Đọc truyện: Truyện chum vàng chum rắn (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH TRUYỆN CHUM VÀNG CHUM RẮN

I. Đọc truyện

TRUYỆN CHUM VÀNG CHUM RẮN

Người chồng nghèo làm đồng án đã đào được một hủ vàng, khi về khoe với vợ thì bị tên trộm nghe lén nên lấy đi. Tuy nhiên, khi mang về nhà chỉ toàn là rắn nên đành đem trả lại. Cuối cùng, hắn đặt trước cửa nhà hai vợ chồng anh nông dân để rắn cắn chết hai người nhưng khi hai vợ chồng thấy đó lại là hủ vàng.

Ngày xưa có hai vợ chồng quê nghèo đói nhưng ăn ở hiền lành và tử tế với mọi người. Một hôm, trong lúc cầy cuốc ở ngoài đồng, người chồng gặp được hũ vàng. Anh lẳng lặng vùi hũ vàng lại rồi về khoe với vợ:

– Mình ơi! Hôm nay tôi đào được hũ vàng ngoài đồng.

– Vàng đâu?

– Tôi còn để ngoài đồng, chưa đem về.

Người vợ dẫy nẩy người:

– Đừng có khùng! Bắt được vàng sao không mang về. Để như thế, lỡ ai trông thấy lấy mất thì sao.

Người chồng bình tĩnh:

– Mình đừng lo! Vàng đó là của trời. Trời đã cho thì không mang về, nó cũng theo mình về. Trời đã không cho mà vào tay kẻ khác thì tiếc rẻ làm chi.

Thằng ăn trọm nấp ở góc nhà nghe lỏm được câu chuyện. Đợi hai vợ chồng ngủ say, nó lẻn ra khỏi nhà và chạy thẳng tới chỗ chôn vàng.

Tìm được hũ vàng, nó mừng rỡ vác về nhà. Nhưng vừa mở nắp ra, nó chỉ toàn thấy toàn rắn là rắn. Rắn lớn, rắn nhỏ, loi nhoi lúc nhúc trông thật là ghê rợn. Nó bèn đậy nắp lại rồi giấu kín vào một nơi .

Sáng hôm sau, anh chồng ra rừng tìm hũ vàng thì hũ vàng đã biến mất. Đêm hôm ấy, anh về cho vợ hay thì bị vợ mắng:

– Anh thật là một thằng ngốc. Anh đã không chịu nghe tôi nên mất vàng là đáng kiếp.

Người chồng vẫn một giọng bình tĩnh:

– Mất thì thôi chớ sao. Trời cho thì mình được. Trời lấy về thì xin vâng.

Cuộc đối thoại giữa hai vợ chồng lại bị thằng ăn trộm nghe lỏm. Nó nghĩ thầm:

– Đồ mù! Rõ là hũ rắn mà anh này lại nhìn ra vàng. Để sáng mai ta đem trả cái hũ vào chỗ cũ mới được.

Sáng hôm sau, người chồng ra đồng làm việc. Gặp lại cái hũ, anh mở ra coi thì thấy số vàng còn nguyên vẹn.

Chiều về anh khoe với vợ:

– Mình à! Hũ vàng chưa mất. Còn nguyên chỗ cũ. Đấy, tôi nói có sai đâu! Trời đã cho thì không ai lấy của mình được.

Nghe nói vậy, người vợ bèn giục:

– Rõ khờ ! Sao không đem ngay cái hũ về đi. Còn đợi gì nữa?

Người chồng lừng khừng:

– Mang về làm gì cho cực cái thân. Mình đừng có lo! Tôi đã bảo là một khi Trời cho thì trước sau nó sẽ về tay mình.

Đêm ấy, thằng ăn trộm cũng nghe được câu chuyện đối đáp giữa hai vợ chồng.

Nó mỉm cười nghĩ thầm:

– Anh thằng này tin ở Trời quá hoá mù quáng rồi, chẳng thấy gì nữa. Phải cho nó một bài học mới được.

Nó lẻn ra đồng ngay đêm hôm đó, bê cái hũ về để ngay trước nhà hai vợ chồng người nhà quê, và tin rằng thế nào rắn cũng sẽ bò ra cắn chết hai vợ chồng.

