Tản văn là gì? Tùy bút là gì? Phân biệt tản văn và tùy bút?

Vietjack.me gửi tới bạn đọc bài viết về Tản văn là gì? Tùy bút là gì? Phân biệt tản văn và tùy bút? Từ đó giúp các em nắm vững được kiến thức để áp dụng khi làm bài. Mời các em tham khảo bài viết dưới đây:

1 347 10/03/2026

Trang trước

Trang sau

Tản văn là gì? Tùy bút là gì? Phân biệt tản văn và tùy bút?

1. Tản văn là gì?

Định nghĩa tản văn:

- Là thể loại văn xuôi ngắn gọn, hàm súc. Người viết tản văn thường dựa trên một vài nét chấm phá vé đời sống để thể hiện tâm trạng, suy nghĩ, chủ kiến của mình. Tản văn khá tự do trong cách biểu hiện, có sự kết hợp tự sự. trữ tình, nghị luận, miêu tả, khảo cứu...

- Ngôn từ: gần gũi đời thường, như lời chuyện trò, bàn luận, tâm sự.

2. Tùy bút là gì?

Tuỳ bút là một thể loại văn xuôi thuộc loại hình kí (Kí là tác phẩm văn học chú trọng ghi chép sự thật; Có những tác phẩm nghiêng về kể sự việc, có những tác phẩm nghiêng về thể hiện cảm xúc)

Điểm tựa của tuỳ bút là cái tôi của tác giả. Qua việc ghi chép về con người, sự kiện cụ thể, có thực, tác giả tuỳ bút thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của mình. Tuỳ bút thiên về tính trữ tình, có thể kết hợp trữ tình, suy tưởng, triết lí, chính luận.

- Bố cục: khá tự do, được triển khai theo một cảm hứng chủ đạo, một tư tưởng chủ đé nhất định.

- Ngôn từ: giàu hình ảnh, giàu chất thơ.

3. Phân biệt tản văn và tùy bút?

a. Giống nhau

Tiêu chí	Nội dung
Thể loại	Đều thuộc văn xuôi trữ tình.
Cấu trúc	Không theo cốt truyện cố định, tự do, linh hoạt.
Cảm xúc cá nhân	Đều thể hiện cái tôi cảm xúc, quan điểm và suy nghĩ của người viết.
Dụng ý nghệ thuật	Cả hai đều hướng tới cái đẹp trong cách cảm, cách nghĩ, và cách viết.
Chủ đề	Có thể viết về thiên nhiên, con người, kỷ niệm, cuộc sống… dưới góc nhìn cá nhân.

Ví dụ:

b. Khác nhau

Tiêu chí	Tản văn	Tùy bút
Khái niệm	Là bài văn ngắn ghi lại cảm xúc, suy nghĩ nhẹ nhàng, sâu lắng của tác giả về một sự vật, hiện tượng	Là bài văn ghi lại cảm xúc và suy tưởng sâu sắc thông qua những liên tưởng, hồi tưởng, quan sát thực tế.
Tính chất suy ngẫm	Chủ yếu là trữ tình, gợi cảm, ít phân tích.	Có sự phân tích, triết lý, mang tính suy tưởng cao.
Mạch cảm xúc	Mạch cảm xúc thường nhẹ nhàng, đều đặn, theo dòng tâm trạng.	Mạch cảm xúc mạnh mẽ, đa chiều, có thể biến hóa bất ngờ.
Hình thức thể hiện	Ngắn gọn, cô đọng, giống như một “bức tranh nhỏ” về cảm xúc.	Có thể dài hơn, kết hợp kể – tả – bình luận – triết lý linh hoạt.
Sự kiện, nhân vật	Ít khi xuất hiện nhân vật hay sự kiện cụ thể.	Thường bắt đầu từ một sự kiện, cảnh vật, nhân vật cụ thể rồi mở rộng ra nhiều chiều suy nghĩ.
Chất văn học	Nặng về tình cảm, hình ảnh thơ mộng.	Nặng về chiêm nghiệm, có chiều sâu tư tưởng.
Độ dài	Thường ngắn, từ vài dòng đến vài trang.	Có thể dài hơn, tùy cảm hứng và nội dung.
Ví dụ	“Mưa”, “Gió đầu mùa” – Nguyễn Nhật Ánh, các bài viết trên báo hoặc blog cá nhân.	“Ai đã đặt tên cho dòng sông?” – Hoàng Phủ Ngọc Tường, “Hà Nội ba mươi sáu phố phường” – Thạch Lam.

4. Cách phân biệt nhanh

Tùy bút = Tùy hứng, "ghi lại cái đã thấy", thiên về chiều sâu triết lý.

Tản văn = Tản mạn, "chia sẻ cái đã nghĩ", thiên về sự gần gũi, đời thường.

1 347 10/03/2026

Trang trước

Trang sau

Xem thêm các chương trình khác: