếng đàn – cái chết – sự bất tử.

- Giúp người đọc cảm nhận sâu sắc sự đồng cảm của Thanh Thảo với Lorca:

+ thương tiếc

+ ngưỡng mộ

+ trân trọng vẻ đẹp sáng tạo.

III. Kết bài

- Khẳng định lời đề từ mang giá trị nghệ thuật đặc sắc và chiều sâu tư tưởng lớn.

- Không chỉ mở vào thế giới Lorca mà còn mở vào quan niệm của Thanh Thảo về nghệ thuật: người nghệ sĩ có thể mất, nhưng nghệ thuật thì bất tử.

- Lời đề từ giúp bài thơ trở thành bản “điếu văn nghệ thuật” đẹp nhất mà thơ Việt Nam viết về một thi sĩ nước ngoài.

Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta" (mẫu 1)

Trong dòng chảy của thơ Việt Nam thời kì đổi mới, Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo là một trong những thi phẩm đặc sắc nhất, bởi nó không chỉ là tiếng khóc thương một nghệ sĩ tài hoa mà còn là sự suy tưởng sâu xa về nghệ thuật và cái đẹp. Ở đầu bài thơ, nhà thơ đặt lời đề từ: “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi-ta” – câu nói nổi tiếng của chính Federico García Lorca. Lời đề từ ấy như một cánh cửa mở ra thế giới tâm hồn Lorca, đồng thời cũng là sợi chỉ dẫn cho người đọc đi vào chiều sâu tư tưởng của toàn bài thơ. Phân tích lời đề từ này giúp ta cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp tâm hồn Lorca và tấm lòng tri âm tha thiết của Thanh Thảo.

Trước hết, lời đề từ mang ý nghĩa trực tiếp: đó là tình yêu vô cùng sâu nặng của Lorca dành cho cây đàn ghi-ta – biểu tượng của nghệ thuật Tây Ban Nha. Sinh ra và lớn lên giữa văn hóa Flamenco, giữa tiếng đàn của xứ sở mặt trời rực cháy, Lorca gắn liền cuộc đời với âm nhạc như một định mệnh. Vì thế, khi nói “Hãy chôn tôi với cây đàn ghi-ta”, nhà thơ Tây Ban Nha như muốn nhắn gửi rằng cây đàn chính là một phần máu thịt của ông; nghệ thuật không chỉ là nghề mà còn là lẽ sống. Lời đề từ giản dị nhưng chứa đựng một tình yêu vĩnh viễn và bất diệt với nghệ thuật.

Không chỉ mang nghĩa bề mặt, lời đề từ còn là chìa khóa mở vào toàn bộ thế giới hình tượng trong bài thơ của Thanh Thảo. Bằng việc chọn chính lời của Lorca làm đề từ, Thanh Thảo đã tạo nên âm hưởng chủ đạo cho thi phẩm: một nỗi buồn trong trẻo, lặng lẽ mà vang xa như tiếng ghi-ta ngân dài. Từ đây, người đọc bước vào bài thơ với tâm thế của kẻ tri âm, để hiểu vì sao những câu thơ sau mang đầy tiếng đàn, đầy những cung bậc chênh vênh, thảng thốt – đó là âm thanh của tự do, của sáng tạo, đồng thời cũng là âm thanh của định mệnh bi kịch.

Đặc biệt, lời đề từ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Cây đàn ghi-ta trong thế giới nghệ thuật của Lorca và Thanh Thảo không chỉ là một nhạc cụ đơn thuần mà trở thành biểu tượng của cái đẹp, của tinh thần tự do và của sự cách tân nghệ thuật. Lorca đã dành cả đời mình để đổi mới nghệ thuật Tây Ban Nha; ông đem trái tim tự do và khát vọng sáng tạo để phá bỏ những khuôn sáo cũ kỹ. “Chôn tôi với cây đàn” vì thế không chỉ là mong muốn gắn kết với nghệ thuật trong cái chết, mà còn là tuyên ngôn rằng: nghệ sĩ có thể mất, nhưng nghệ thuật thì sống mãi. Khi thể hiện điều ấy, Lorca đã để lại một triết lí nhân sinh cao đẹp: cái đẹp và tự do luôn hướng tới sự bất tử.