Sáng hôm sau, người chồng thức dậy, thấy cái hũ ở trước cửa nhà. Anh mừng rỡ mở ra nắp ra coi. Thấy hũ đầy ắp những vàng, anh bảo vợ:

– Mình ơi, vàng nè! Ra đây mà coi! Tôi nói có sai đâu. Trời đã thật sự cho chúng mình rồi.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Truyện chum vàng chum rắn thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về một người nông dân nghèo nhưng hiền lành, tin vào “Trời cho”. Một hôm, anh đào được một hũ vàng khi đang làm đồng, nhưng không đem về mà để lại ngoài đồng với niềm tin: nếu Trời cho thì vàng sẽ không mất. Một tên trộm nghe được câu chuyện, liền lấy hũ vàng đem về nhưng mở ra lại thấy toàn rắn nên hoảng sợ giấu đi. Sau đó, vì nghĩ người nông dân mù quáng, tên trộm đem hũ rắn trả lại chỗ cũ. Lần này, khi người nông dân mở ra thì lại thấy vàng. Tên trộm tức giận, quyết “trừng phạt” bằng cách đem hũ đặt trước nhà để rắn cắn chết họ, nhưng sáng ra, hũ lại hóa thành vàng thật. Cuối cùng, người nông dân vẫn được Trời ban phúc, còn kẻ tham lam, mưu mô thì chẳng được gì.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Trời đã không cho mà vào tay kẻ khác thì tiếc rẻ làm chi."): Người nông dân phát hiện hũ vàng và phản ứng của hai vợ chồng

+ Phần 2 (Tiếp đến "thì thấy số vàng còn nguyên vẹn."): Tên trộm lấy hũ vàng – hũ hóa thành rắn và được trả lại

+ Phần 3 (Còn lại): Tên trộm tìm cách hại – người nông dân vẫn được phúc

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao người nông dân lại không mang hũ vàng về ngay khi mới đào được?

+ Người nông dân là người có đức tin và sống giản dị. Anh tin rằng hũ vàng là lộc trời ban. Nếu Trời cho thì dù không mang về, nó cũng sẽ là của mình.

+ Còn nếu Trời không cho, dù có giữ thì cũng chẳng ích gì, thậm chí còn sinh chuyện. Điều này thể hiện niềm tin sâu sắc vào lẽ công bằng tự nhiên, vào đạo lý “ở hiền gặp lành”.

+ Nó cũng nói lên phẩm chất điềm đạm, không tham lam, biết chấp nhận số phận của người nông dân. Trong xã hội xưa, những người như thế được coi là gắn bó với đất đai, trời đất, sống thuận theo lẽ tự nhiên.

2. Việc hũ vàng biến thành rắn rồi lại thành vàng thật mang ý nghĩa gì?

+ Chi tiết này phản ánh rõ quan niệm dân gian về luật nhân quả và sức mạnh của niềm tin, đức hạnh. Đối với tên trộm, hũ vàng biến thành rắn – tượng trưng cho tai ương và sự trừng phạt đối với kẻ gian manh, tham lam.

+ Với người nông dân hiền lành, biết tin ở Trời và không cưỡng cầu, hũ rắn lại trở về đúng bản chất là vàng – phần thưởng cho đức tính thiện lương.

+ Sự hoán đổi này mang tính thần thoại nhưng có sức mạnh giáo dục rất lớn: thiện sẽ gặp lành, ác sẽ gặp dữ. Người nông dân không hành động nhiều nhưng lại được “Trời giúp”, còn tên trộm thì càng mưu tính lại càng trắng tay.

3. Giá trị nội dung

+ Bài học về nhân quả và lòng tin: Truyện gửi gắm thông điệp sâu sắc rằng sống thiện lương, không tham lam, tin vào điều tốt đẹp sẽ luôn được đền đáp. Ngược lại, người xấu dù có mưu mô cũng không thể thoát khỏi quả báo.

+ Ca ngợi phẩm chất người nông dân Việt Nam: Chất phác, hiền hậu, giàu lòng tin, không bon chen. Người nông dân trong truyện tiêu biểu cho người lao động sống thuận với trời đất, giữ lòng thanh thản, bình tĩnh trước mọi được mất.

+ Phê phán lòng tham, sự toan tính: Tên trộm hiện lên như hình mẫu của người sống bằng mưu mô, nhưng lại không nhận được gì, trái lại còn bị thất bại chính bởi tham vọng của mình.

4. Giá trị nghệ thuật

+ Cốt truyện lồng ghép yếu tố kỳ ảo: Hũ vàng – hũ rắn – lại thành hũ vàng, tạo nên chuỗi biến hóa kỳ lạ, hấp dẫn. Yếu tố hoang đường không làm mất tính nhân văn mà còn tô đậm thông điệp đạo đức.

+ Xây dựng nhân vật đối lập rõ nét: Người nông dân hiền lành đối lập với tên trộm gian manh tạo thế đối lập giàu tính giáo dục và làm nổi bật thông điệp truyện.

+ Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, đậm chất dân gian: Dùng đối thoại tự nhiên giữa vợ chồng và tên trộm để dẫn dắt câu chuyện, tăng tính sinh động và dễ tiếp thu cho người đọc, người nghe.

+ Chi tiết tượng trưng sâu sắc: Hũ vàng, hũ rắn là biểu tượng cho lòng tham và phần thưởng. Việc nó biến đổi tùy người cầm giữ là hình thức nghệ thuật tượng trưng cao.