Nói quá là gì? Đặc điểm, phân loại và tác dụng của biện pháp tu từ nói quá
Vietjack.me gửi tới bạn đọc bài viết về biện pháp tu từ nói quá với đầy đủ khái niệm, ví dụ, cách nhận biết, ... Từ đó giúp các em nắm vững được các biện pháp tu từ nói quá để áp dụng khi làm bài. Mời các em tham khảo bài viết dưới đây:
Biện pháp tu từ nói quá
1. Nói quá là gì?
Nói quá hay còn được gọi là khoa trương, ngọa du, thậm xưng,... là biện pháp tu từ sử dụng lối nói phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng, hành động,... nhằm mục đích tạo ấn tượng, nhấn mạnh và tăng sức biểu cảm cho lời văn.
Ví dụ: "Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng vui lòng."
2. Đặc điểm của biện pháp tu từ nói quá
Các điểm đặc trưng của biện pháp tu từ nói quá, bao gồm:
- Phóng đại mức độ, quy mô, tính chất:
Nói quá không nhằm mục đích nói dối hay sai sự thật, mà là cố ý phóng đại lên nhiều lần so với thực tế. Biện pháp này giúp nhấn mạnh đặc điểm, tính chất của sự vật, hiện tượng, hành động,... nhằm thu hút sự chú ý của người đọc, người nghe.
- Tạo ấn tượng mạnh mẽ:
Việc sử dụng lối nói phóng đại giúp gây ấn tượng mạnh mẽ, thu hút sự chú ý và khơi gợi cảm xúc cho người đọc, người nghe. Nhờ vậy, thông điệp được truyền tải một cách hiệu quả và gây nhớ lâu hơn.
- Tăng sức biểu cảm cho lời văn:
Nói quá góp phần làm cho lời văn sinh động, hấp dẫn, thể hiện rõ tình cảm, thái độ của người nói, người viết. Biện pháp này giúp cho câu văn có sức thuyết phục cao hơn, khơi gợi sự đồng cảm và chia sẻ từ người đọc, người nghe.
- Nói quá không phải là nói dối:
Nói quá là một biện pháp tu từ nhằm mục đích nhấn mạnh và tăng sức biểu cảm cho lời văn. Nói dối là hành vi cố ý nói sai sự thật với mục đích đánh lừa người khác.
3. Các biện pháp tu từ nói quá thường gặp
a) Nói quá kết hợp với so sánh
Đây là cách kết hợp hai biện pháp tu từ để tăng hiệu quả biểu cảm. Nói quá phóng đại mức độ, quy mô, tính chất, còn so sánh giúp so sánh sự vật, hiện tượng với một vật khác để làm cho việc phóng đại cụ thể, sinh động hơn.
Ví dụ: "Con cò trắng muốt như vôi/ Đứng vắt giữa trời một mảnh trăng" (Ca dao)
b) Dùng từ ngữ phóng đại khác
Ngoài cách sử dụng so sánh, ta có thể sử dụng các từ ngữ có ý nghĩa phóng đại để nhấn mạnh mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng.
Ví dụ: "Dòng người đổ ra đường đông như kiến." (Dùng từ ngữ "đông như kiến" để phóng đại số lượng người)
Ngoài hai dạng nói quá trên, còn có một số dạng ít phổ biến khác như:
-
Nói quá bằng cách lặp lại: "Nói mãi, nói mãi mà nó vẫn không hiểu."
-
Nói quá bằng cách dùng cấp số nhân: "Cái tin lan nhanh như chớp."
-
Nói quá bằng cách dùng hình ảnh ẩn dụ: "Bóng tre trùm mát rượi."
4. Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá
-
Nhấn mạnh: Nói quá giúp làm nổi bật đặc điểm, tính chất của sự vật, hiện tượng, hành động,... Nhờ vậy, thông điệp mà người nói, người viết muốn truyền tải được nhấn mạnh và dễ dàng đi sâu vào lòng người đọc, người nghe.
-
Gây ấn tượng: Sử dụng nói quá giúp khơi gợi sự chú ý và gây ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc, người nghe. Nhờ vậy, nội dung được truyền tải trở nên sinh động, hấp dẫn và khó quên hơn.
-
Tăng sức biểu cảm: Nói quá giúp thể hiện rõ tình cảm, thái độ của người nói, người viết. Nhờ vậy, lời văn trở nên sinh động, có sức thuyết phục cao và gây được sự đồng cảm từ người đọc, người nghe.
5. So sánh biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh
Giống nhau:
-
Cả hai đều là biện pháp tu từ.
-
Cả hai đều được sử dụng để tăng sức biểu cảm cho lời văn.
Khác nhau:
Đặc điểm |
Nói quá |
Nói giảm - nói tránh |
Mục đích |
Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm |
Giảm nhẹ, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề, thô tục |
Cách thức |
Phóng đại mức độ, quy mô, tính chất |
Dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển |
Ví dụ |
"Trời ơi! Con muỗi này to như con voi!" |
"Cụ đã khuất" (thay vì "Cụ đã chết") |
Hiệu quả |
Làm cho lời văn sinh động, hấp dẫn, có sức thuyết phục cao |
Giữ gìn sự lịch sự, tế nhị, tránh gây tổn thương cho người khác |
6. Sơ đồ tư duy về biện pháp nói quá
7. Bài tập về biện pháp tu từ nói quá
Bài 1. Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:
a. Bàn tay ta làm nên tất cả
có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông, Bài ca vỡ đất)
b. Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sượt da thôi. Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời dược.
(Nguyễn Minh Châu, Mảnh trăng cuối rừng)
c. [...] Cái cụ bà thét ra lửa ấy lại sử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.
(Nam Cao, Chí Phèo)
Trả lời:
a. "Có sức người sỏi đá cũng thành cơm." Biện pháp nói quá ở đây để nhấn mạnh vai trò sự cố gắng, kiên trì, sức khỏe trong lao động, có thể cải tạo tự nhiên mang lại nguồn sống của con người.
b. "em có thể đi lên tới tận trời được" nói quá ở đây để nhằm khẳng định tinh thân không ngại khó, không ngại khổ của nhân vật.
c. "cụ bà thét ra lửa" ở đây, biện pháp nói quá được sử dụng để thể hiện nhân vật bà cụ có thế lực, có quyền lực.
Bài 2. Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống để tạo biện pháp tu từ nói quá: Bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.
a. Ở nơi /.../ thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà.
b. Nhìn thấy tội các của giặc, ai ai cũng /.../
c. Cô Nam tính tình xởi lởi, /.../
d. Lời khen của cô giáo làm cho nó /.../
e. Bọn giặc hoảng hốt /.../ mà chạy.
Trả lời:
a. Có ăn đá gà ăn sỏi
b. Bầm tím gan tím ruột
c. Ruột để ngoài da
d. Nở từng khúc ruột
e. Vắt chân lên cổ
Xem thêm các bài viết liên quan hay, đầy đủ khác:
Đoạn văn có sử dụng biện pháp tu từ nói quá hoặc nói giảm - nói tránh (2024) SIÊU HAY
Xem thêm các chương trình khác:
- Các dạng bài tập Tiếng Anh thông dụng nhất
- 3000 câu hỏi ôn tập môn Tiếng Anh có đáp án
- Toàn bộ kiến thức về cụm động từ | Định nghĩa và cách dùng
- 500 đoạn văn Tiếng Anh thông dụng nhất và cách làm
- 1000 câu hỏi ôn tập môn Công nghệ có đáp án
- 1000 câu hỏi ôn tập Giáo dục công dân
- 15000 câu hỏi ôn tập môn Toán có đáp án
- Wiki Toán | Khái niệm, định lí, tính chất, dạng bài, công thức
- Tuyển tập đề thi + chuyên đề ôn thi Toán Kangaroo các cấp độ (có đáp án 2024)
- 3000 câu hỏi ôn tập môn Vật lí có đáp án
- Tổng hợp Dạng bài - Công thức môn Vật lí
- Phương trình hóa học | Tổng hợp PTHH của các chất hữu cơ, vô cơ chính xác nhất
- Đồng phân & Công thức cấu tạo của các chất hữu cơ
- Nhận biết các chất Hóa học
- Cấu hình electron
- So sánh bán kính nguyên tử và bán kính ion
- 1000 câu hỏi ôn tập môn Hóa có đáp án
- Wiki các chất hóa học | Định nghĩa, tính chất, nhận biết, điều chế, ứng dụng
- Cách đọc danh pháp hóa học (chương trình mới) đầy đủ nhất
- Công thức Lewis của một số chất thường gặp (chương trình mới)
- Công thức electron của một số chất thường gặp (chương trình mới)
- Công thức cấu tạo của một số chất thường gặp (chương trình mới)
- Công thức hợp chất khí với hidro của các nguyên tố (phổ biến) | Cách viết công thức hợp chất khí với hidro
- Công thức hidroxit cao nhất của các nguyên tố (phổ biến) | Cách viết công thức hidroxit cao nhất
- Công thức oxit cao nhất của các nguyên tố (phổ biến) | Cách viết công thức oxit cao nhất
- 2000 câu hỏi ôn tập môn Tin học có đáp án
- 3000 câu hỏi ôn tập môn Lịch sử có đáp án
- 3000 câu hỏi ôn tập môn Địa lí có đáp án
- 2000 câu hỏi ôn tập môn Sinh học có đáp án
- Tổng hợp Dạng bài - Công thức môn Sinh học
- Trò chơi Powerpoint | Game Powerpoint
- Tổng hợp bài thu hoạch BDTX Giáo viên mầm non (2024) theo Thông tư 12
- Tổng hợp bài thu hoạch BDTX Giáo viên tiểu học (2024)
- Tổng hợp bài thu hoạch BDTX Giáo viên THCS (2024)
- Tổng hợp bài thu hoạch BDTX Giáo viên THPT (2024)