Đọc truyện: Sự tích chim hít cô (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CHIM HÍT CÔ

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CHIM HÍT CÔ

Chuyện về hai cô cháu nghèo khó sống nương tựa nhau. Một hôm khi mót được ít lúa và nấu nồi cháo, người cháu ra ngoài xin gừng đã bị cô ăn mất phần. Khi trở về đã không khỏi giận dữ, mang ít cháu còn sót lại bảo cô hít đi. Hôm sau, người cháu mất đi đã biến thành một loài chim luôn miệng kêu hít cô.

Ngày xưa, có hai cô cháu ở chung với nhau một nhà. Người cô già, chồng chết từ lâu. Đứa cháu còn bé chừng mười hai tuổi mồ côi cha mẹ. Nhà họ nghèo, chỉ có vài sào ruộng, không đủ sống. Cho nên cô cháu ngày ngày phải đi mò cua bắt ốc hoặc mót hái kiếm ăn. Mấy năm trời được mùa, hai cô cháu tuy không lấy gì làm đầy đủ nhưng cũng sống vui. Ngày ngày cháu theo cô xách giỏ ra đồng, miệng hát có vẻ thích chí.

Nhưng không may vụ hạ năm ấy mất mùa. Rồi tiếp đến vụ mùa nắng hạn nên cũng chẳng ăn thua gì. Trời không nắng lắm nhưng nhất định không mưa làm cho các ao hồ đều khô rông rốc. Ruộng nứt nẻ hết. Hai cô cháu cũng như những người nghèo khác đi mò cua bắt ốc ở các vùng cạn nước. Nhưng cua ốc bắt mãi cũng phải hết. Mà trong nhà thì gạo đã kiệt từ lâu. Biết tìm cái gì mà nuôi nhau đây. Người ta có sức khỏe lên rừng chặt củi về đổi lấy những cái ăn được mà sống qua ngày. Riêng hai cô cháu sức yếu đành chịu nằm nhà nhịn đói. Cái chết đang dọa nạt họ.

May sao, buổi sáng hôm ấy có người hàng xóm sang báo tin cho cô cháu biết là có mấy đám lúa ở làng bên cạnh đã bắt đầu gặt. Bà cô thấy mình yếu lắm rồi, đứng lên không vững nữa. Chỉ có cháu là hơi tỉnh. Anh chàng gắng ngồi lên. Một người láng giềng đem cho một bát canh rau. Cháu húp vào thấy khỏe cả người, vội đứng lên đi theo họ.

Họ đến vừa kịp buổi gặt. Nhưng người gặt thì ít mà người mót thì đông vô kể. Tất cả đều đói nhưng mót rất khỏe. Họ đánh liều sấn vào bứt lúa mặc kệ chủ ruộng cầm roi đánh không tiếc tay.

Mãi đến chiều, người cháu mới đem lúa về. Lèo tèo chỉ có một nắm bằng cái chổi xể. Nhưng anh chàng không ngại. Hắn đập, sảy, rang rồi bỏ vào cối giã. Chỉ một lúc sau hắn đã đổ vào nồi bắc lên bếp.

Khi nồi cháo bắt đầu sôi thì người cô bỗng trở mình và rên khừ khừ. Cháu lật đật vào lật chiếu thăm cô. Cô rên rỉ kêu đau bụng, bảo cháu đi xin cho mình một tí gừng. Cháu ngần ngại không muốn đi nhưng thấy cô có vẻ nguy kịch, vội đánh đường vào xóm. Sau khi cháu đi, người cô gắng dậy ngồi vào bếp đun lửa cho nồi cháo. Lúc cháo chín, cô bỏ muối vào nếm thử một hớp. Chất ngũ cốc vào bụng trôi đến đâu, thịt da như sống lại đến đấy. Thấy cháu vẫn chưa về, cô múc ra một bát để dành phần cho cháu rồi lại ngồi ăn. Loáng một cái, cô đã ăn hết phần của mình. Cô lại chõng nằm nhưng trong bụng vẫn thấy thèm. Thấy cháu vẫn chưa về, cô nghĩ: – “Thằng bé có lẽ được người ta cho ăn rồi nên mới lâu thế. Nếu hắn đói thì dù gừng được hay không cũng phải về sớm”. Nghĩ vậy, người cô lại lồm cồm dậy ăn xén vào cháo của cháu một tý. Cô đi ra ngoài cửa nhìn. Vẫn không thấy tăm dạng của cháu. -“Chắc nó được ăn rồi còn ngồi lại sưởi. Ta có thể ăn nốt đi cho nó”. Nghĩ thế, cô yên tâm lại húp thêm một hớp nữa vào phần của cháu.