Lời đề từ còn gợi ra dự cảm về một bi kịch lớn. Lorca sống và sáng tạo trong bối cảnh chính quyền phát-xít Franco thống trị Tây Ban Nha. Sự tự do của thơ ca đối lập với tàn bạo của chính lực lượng độc tài. Lorca thấu hiểu cái chết đang rình rập quanh mình, bởi ông là tiếng nói của tự do, là linh hồn của nghệ thuật – điều mà bạo quyền luôn muốn tiêu diệt. Vì thế, câu nói “Nếu tôi chết…” không phải là sự bi lụy mà là tâm thế bình thản, ung dung của người nghệ sĩ đã dâng hiến trọn đời cho cái đẹp. Nó giống như một di chúc tinh thần: hãy để tôi được trở về với nghệ thuật mà tôi yêu suốt đời.

Đối với bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca, lời đề từ là điểm tựa, là nguồn âm vang xuyên suốt toàn bộ tác phẩm. Nhờ có lời dẫn ấy, người đọc hiểu vì sao trong từng câu thơ của Thanh Thảo, cây đàn ghi-ta lại hiện lên nhiều lần với vẻ đẹp mong manh, ám ảnh: khi thì “bọt nước mắt vỡ tan”, lúc lại “rưng rưng”, lúc lại “lá xanh biết mấy”… Tất cả đều khởi nguồn từ tình yêu và khát vọng sống – chết cùng nghệ thuật của Lorca. Qua đó, ta cũng cảm nhận được tình cảm sâu nặng mà Thanh Thảo dành cho nhà thơ xứ Tây Ban Nha: đó là sự ngưỡng mộ tài năng, niềm xót thương trước bi kịch, và trên hết là sự tri ân đối với một tâm hồn đẹp đã sống và chết vì cái đẹp.

Cuối cùng, lời đề từ khẳng định tư tưởng lớn của Thanh Thảo: nghệ thuật chân chính là thứ không bao giờ bị tiêu diệt. Lorca có thể bị bạo lực giết chết, nhưng tiếng đàn của ông, thơ ca của ông thì vẫn còn mãi – ngân vang trong những trang thơ, trong trái tim những người yêu nghệ thuật. Chính vì thế, Đàn ghi ta của Lor-ca không chỉ là một bài thơ tưởng niệm, mà còn là bài ca về sự bất tử của nghệ thuật.

Tóm lại, lời đề từ “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi-ta” mang một vẻ đẹp sâu sắc, đa tầng nghĩa. Nó giới thiệu linh hồn Lorca, tạo không khí cho toàn bài thơ, đồng thời thể hiện quan niệm sống – chết đầy nhân văn của người nghệ sĩ: được sống, được sáng tạo, được hiến dâng cho nghệ thuật, và ngay cả khi chết cũng muốn được nằm yên giữa tiếng đàn. Nhờ lời đề từ ấy, bài thơ của Thanh Thảo trở thành một bản nhạc trữ tình bi tráng, ca ngợi một nghệ sĩ tài hoa và khẳng định sức sống bất diệt của cái đẹp.

Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta" (mẫu 2)

Phê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lor-ca là một trong những tài năng sáng chói của nền văn học hiện đại Tây Ban Nha. Ngay từ thuở nhỏ, Lor-ca đã được coi là thần đồng với khiếu thiên bẩm trên nhiều lĩnh vực của nghệ thuật: thơ ca, hội họa, âm nhạc, sân khấu… Không những thế, Lor-ca còn có tinh thần rất lạc quan và anh minh trong việc vừa nồng nhiệt cổ vũ nhân dân đấu tranh với mọi thế lực áp chế, đòi quyền sống chính đáng vừa khởi xướng và thúc đẩy mạnh mẽ những cách tân trong các lĩnh vực nghệ thuật. Sự có mặt của Lor-ca cùng nhiều tài năng khác lúc bấy giờ đã khiến cho đời sống tinh thần của Tây Ban Nha và cả một vùng rộng lớn thuộc khu vực Tây Âu trở nên sống động. Hoảng sợ trước ảnh hưởng xã hội to lớn của Lor-ca, năm 1936, chế độ phản động cực quyền thân phát xít đã bắt giam và bắn chết ông. Cái chết của Lor-ca đã làm dâng lên một làn sóng phẫn nộ hết sức mạnh mẽ trên thế giới đối với bè lũ Phrăng-cô. Tên tuổi của Lor-ca từ đó trở thành một biểu tượng, là ngọn cờ tập hợp các nhà văn hóa Tây Ban Nha và thế giới chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ văn hóa dân tộc và văn minh nhân loại.

Thanh Thảo – một nhà thơ xuất sắc có cùng niềm đồng cảm với lòng tiếc thương lớn lao đã gửi gắm hết những tâm tư, tình cảm của mình vào thơ văn. Tình cảm ấy sâu sắc đến nỗi ông phải khước từ những niêm luật khắt khe của lối thơ truyền thống để viết theo một kiểu hoàn toàn mới, phóng khoáng và tự do. Ở đó, ông có thể bộc bạch hết tất cả nỗi niềm của mình một cách rất tự nhiên mà vẫn chứa đầy nghệ thuật. Với nhan đề “Đàn ghi ta của Lorca” và lời đề từ “khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” đã ẩn chứa rất nhiều ý nghĩa sâu xa.

Tây Ban Nha còn được gọi là đất nước Tây Ban Cầm. Bởi nơi đây không chỉ nổi tiếng với những đấu trường bò tót náo nức mà còn khiến mọi người nhớ đến với những bản nhạc “li la li la” đầy nghệ thuật của cây đàn ghi ta. Cây đàn đã trở thành một trong những hình ảnh biểu trưng cho nền văn hóa của Tây Ban Nha. Trong khi đó, Lorca là một người nghệ sĩ đa tài, yêu đàn, yêu nhạc, yêu đến mãnh liệt, si mê. Cái chết của ông cũng chính là chết vì nghệ thuật, vì cây đàn. Bởi thế, tên ông rất xứng đáng được đặt ngang vế với cây đàn ghi ta trong nhan đề của bài thơ. Đồng thời, Thanh Thảo cũng muốn thêm một lần nữa khẳng định Lorca chính là một biểu tượng sáng ngời của nền văn hóa nghệ thuật không chỉ của riêng Tây Ban Nha, mà của toàn nhân loại. Bởi đâu phải chỉ có Tây Ban Nha mới có đàn và biết yêu đàn. Biết bao nhiêu con người trên khắp thế giới có cùng niềm đam mê với guitar. Ghi ta là Lorca, và Lorca cũng chính là ghi ta. Tuy hai mà một, gắn bó mật thiết với nhau.

Cách để đối xứng giữa guitar và Lorca trong nhan đề bài thơ còn là niềm tôn kính sâu sắc của Thanh Thảo trong tầng lớp hậu thế gửi tới người nghệ sĩ đa tài sĩ đã hi sinh vì nghệ thuật. Trong lời đề từ, ông cũng rất trân trọng lời trăn trối cuối cùng của Lorca: “khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”. Thấp thoáng trong đó có một chút luyến tiếc, một chút xót xa cùng một chút đau buồn của Lorca. Luyến tiếc vì từ đây ông không còn được gảy lên những bản nhạc “li la li la” cho người đời thưởng thức, cho vơi đi những nỗi niềm sâu thẳm trong lòng người nghệ sĩ đầy ưu tư. Xót xa vì ông không thể nào chống cự lại được những kẻ tàn ác đã lập mưu giết chết mình chỉ vì ông có nhiều tài năng, có sự ảnh hưởng lớn cho mọi người. Đau buồn vì từ nay, trên đất nước Tây Ban Cầm đã thiếu vắng đi một cây đàn cực độc, cực hay. Và một câu hỏi đặt ra cho hậu thế rằng: Tại sao người tài giỏi như Lorca lại đoản mệnh như vậy? Tại sao ông lại phải chịu một cái chết bi thảm và đớn đau đến vậy? Người tài thường đi với chữ “tai” sao? Và nghệ thuật có đúng là nghiệt ngã đến mức phải chấp nhận cái chết bi thảm như Lorca? Kẻ thù nhẫn tâm giết chết ông rồi đem xác vứt xuống giếng phi tang. Một cái chết quá thê lương. Chỉ vì ông tài giỏi quá, họ sợ mọi người sẽ vì mến mộ tài năng ấy mà một lòng nghe theo ông, làm phản với những thế lực cường quyền ác độc kia.

“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” – lời trăn trối khẩn khoản, đau thương. Sống với đàn, chết cũng chỉ có một niềm khát khao là vẫn được ôm trọn cây đàn trong tay. Tình yêu nghệ thuật trong Lorca quá lớn lao khiến hậu thế ngưỡng mộ và kính trọng vô cùng. Tiếng đàn đàn ấy đã đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, nhưng ông mong muốn thế hệ sau dù có yêu mến mình đến mấy, cũng hãy cố gắng bứt phá để đi đến những đỉnh cao mới, những chân trời mới, đừng lấy ông làm giới hạn của nghệ thuật. Bởi nghệ thuật không có bất kỳ một giới hạn nào, cũng giống như tài năng của con người là vô hạn. Điều quan trọng là ta có biết đánh thức tài năng ấy hay không. Vì vậy, Lorca mong muốn được chôn cây đàn với mình cũng chính là một lời nhắn nhủ, lời thúc giục đến thế hệ sau hãy tìm tòi, học hỏi, hãy đưa nghệ thuật lên những đỉnh cao mới, giỏi hơn, hay hơn, đẹp hơn.

