Phúng dụ là gì? Đặc điểm của phúng dụ

Vietjack.me gửi tới bạn đọc bài viết về Phúng dụ là gì? Đặc điểm của phúng dụ ... Từ đó giúp các em nắm vững được các biện pháp để áp dụng khi làm bài. Mời các em tham khảo bài viết dưới đây:

1 351 19/04/2026


Phúng dụ là gì? Đặc điểm của phúng dụ

1. Phúng dụ là gì?

Phúng dụ (còn được hiểu là nói bóng, ám chỉ) là một hình thức chuyển nghĩa trong văn học, chỉ trường hợp các hình ảnh, hình tượng cụ thể kết hợp với nhau trong một cấu trúc hoàn chỉnh, từ đó giúp liên tưởng tới những ý nghĩa khái quát, trừu tượng và rộng hơn nội dung cơ sở ban đầu.

2. Đặc điểm của phúng dụ

Phúng dụ luôn mang trong mình hai lớp nghĩa:

  • Nghĩa cụ thể: lớp nghĩa cơ sở (nghĩa đen) do các hình ảnh, hình tượng trong câu mang lại - là phương tiện để liên tưởng.

  • Nghĩa trừu tượng: quan niệm, tư tưởng của người viết, người nói được liên tưởng từ lớp nghĩa cụ thể.

3. Phân biệt phúng dụ và các biện pháp khác

  • Phúng dụ: Thường ám chỉ sâu xa, mang tính triết lý, ngữ cảnh rộng lớn.

  • Ẩn dụ: Tương đồng nét đặc điểm, phạm vi hẹp hơn, dễ hiểu hơn.

  • Hoán dụ: Mối quan hệ gần gũi, thực tế.

  • Trực chỉ: Cách nói thẳng, đối lập với phúng dụ.

4. Ví dụ cụ thể

a, Vắng mợ thì chợ vẫn đông.

  • Nghĩa cụ thể: một khu chợ đông đúc, dù thiếu một người thì vẫn không hề ảnh hưởng gì đến hoạt động của khu chợ cả.

  • Nghĩa phúng dụ (trừu tượng): mỉa mai một số cá nhân đánh giá quá cao vai trò, vị trí của mình trong tập thể, cộng đồng, dù thực tế thì dù có hay không có họ cũng chẳng khiến tập thể đó bị ảnh hưởng gì đáng kể.

b,

Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

(Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương)

  • Nghĩa cụ thể: hình dáng, cách làm và đặc điểm của chiếc bánh trôi nước - một loại bánh dân gian có từ xưa.

  • Nghĩa phúng dụ (trừu tượng): khẳng định vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng, son sắt của người phụ nữ Việt xưa, đồng thời thể hiện sự cảm thương sâu sắc cho số phận chìm nổi của họ.

1 351 19/04/2026


Xem thêm các chương trình khác: