Đọc truyện: Sự tích con kiến Dương (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CON KIẾN DƯƠNG

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CON KIẾN DƯƠNG

Chuyện về chàng họ Dương vốn lười biếng, keo kiệt. Nhờ sự giúp đỡ của thần núi vàng đã trở nên giàu có cùng lời thề giúp đỡ người nghèo khó. Tuy nhiên, với tính xấu của mình nên đã bị thần núi biến thành loài sâu bọ như lời thề mà người đời còn gọi là kiến Dương.

Thuở xưa ở một làng nọ có anh chàng họ Dương, rất keo kiệt và lười biếng. Tối ngày chỉ rong chơi đây đó và la cà những nơi đình đám để kiếm ăn. Thấy anh chàng còn trẻ mà không lo chuyện học hành, cũng chẳng lo làm lụng nên dân làng rất khinh ghét, chẳng ai chịu cho ăn, khiến cho anh chàng đói khổ rồi bỏ làng mà đi.

Lang thang khắp nơi để kiếm ăn, rồi một ngày kia vì quá đói khát anh ta mệt lả ngã ra bất tỉnh bên đường. Trong cơn mê man anh ta thấy trước mắt tự nhiên hiện ra một núi vàng. Mừng rỡ, anh ta định chạy đến hốt vàng thì bỗng nghe một tiếng quát :

– Ngươi kia, ở đâu tới đây mà dám ngang nhiên lấy vàng của ta? Ngươi không biết ta là thần núi vàng hay sao?

Anh chàng họ Dương hốt hoảng nhìn lên thì thấy một cụ già dáng điệu hiền từ nhân hậu, chàng ta liền khóc lóc than van.

Vị thần thấy vậy động lòng nhân từ:

– Thôi được ta sẽ giúp ngươi. Nhưng khi được giàu sang rồi, ngươi sẽ xử sự với đời như thế nào?

Anh chàng họ Dương thề là sẽ lấy lòng nhân mà ở đời và sẽ giúp đỡ người nghèo khó, và thề độc nếu trái lời thì sẽ bị hoá thành loài sâu bọ phải tự đi kiếm ăn và bị người đời ghét bỏ, lúc nào cũng chui rúc trong khe vách, chân tường.

Vị thần nghe nói vậy liền trao cho anh chàng họ Dương một cái túi rồi xô anh chàng xuống núi. Anh ta giật mình tỉnh giấc thấy trong tay mình đang nắm một túi đầy vàng thì mừng rỡ trở về mua sắm đủ thứ và sống một cuộc sống rất xa hoa .
N

hững người trước kia hay xua đuổi anh chàng họ Dương lân la tới làm thân. Anh chàng họ Dương nhớ tới thù xưa nên căm tức tìm đủ mọi cách để làm nhục họ. Còn những người nghèo đến xin ăn thì bị anh ta khinh rẻ, xua đuổi.

Một hôm có một lão ăn mày, mình mẩy lở loét, áo quần rách rưới đến xin ăn. Anh chàng họ Dương cũng xua đuổi nhưng lão già cứ ngồi lì trước nhà không chịu đi.
Anh chàng thấy thế giận lắm, nghĩ nhà đẹp mà lại bị một lão già hôi hám, dơ dáy ngồi ngay lối vào nên xách gậy ra đánh đuổi. Nhưng khi đưa gậy lên lão ăn mày hiện hình thành vị thần núi vàng năm xưa và mắng rằng :

– Nhà ngươi thật là bạc ác, tội không thể tha. Nhà ngươi có nhớ lời thề khi xưa chăng?

Nói rồi vị thần hoá phép và biến anh chàng thành loài sâu bọ mà người đời sau này gọi là kiến Dương. Chỉ chui rúc suốt ngày, hễ đụng đến thì cuộn tròn mình lại để giấu sự xấu hổ …

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích con kiến Dương thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Chàng họ Dương vốn lười biếng, keo kiệt, sống buông thả nên bị dân làng xua đuổi. Một hôm, đói quá ngất xỉu bên đường, trong mơ gặp thần núi vàng. Thấy chàng đáng thương, thần ban cho túi vàng và bắt thề nếu giàu có thì phải sống nhân nghĩa, nếu sai lời sẽ bị hóa thành sâu bọ. Sau khi tỉnh dậy, chàng trở nên giàu sang nhưng quay ra trả thù, sống ích kỷ, khinh người nghèo. Gặp lại vị thần trong hình dạng ăn mày, bị nhắc lại lời thề, anh ta bị hóa thành loài sâu bọ – người đời gọi là kiến Dương – như một hình phạt cho sự bội bạc và tham lam.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến " khiến cho anh chàng đói khổ rồi bỏ làng mà đi"): Giới thiệu nhân vật họ Dương – lười biếng, keo kiệt, bị khinh ghét, phải bỏ làng lang thang.

+ Phần 2 (Tiếp đến "Còn những người nghèo đến xin ăn thì bị anh ta khinh rẻ, xua đuổi"): Gặp thần núi vàng, được giúp đỡ và thề nguyện sống tốt. Sau đó trở nên giàu có nhưng bắt đầu sống trái lời thề.

+ Phần 3 (Còn lại): Thần núi vàng trở lại thử thách chàng. Vì bội lời thề nên bị hóa thành loài kiến – hình phạt của kẻ bạc ác, bội ước.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Lời thề của chàng họ Dương với thần núi vàng là gì? Anh ta có giữ lời thề đó không?

Chàng họ Dương thề rằng:

• Nếu được giàu sang, sẽ sống tử tế, giúp đỡ người nghèo khó.

• Nếu trái lời thề, sẽ bị biến thành loài sâu bọ, suốt đời chui rúc, bị khinh ghét.

Tuy nhiên, sau khi giàu có, chàng không giữ lời thề:

• Khinh rẻ, xua đuổi người nghèo.

• Trả thù, làm nhục những người từng coi thường mình.

• Khi gặp ăn mày, thậm chí còn dùng gậy đuổi đánh.

=> Do đó, anh ta bị thần núi hóa phép, trừng phạt đúng như lời thề xưa.

2. Chi tiết thần núi hóa thành ăn mày có ý nghĩa gì trong truyện?

Chi tiết thần núi hóa thành ăn mày là một thủ pháp thử thách lòng người:

• Ẩn dụ cho cuộc thử nghiệm về đạo đức: người đã từng nghèo khó, khi gặp cảnh tương tự, có còn nhớ ơn, còn lòng trắc ẩn hay không.

• Thử thách lời thề năm xưa, kiểm tra xem chàng họ Dương có thật sự giữ trọn lời hứa hay chỉ nói để được ban vàng.

=> Kết quả: chàng bộc lộ bản chất xấu xa, chứng minh sự phản bội lời thề, từ đó bị trừng phạt thích đáng.

3. Giá trị nội dung

• Lên án những kẻ tham lam, bội bạc, lười biếng nhưng ham danh lợi.

• Ca ngợi lòng nhân hậu, cảnh báo việc sống vô ơn, bất tín sẽ phải trả giá.

• Khẳng định luật nhân quả, ai làm ác sẽ gặp báo ứng.

• Giải thích nguồn gốc tên gọi loài kiến Dương – hình phạt dành cho kẻ bạc nghĩa.

4. Giá trị nghệ thuật

• Yếu tố kỳ ảo, nhân hóa (thần núi, túi vàng, hóa thân…) tạo hấp dẫn, màu sắc huyền thoại.

• Xây dựng nhân vật điển hình: chàng họ Dương là đại diện cho loại người “ăn xổi ở thì”, “giàu đổi tính”.

• Tình huống truyện rõ ràng, có cao trào, kết thúc bất ngờ nhưng hợp lý.

• Truyện mang tính giải thích dân gian kết hợp giáo dục đạo đức rất sâu sắc.