Dù mang ý nghĩa gì đi chăng nữa, cả cây đàn và Lorca vẫn mãi là biểu tượng sáng ngời cho nền nghệ thuật của Tây Ban Nha, của toàn nhân loại. Tiếng đàn ấy “li la li la” du dương mãi trong lòng người nghe.

Phân tích ý nghĩa lời đề từ "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta" (mẫu 3)

Thanh Thảo là một trong nhưng nhà thơ tiêu biểu của nền thơ kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Ông được xem là vua trường ca và là một cây bút luôn nỗ lực để cách tân thơ, kiếm tìm những cách biểu hiện mới. Thơ Thanh Thảo có xu hướng đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm cách biểu đạt mới: tăng cường tính nhạc cho thơ – dùng hệ thống thi ảnh và ngôn ngữ từ mới mẻ nhẳm mở đòng cho một kiểu tư duy thơ phóng túng và dành nhiều khoảng trống cho độc giả đồng sáng tạo. “Đàn ghi ta của Lor-ca” là bài thơ tiêu biểu cho những đặc điểm trên. Tất cả tư tưởng và tình cảm của tác phẩm tồn chứa trong lời đề từ mà Thanh Thảo dã dẫn từ câu thơ của Lor-ca: “Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” (Ph.G. Lorca)

Thanh Thảo được xem là vua trường ca và là một cây bút luôn nỗ lực để cách tân thơ, kiếm tìm những cách biểu hiện mới. Thơ Thanh Thảo là tiếng nói của người tri thức nhiều suy tư trăn trở về các vấn đề thời đại. Mạch suy cảm trữ tình trong thở Thanh Thảo thường hướng tới những vẻ đẹp tinh thần của con người. Ông dành mối quan tâm đặc biệt cho những con người sống có nghĩa khí, nhân cách ngời sáng dù số phận có thể ngang trái.

Thơ Thanh Thảo có xu hướng đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm cách biểu đạt mới: tăng cường tính nhạc cho thơ – dùng hệ thống thi ảnh và ngôn ngữ từ mới mẻ nhẳm mở đòng cho một kiểu tư duy thơ phóng túng và dành nhiều khoảng trống cho đọc giả đồng sáng tạo.

Cuộc đời và cái chết của Lor-ca trở thành biểu tượng, ngọn cờ tập hợp các nhà văn hóa Tây Ban Nha và nhân loại chiến đấu chống phát xít, bảo vệ văn hóa dân tộc và văn minh nhân loại. Với Thanh Thảo, đó chính là nguồn cảm hứng để Đàn ghi ta của Lor-ca cất cánh.

Nhan đề bài thơ: “Đàn ghi ta của Lor-ca” hàm chưa một ý nghĩa đặc biệt. Nhiều khi tên tác phẩm có thể gợi mở cho độc giả nội dung chủ yếu, cốt lõi của tác phẩm. Tiêu đề Đàn ghi ta của Lor-ca có thể gợi mở cho ta nội dung chủ yếu của thi phẩm. Theo Thanh Thảo, cây đàn ghi ta ở đây giống như cây đàn lia là biểu trưng cho thi ca. Khởi phát và giữ nhịp cho thơ ca chứ không đơn giản như có nhạc sĩ ở ta nhầm nó là cây đàn ghi ta cảu V.Huy-gô hay cây đàn ghi ta của đại đội ba.

Như vậy, bài thơ của Thanh Thảo trước hết viết về thơ ca (nghệ thuật) của Lor-ca, là sự cảm nhận suy tư của Thanh Thảo về thơ Lor-ca. Đây là khúc tri âm qua chính và bằng chính nghệ thuật của Lor-ca.

Thơ Lor-ca lại là phần tinh hoa, tinh túy nhất của tâm hồn Lor-ca. Hơn nữa “dường như không thể phân biệt được cuộc đời của Lor – ca với thơ ông bởi chúng quện chặt vào nhau và thơ Lor-ca chính là cuộc đời ông, đúng đến tường câu, từng giây phút một (Thanh Thảo). Cho nên viết về thơ Lor-cacũng chính là viết về con người Lor-ca, theo quy luật thơ tức là người. Cái hay và cái khó của bài thơ chính là ở điểm này.

