Đọc truyện: Nàng Bia Nát (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH NÀNG BIA NÁT

I. Đọc truyện

NÀNG BIA NÁT

Chuyện về nàng Bia Nát cãi lời mẹ quyết tâm lấy được một người chồng đốt than. Với sự giúp đỡ của ông bụt cô nàng đã thành công. Về sau nhờ vào số vàng ở nơi đốt than mà hai vợ chống nàng Bia Nát trở nên giàu có trước sự chứng kiến của cha mẹ và các chị.

Ngày xưa, có gia đình ông bà Hơ Rô sinh được tám con gái. Tám cô đều xinh cả, nhưng đẹp nhất và tốt nhất là Bia Nát, cô gái út.

Một hôm ngồi khâu với tám cô gái bên bờ suối, bà Hơ Rô hỏi:

– Sau này, các con muốn làm dâu ai?

Các cô tranh nhau trả lời. Cô cả thích làm dâu nhà ông Hoan giàu có. Cô hai muốn làm dâu nhà ông Bua nhiều trâu, nhiều ngựa… Cho đến cô thứ bảy, cô nào cũng muốn làm dâu nhà chủ làng. Bà Hơ Rô thích lắm. Bà nghĩ như thế, không những các con bà sau này sẽ giàu có mà nhà bà cũng được nhiều trâu, nhiều voi, nhiều ngựa… Nhưng khi hỏi đến nàng út thì cô bảo là cô thích lấy một anh đốt than. Nghe vậy, bà Hơ Rô tức lắm. Bà liền mắng con:

– Mày khôn hơn con thỏ, con nai, sao mày lại muốn theo một thằng đốt than?

Bia Nát không nói gì, nàng cứ ngồi yên khâu vá. Thấy thế, bà Hơ Rô càng tức:

– Con thỏ sắp bị con cọp ăn thịt rồi đó. Con nai cũng sắp bỏ núi rừng rồi, còn mày thì đợi gì nữa mà không đi theo thằng đốt than!

Nói xong, và ném cho con gái một cục vàng, rồi đuổi nàng đi. Bia Nát thấy mẹ không thương mình, các chị cũng lánh mặt, nàng liền nhặt cục vàng xách thúng khâu ra đi. Nàng quyết tìm được một chàng đốt than để lấy làm chồng. Nàng đi mãi vào rừng sâu, đi đến đâu cũng chỉ thấy núi non, cây rừng, hoa lá, còn chàng đốt than thì chẳng thấy đâu. Nàng cất lời hỏi rừng xanh, hỏi suối sâu. Con nai, con chồn không biết trả lời, con bướm, con sâu cũng im lặng. Ngày nàng đi lang thang. Tối nàng trèo lên cây ngủ, đói thì ăn quả, khát thì uống nước suối. Một hôm đi xa, mệt quá, nàng ngủ thiếp đi bên một gốc cây to. Trong giấc ngủ nàng mơ thấy một ông già râu tóc bạc phơ, chống gậy đến bên nàng và bảo:

– Con hãy đi tìm khói. Cứ đi theo khói thì sẽ gặp được người mà con muốn.

Khi tỉnh dậy, nàng lại đi. Gặp con chim, nàng hỏi:

– Chim ơi! Chim bay khắp chim có thấy ở đâu có khói không?
– Cô đi nữa đi, đi nữa đi, sắp đến chỗ có khói rồi đấy!

Đi đuợc một đoạn, nàng lại gặp chú thỏ. Thỏ dẫn đường cho nàng đi. Một lát sau, nàng gặp được khói. Từ đàng xa, đã thấy một đám khói trắng xóa. Nàng đến gần, đám khói đó chính là đám khói đốt than. Người đốt than là một chàng trai khỏe mạnh. Nàng nhìn anh từ đầu đến chân. Người tầm thước, ngực nở, đùi to, mắt đen. Trông thấy Bia Nát, chàng trai cất tiếng hỏi trước:

– Ơ cô gái đẹp đi đâu đó?
– Tôi đi chơi.
– Đi chơi sao lại mặc áo đẹp thế?
– Áo đẹp rồi áo cũng xấu đi thôi!

Anh đốt than không biết Bia Nát đên đây có việc gì, anh cứ đứng nhìn mãi.Thấy vậy, Bia Nát liền nói:

– Anh nhìn gì tôi mà nhìn kĩ vậy, tôi có đẹp gì đâu. Anh nhìn kia kìa, hoa trên cành còn đẹp biết mấy, những con thỏ, con chim kia còn đẹp biết mấy.

Anh đốt than nhìn theo ngón tay chỉ của Bia Nát không hiểu nàng định nói gì. Bia Nát bảo anh hãy nghỉ tay, hút thuốc, uống nước. Anh kêu lên:

– Tôi không đùa đâu!

Bia Nát cũng nói:

– Tôi có đùa với anh đâu. Nhà anh ở đâu?
– Nhà tôi ở chân núi đằng kia.
– Bây giờ em mang gùi cho anh, anh mang thúng khâu cho em, ta đi về nhà anh.