Cho đến khi người cháu mang gừng về thì bát cháo chỉ còn một tý nước ở dưới đáy. Cháu hỏi cô. Cô không trả lời. Nhưng cháu cũng đoán được hết. Cháu ôm mặt khóc nức nở. Cháu giận cô, oán cô rồi rủa cô. Được một chốc, cháu bưng bát cháo lại chõng cô nằm, dí sát vào miệng và nói bằng một giọng cay chua:

– Đó còn ít nữa, hít nốt đi! Hít đi cô, hít cô…

Sáng hôm sau, mãi đến trưa vẫn chưa thấy cháu dậy, cô lại gần đưa tay sờ vào người cháu, thì ôi thôi người cháu đã lạnh toát từ bao giờ.

Từ đó trở đi vào khoảng trời khuya, người ta nghe có tiếng chim kêu não nùng trong không gian: “Hít cô! Hít cô!”. Tiếng chim kêu một điệu đều đều như nhắc nhở những ngày sống gian khổ của hai cô cháu.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích chim hít cô thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về hai cô cháu nghèo nương tựa nhau sống qua ngày. Trong cơn đói kém, người cháu cố gắng đi mót được ít lúa, nấu nồi cháo cho cả hai. Khi cháu đi xin gừng cho cô, cô vì đói đã ăn hết phần cháo. Cháu trở về thấy chỉ còn chút nước, giận dữ dâng cháo lên cho cô và nói lời cay đắng. Sáng hôm sau, cháu chết. Sau đó người ta nghe thấy tiếng chim kêu: “Hít cô! Hít cô!”, được cho là linh hồn của cháu hóa thành để trách cô.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Cái chết đang dọa nạt họ"): Giới thiệu hoàn cảnh nghèo khó, khổ cực của hai cô cháu và cảnh mất mùa đói kém.

+ Phần 2 (Tiếp đến "Đó còn ít nữa, hít nốt đi! Hít đi cô, hít cô"): Người cháu đi mót được lúa, nấu cháo rồi đi xin gừng, người cô vì đói đã ăn hết phần cháo của cháu. Cháu giận và trách cô.

+ Phần 3 (Còn lại): Cháu chết, linh hồn hóa thành chim, đêm đêm kêu “Hít cô!” như lời oán trách.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao người cháu lại giận và oán trách cô mình đến mức chết đi rồi vẫn hóa thành chim kêu “Hít cô”?

• Người cháu rất thương và lo cho cô, dù đang đói vẫn đi xin gừng về nấu cháo cho cô đỡ bệnh.

• Nhưng khi trở về, công sức và tấm lòng của cháu bị cô làm tổn thương: cô đã ăn hết phần cháo, thậm chí ăn hết cả phần của cháu.

• Trong cơn đói, bị phản bội bởi người thân duy nhất, cháu vừa đau đớn thể xác, vừa đau lòng, dẫn đến cái chết trong uất ức.

• Tiếng chim “Hít cô!” là tiếng trách móc của linh hồn cháu, vừa thể hiện sự uất ức, vừa là lời nhắc nhở về tình thân bị phản bội.

2. Truyện muốn gửi gắm bài học gì về tình cảm gia đình và con người trong nghèo đói?

• Khi đói khổ, con người dễ trở nên ích kỷ, quên cả tình nghĩa, như người cô đã không vượt qua được cơn đói mà ăn phần của cháu.

• Truyện nhấn mạnh: Tình thân là thiêng liêng, dù nghèo khó cũng phải giữ đạo nghĩa, chia sẻ và nghĩ cho nhau.

• Câu chuyện cũng cảnh tỉnh con người về hậu quả của sự ích kỷ, nhỏ nhen – có thể khiến người thân đau đớn, thậm chí mất đi.

• Cuối cùng, truyện muốn người đọc suy ngẫm rằng: cái nghèo không đáng sợ bằng việc đánh mất nhân tính và tình thương.

3. Giá trị nội dung

• Phản ánh cuộc sống nghèo đói, cơ cực của người dân trong nạn đói, mất mùa.

• Lên án sự ích kỷ, tham lam trong hoàn cảnh khốn cùng.

• Khẳng định giá trị của tình thân, sự yêu thương và nhường nhịn trong gia đình.

• Nhắc nhở con người: khi đói khổ vẫn cần giữ đạo lý, sống có tình người.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện đơn giản, cảm động, có hậu ý sâu sắc.

• Yếu tố truyền thuyết, kỳ ảo (hóa thành chim kêu “hít cô”) tạo nên sự ám ảnh và ấn tượng mạnh.

• Hình tượng nhân vật xây dựng chân thật, gần gũi với đời sống người nông dân nghèo.

• Lối kể mộc mạc, tự nhiên, dễ đi vào lòng người, phù hợp với văn học dân gian.