“Đàn ghi ta của Lor-ca” là niềm ngưỡng mộ và đồng cảm sâu sắc của tác giả Thanh Thảo đối với Lor-ca, một nhà thơ hiện đại Tây Ban Nha, một nghệ sĩ tài năng, yêu tự do, lãng du mà đơn độc. Bài thơ là nỗi đau vô hạn trước số phận bi thảm của Lor-ca bởi những thế lực đen tối, niềm tin mãnh liệt về sự bất tử của tiếng đàn và thơ mà Lor-ca đã để lại.

Chủ đề tư tưởng của tác phẩm được thể hiện qua lời đề từ. Lời đề từ của thi phẩm nhiều khi là chiếc chìa khóa mà tác giả trao cho bạn đọc nhằm mở cánh cửa tìm được con đường khai phá, thâm nhập vào tác phẩm. Nó giúp bạn đọc giải mã những ý nghĩa sâu kín của tác phẩm:

Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn

(Lời đề từ)

Đàn ghi ta là nhạc cụ truyền thống, là biểu tượng nghệ thuật của đất nước Tây Ban Nha. Đàn ghi ta cũng gắn chặt với cuộc đời Lor-ca, là biểu tượng của tình yêu nghệ thuật, tình yêu cuộc sống của Lor-ca. Cái chết của Lor-ca không chỉ chấn động lớn đến thế giới lúc bấy giờ mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều nghệ sĩ bây giờ trong đó có Thanh Thảo. Theo Thanh Thảo cả bài thơ bật lên nhờ một câu thơ này của Lor-ca dẫn dắt và chính là qua thơ Lor-ca mà chúng ta hình dung ra cái chết của ông. Hay nói cách khác đó là cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Ông muốn phục sinh cho thời khắc bi tráng đó.

Dùng câu thơ của Lor-ca làm lời đề từ, Thanh Thảo muốn thể hiện sự suy ngẫm và xúc cảm của mình về nghệ thuật và cái chết của Lor- ca. Nhan đề “Đàn ghi ta của Lor-ca” vừa thể hiện tình yêu đất nước thiết tha của Lorca, đất nước của cây đàn ghi ta, vừa thể hiện tình yêu đắm say của Lor-ca đối với nghệ thuật.

Quân thù có thể giết chết nhà thơ nhưng chúng bất lực trong việc tiêu diệt sức sống của nghệ thuật mà Lor-ca sáng tạo ra. Nó là bất tử và nhờ vậy Lor-ca cũng bất tử theo. Các bài thơ ta có cảm xúc như được nghe một bản giao hưởng thơ với hai bè: bè cao, thánh thót và bè trầm bi tráng, cuối cùng là sự hòa trộn giữa hai bè để vừa thấy thơ, vừa thấy người, vừa là khúc tri âm vừa khúc tưởng niệm Lor-ca. Tưởng niệm cũng là một nét độc đáo của nội dung thi phẩm.

Tiêu đề “Đàn ghi ta của Lor-ca” có thể gợi mở cho ta nội dung chủ yếu của thi phẩm. Theo Thanh Thảo – cây đàn ghi ta ở đây giống như cây đàn li-a là biểu trưng cho thi ca. Khởi phát và giữ nhịp cho thơ ca chứ không đơn giản như có nhạc sĩ ở ta nhầm nó là cây đàn ghi ta của V.Huy-gô hay Cây đàn ghi ta của đại đội ba.

Như vậy bài thơ của Thanh Thảo trước hết viết về thơ ca (nghệ thuật) của Lor-ca, là sự cảm nhận suy tư của Thanh Thảo về thơ Lor-ca. Đây là khúc tri âm qua chính và bằng chính nghệ thuật của Lor-ca. Thơ Lor-ca lại là phần tinh hoa, tinh túy nhất của tâm hồn Lor-ca. Hơn nữa, dường như không thể phân biệt được cuộc đời của Lor-ca với thơ ông bởi chúng quện chặt vào nhau và thơ Lor-ca chính là cuộc đời ông, đúng đến tường câu, từng giây phút một (Thanh Thảo), cho nên viết về thơ Lor-ca cũng chính là viết về con người Lor-ca, theo quy luật thơ tức là người. Cái hay và cái khó của bài thơ chính là ở điểm này.