Anh đốt than cũng chưa hiểu nàng định làm gì, nói gì, nên bảo:

– Ơ! Cô gái đẹp, lạ quá! Tôi không dám đùa đâu, đừng mang gùi than của tôi đi mà lấm váy, bẩn chân, bẩn da trắng đẹp của cô.

Bia Nát không nói gì cứ mang gùi than đi trước, chàng đốt than đành lủi thủi mang thúng khâu của nàng đi theo sau. Về đến làng, mọi người hỏi, anh không đáp. Lúc tới nhà, anh bảo cô gái:

– Nhà tôi che bằng vỏ cây, lợp bằng cỏ dại. Nhà tôi không có chỗ nằm, chỉ có một giường thôi. Giường của tôi làm bằng cây lau, cây sậy, con nai con thỏ cũng không nằm được.

Tối đến, Bia Nát cứ lên giường đó ngủ, anh đốt than đành ngủ dưới đất. Bia Nát gọi chàng lên giường ngủ chung, chàng không dám. Đến giữa đêm, gió núi nổi lên rét lắm, chịu không nổi, chàng đành phải lên giường nằm với nàng. Và từ đó hai người thành vợ chồng.

Hai người sống chung với nhau rất thuận hòa. Một hôm, Bia Nát mang than đi đổi muối. Ở nhà, thấy có gà rừng vào sân ăn lúa, chàng liền lấy cục vàng ném gà. Khi Bia Nát về, tìm không thấy cục vàng thì òa lên khóc. Thấy vậy, anh đốt thanh liền hỏi:

– Làm sao em khóc?
– Mất cục vàng trong thúng rồi!
– Tưởng thứ gì, chứ thứ ấy thì ở chỗ anh đốt than có nhiều lắm.

Đêm hôm ấy, hai vợi chồng ngủ ngon và sáng mai, khi gà rừng vừa dậy, hai vợ chồng dậy mang gùi ra đi.

Người chồng bảo:

– Em Bia Nát này, anh không biết loại đá ấy quý như thế nào, chỗ anh đốt than có nhiều loại đá ấy lắm.

Đến hang đá, chàng chỉ cho nàng chỗ đá màu vàng. Nàng nhặt vàng bỏ vào gùi mang về. Mang xong chuyến này, hai vợ chồng lại đi gùi chuyến khác cho hết ngày hôm đó. Từ hôm ấy, Bia Nát mang vàng xuống chợ đổi lấy các thứ cần thiết.

Một đêm, nằm ngủ, Bia Nát thấy ông già râu tóc bạc phơ, tay cầm gậy trúc đến bảo:

– Con muốn cho chồng con trở thành người đẹp thì con hãy lấy lúa giã nhỏ, cả trấu cũng giã nhỏ, rồi đem đổ lên chính tàu lá chuối to. Con bảo chồng con nằm lên đống bột. Con phủ kín bột khắp người nó, trừ mắt, mũi, miệng. Đúng ba ngày, ba đêm, con bảo chồng con dậy đi tắm, thế là được.

Sáng hôm sau, Bia Nát làm y như điều trong mộng. Quả nhiên, chồng nàng trở thành một chàng trai đẹp lạ thường. Trong khi chồng đi tắm, Bia Nát đã nhờ chim, nhờ voi trong rừng đến giúp làm xong ngôi nhà. Chồng đi tắm về đã thấy có nhà mới, liền hỏi:

– Ơ em Bia Nát, nhà ai mà đẹp thế?
– Nhà của anh và của em đấy!

Người chồng sung sướng lắm vì suốt đời anh chỉ chui rúc trong túp lều rách. Bây giờ anh mới biết Bia Nát là người tài giỏi. Bia Nát bảo chồng đem vàng chia bớt cho bà con láng giềng để mọi người đổi lấy những đồ cần thiết cho mình.

Bây giờ hai người mới nghĩ đến làm lễ cưới. Bia Nát đi mời bố mẹ và các chị đến, nhưng chẳng ai thuận đi. Bia Nát phải bảo chồng đi mời. Người chồng mặc khố thêu chỉ đỏ, mình khoác chân vàng, cưỡi ngựa trắng đi mời bố mẹ và các chị vợ đến dự lễ cưới. Bố mẹ Bia Nát nhìn thấy chàng, liền bảo:

– A, chồng Bia Nát không phải là một thằng đốt than đâu!

Được con rể và em rể về mời dự đám cưới, cha mẹ và các chị của Bia Nát mừng lắm, nhận lời đi ngay.

Đến nơi thấy vợ chồng Bia Nát giàu có, ai cũng ngạc nhiên. Người mẹ đến bên cạnh con gái hỏi:

– Con còn giận mẹ nữa không?

Nàng không nói gì. Nàng mời mẹ và mọi người lên nhà. Bà mẹ đi sát bên con lại hỏi:

– Chồng con có phải là một thằng đốt than không?
– Đúng rồi! Chồng con là người đốt than đó.