Cho nên muốn hiểu được bài thơ của Thanh Thảo, bạn đọc phải có chút vốn liếng về thơ Lor-ca. Có như vậy mới dễ dàng thâm nhập vào thi phẩm để có thể đồng cảm thậm chí đồng sáng tác với tác giả.

Chủ đề tư tưởng của tác phẩm được thể hiện qua lời đề từ. Lời đề từ của thi phẩm nhiều khi là chiếc chìa khóa mà tác giả trao cho bạn đọc nhằm mở cánh cửa tìm được con đường khai phá, thâm nhập vào tác phẩm. Nó giúp bạn đọc giải mã những ý nghĩa sâu kín của tác phẩm:

“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”

Cái chết của Lor-ca không chỉ chấn động lớn đến thế giới lúc bấy giờ mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều nghệ sĩ bây giờ trong đó có Thanh Thảo. Theo Thanh Thảo cả bài thơ bật lên nhờ một câu thơ này của Lor – ca dẫn dắt và chính là qua thơ Lor-ca mà tôi hình dung ra cái chết của ông. Hay nói cách khác đó là cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Ông muốn phục sinh cho thời khắc bi tráng đó.

Dùng câu thơ của Lor-ca làm lời đề từ, Thanh Thảo muốn thể hiện sự suy ngẫm và xúc cảm của mình về nghệ thuật và cái chết của Lor- ca:

Lor-ca bơi sang ngang
Trên chiếc ghi ta màu bạc

Quân thù có thể giết chết nhà thơ nhưng chúng bất lực trong việc tiêu diệt sức sống của nghệ thuật mà Lor-ca sáng tạo ra. Nó là bất tử và nhờ vậy Lor-ca cũng bất tử theo. Phải chăng đó là chủ đề tư tưởng cảu thi phẩm này

Như vậy, Đàn ghi ta của Lor-ca vừa là những cảm nhận của Thanh Thảo về thơ Lor-ca vừa viết về cái chết của Lor-ca. Nội dung kép đó được thể hiện rõ trong bố cục của bài thơ:

Hai khổ đầu viết về Lor-ca qua thơ của mình Lor-ca và cái bi tráng của ông. Hai khổ tiếp: Suy ngẫm về sức sống của thơ Lor-ca và cái chết bất tử của ông. Hai khổ cuối: Thơ Lor-ca bất tử nên ông cũng bất tử theo. Lor-ca từ giã tất cả để làm nên sự sống. Hai nội dung đó lúc đầu còn tách bạch về sau càng ngày càng hòa nhập, càng hóa thân vào nhau để làm nên một cơ thể thơ hoàn chỉnh thống nhất.

Các bài thơ ta có cảm xúc như được nghe một bản giao hưởng thơ với hai bè: bè cao, thánh thót và bè trầm bi tráng, cuối cùng là sự hòa trộn giữa hai bè để vừa thấy thơ, vừa thấy người, vừa là khúc tri âm vừa khúc tưởng niệm Lor-ca. Tưởng niệm cũng là một nét độc đáo của nội dung thi phẩm.

Mới đọc, người đọc bị choáng ngợp bởi chất nhạc của bài thơ, nhưng đọc kĩ ta lại thấy bài thơ được tổ chức, phát triền trên cái trục thống nhất- mang tên tự sự và trữ tình. Nó thể hiện ở kết cấu thi phẩm. Sự kết hợp này còn lặn cả vào từng ngôn từ, từng hình ảnh thơ, từng ý thơ. Nên đọc Đàn ghi ta của Lor-ca. khiến người ta nghĩ đến những bài thơ điếu, thơ viếng và cả văn tế trong văn học ở nước ta. Nó giúp ta nghĩ Thanh Thảo dù có cách tân, học tập thơ phương Tây nhưng cái gốc vẫn là nhà thơ phương Đông.

Bài thơ viết theo thể thơ tự do, sử dụng nhiều hình ảnh tượng trưng, với lời đề từ thể hiện niềm khát khao của Lorca với cây đàn kết hợp với hình thức phóng khoáng, không sử dụng dấu câu, cấu trúc câu dài ngắn theo mạch cảm xúc, suy tưởng., từng bước đưa người đọc cảm nhận được vẻ đẹp bi tráng của hình tượng Lor ca. Thanh Thảo muốn làm sống lại thời khắc bi tráng về cái chết của Lor-ca từ đó bộc lộ thái độ ngưỡng mộ, đau xót của mình với Lor-ca. Bài thơ đã xây dựng được một biểu tượng nghệ thuật Lor-ca qua hình ảnh quen thuộc, độc đáo: đàn ghi ta.