Rồi nàng kể cho mẹ nghe mọi chuyện. Nghe xong bà mẹ lấy làm xấu hổ và hối hận.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Nàng Bia Nát thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Nàng Bia Nát, con gái út của ông bà Hơ Rô, không như các chị mơ lấy chồng giàu, mà lại muốn cưới một anh đốt than. Mẹ mắng mỏ, đuổi nàng đi, nàng quyết chí lên đường tìm người chồng lý tưởng ấy. Nhờ sự giúp đỡ của ông Bụt, con vật rừng và lòng kiên trì, nàng đã tìm được người đốt than và sống hạnh phúc bên anh. Một hôm chàng vô tình dùng vàng ném gà, Bia Nát mới biết vùng anh sống có nhiều vàng. Hai vợ chồng trở nên giàu có. Nhờ điềm báo trong mộng, nàng giúp chồng hóa thành người khôi ngô tuấn tú, dựng nhà đẹp, chia sẻ của cải với dân làng. Cuối cùng, bố mẹ và các chị đến dự lễ cưới trong ngỡ ngàng, hối hận vì từng xem thường nàng và người chồng đốt than.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "nàng liền nhặt cục vàng xách thúng khâu ra đi"): Bia Nát bị mẹ đuổi vì quyết tâm lấy chồng nghèo – anh đốt than.

+ Phần 2 (Tiếp đến "để mọi người đổi lấy những đồ cần thiết cho mình"): Bia Nát lên đường, tìm thấy chồng đốt than, sống hạnh phúc, làm giàu nhờ vàng và giúp chồng trở nên đẹp đẽ.

+ Phần 3 (Còn lại): Gia đình chứng kiến sự thành đạt của vợ chồng Bia Nát và ân hận vì từng khinh thường nàng.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao Bia Nát quyết tâm cưới người đốt than dù bị mẹ mắng mỏ và các chị xem thường? Điều đó thể hiện phẩm chất gì của nàng?

- Quyết tâm cưới người đốt than:

+ Trong khi các chị gái đều muốn lấy chồng giàu sang, Bia Nát lại mong muốn cưới một người đốt than, là người lao động nghèo, sống giữa rừng.

+ Khi bị mẹ mắng, nàng không phản ứng mà lặng lẽ rời nhà, xách thúng khâu đi tìm người chồng mình mong ước, thể hiện lòng kiên định.

- Điều đó thể hiện phẩm chất cao quý:

+ Tự chủ và bản lĩnh: Bia Nát không bị đồng tiền hay địa vị xã hội chi phối. Nàng tin vào lựa chọn của mình và tự quyết định cuộc đời.

+ Không coi trọng vật chất: Nàng đánh giá con người bằng trái tim, tính cách chứ không bằng của cải hay địa vị.

+ Kiên trì, can đảm: Một mình vào rừng sâu, không sợ đói rét, thú dữ – là hình ảnh của người phụ nữ mạnh mẽ, dám đi ngược lối mòn để tìm hạnh phúc thật sự.

2. Tại sao vợ chồng Bia Nát trở nên giàu có và có cuộc sống hạnh phúc viên mãn? Ý nghĩa sâu xa của điều đó là gì?

- Nguyên nhân dẫn đến sự giàu có, hạnh phúc:

+ Lòng nhân hậu và chăm chỉ: Bia Nát không chê chồng nghèo, biết cảm thông, cùng nhau lao động, sống chân thật.

+ May mắn nhờ số vàng nơi đốt than: Nhưng không giữ cho riêng mình mà chia sẻ của cải với dân làng, sống hòa đồng.

+ Trí tuệ và lòng yêu thương: Nàng biết dùng lời khuyên trong giấc mộng để làm chồng đẹp hơn, giúp gia đình thêm viên mãn.

- Ý nghĩa sâu xa:

+ Hạnh phúc thật sự không đến từ giàu sang có sẵn, mà do tình yêu chân thành và lao động chân chính.

+ Truyện phản ánh tư tưởng: Người hiền lành, thật thà, dũng cảm sẽ được trời giúp, gặp quý nhân phù trợ.

+ Đồng thời là bài học dạy con người không nên khinh thường người khác chỉ vì họ nghèo, vì ai cũng có giá trị và cơ hội đổi đời nếu biết nỗ lực và sống tử tế.

3. Giá trị nội dung

- Khẳng định giá trị tình yêu chân thành, sự dũng cảm vượt khó, lòng tốt và nhân hậu trong cuộc sống.

- Lên án tư tưởng trọng giàu khinh nghèo, phản ánh niềm tin vào nhân quả và sự công bằng trong đời sống.

- Tôn vinh phụ nữ Việt Nam mạnh mẽ, thông minh, có lý tưởng sống riêng.

4. Giá trị nghệ thuật

- Cốt truyện hấp dẫn, logic với tình tiết tăng dần từ mâu thuẫn → tìm kiếm → thành công → đoàn tụ.

- Hình tượng nhân vật sinh động, đối lập rõ nét (mẹ – con gái út; Bia Nát – các chị), giúp truyền tải bài học sâu sắc.

- Kết hợp yếu tố thần kỳ (ông bụt, giấc mộng, đá hóa vàng) với đời sống thực tạo nên màu sắc huyền ảo, hấp dẫn.

- Giọng văn mộc mạc, giàu hình ảnh, đậm chất dân gian truyền khẩu của người dân tộc thiểu số.