Đọc truyện: Sự tích thần giữ của (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH THẦN GIỮ CỦA

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH THẦN GIỮ CỦA

Ngày xưa có hai anh em nhà kia rất nghèo nàn. Cả hai anh em chỉ chuyên nghề bán rau đốn củi đổi gạo sống qua ngày.Tuy nghèo, hai anh em vẫn nhân từ phúc hậu thường hay bố thí chén cơm, chén gạo cho kẻ già yếu tật nguyền. Trong nhà có nuôi con chó cái lúc nọ đẻ ra con chó trắng chỉ có ba chân. Làng xóm cho là quái vật hiện lên khuyấy phá bảo giết đi, anh em chẳng những không giết mà còn nuôi dưỡng con chó đến ngày khôn lớn.

Một hôm hai anh em đang ngồi ăn cơm, chợt thấy một ông lão ăn mày chống gậy vào cửa xin cơm. Cả hai đều nhường cơm cho lão ăn mày ăn no. Ăn xong ông lão ăn mày nói:
– Tiếng đồn quả thật không sai, hai anh em một nhà đều là người nhân đức, đáng được thưởng. Ta nay không phải là kẻ ăn mày nghèo khó mà là Thần giữ kho vàng Sơn Tây, lúc nãy muốn thử lòng các ngươi, nay ta đã biết rồi. Ta muốn ban cho các ngươi kho vàng.Ông lão ăn mày tức thần giữ của kho vàng tiếp rằng:

-Ngày xưa có một vị quan Tàu tên là Mã Kỳ, có chôn giấu tại một khu vườn thuộc huyên Lập Thạch tỉnh Sơn Tây một kho vàng và phong ta làm Thần giữ của, hẹn đúng một trăm năm thì có người trở lại lấy. Ta trong đợi mãi, hơn một trăm năm rồi chẳng thấy người của Mã Kỳ trở lại, nhân thấy các ngươi nghèo khổ mà có lòng nhân đức nên ta định đem kho tàng tặng cho các ngươi. Nhưng các ngươi phải đợi đủ một trăm ngày à phải có một con chó trắng (tức chó cò) ba chân đem trước của kho tàng tức là tòa miếu cổ ở khu vườn, bắt nó sủa lên ba tiếng, tự nhiên cửa kho tàng bên cái kệ đá mở ra. Thôi các ngươi hãy cố nhớ lời, ta xin kiếu.

Nói rồi, Thần giữ của biến đi. Hai anh em đợi đúng một trăm ngày, dắt con chó cò đến miếu hoang, tới bên cái bệ đá, bắt chó sủa lên ba tiếng, tức thì cánh cửa đặt ngầm trong cái bệ đá mở toang, nhìn vào trong thì thấy một dãy chum vại nằm kề liền nhau. Hai anh em bước vào mở nắp chum vại ra xem thấy toàn vàng và bạc. Đem về đếm được một nghìn cân vàng và ba vạn cân bạc.

Từ đó, hai anh em trở nên giàu có lớn. Gặp lúc Mạc Đăng Dung chiếm đoạt ngôi nhà Lê, hai anh em nhờ người cận thần tiến dẫn đem biếu Mạc Đăng Dung một trăm cân vàng, một trăm cân bạc. Vua Mạc cho thâu nhận rồi phong cho hai anh em tước Quận công.

Cách ba năm sau, có năm, sáu người Tàu dắt một con chó trắng đến ngay tòa miếu chôn của mở cửa kho vàng, họ chỉ thấy kho vàng trống trơn. Họ kêu khóc thảm thiết. Hai anh em Quận công sai người gọi họ đến thì họ đáp rằng:
– Chúng tôi là con cháu của Mã Kỳ ở bên Trung Quốc, trăm năm trước tổ phụ của chúng tôi có để tại Sơn Tây một kho tàng châu báu, hiện còn gia phả để lại đàng hoàng, nhưng chúng tôi đến đây rồi, thì kho tàng không biết ai đã lấy mất rồi, vì vậy chúng tôi buồn khổ mà khóc.

Hai anh em Quận công nói rằng:

– Nhờ thần nhân chỉ bảo, nên anh em chúng ta lấy được kho vàng.

Mấy người Tàu liền hỏi:

– Làm sao các ngươi lấy được kho vàng, vì muốn mở cửa kho vàng phải có con chó cò ba chân mới mở được.

Anh em Quận công bảo rằng:

– Nhà chúng ta có sẵn.

Rồi anh em thuật cho họ nghe, chuyện con chó cái nhà mình đẻ ra con chó trắng mà mọi người cho là quái vật, cho họ nghe. Họ nói:

-Thế thì trời đã giành cho các ngài, chớ giống chó có ba chân chỉ có quận Sầm Châu tỉnh Quảng Đông bên Tàu mới có mà thôi. Bây giờ của các ngài đã lấy rồi, chúng tôi còn giữ lấy con chó làm gì nữa, vậy xin tặng luôn các ngài đó.

Hai anh em Quận công thương tình, cho họ ba chục cân vàng và một trăm cân bạc để làm lộ phí trở về Tàu.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích thần giữ của thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Hai anh em nghèo sống bằng nghề đốn củi, bán rau nhưng rất hiền hậu, thường giúp đỡ người nghèo và nuôi một con chó trắng ba chân bị cho là quái vật. Một hôm, họ nhường cơm cho ông lão ăn mày, không ngờ đó là Thần giữ của kho vàng Sơn Tây, đến thử lòng và hứa ban kho báu với điều kiện có chó trắng ba chân và đợi đủ 100 ngày.

Đến hạn, họ làm theo lời dặn và lấy được một kho vàng bạc khổng lồ. Trở nên giàu có, họ dâng vàng bạc cho vua Mạc và được phong làm Quận công. Sau đó, con cháu Mã Kỳ từ Trung Quốc đến nhận lại kho báu, nhưng đã muộn. Hai anh em kể lại sự tình và tặng họ ít vàng bạc làm lộ phí về nước.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "nuôi dưỡng con chó đến ngày khôn lớn"): Hai anh em nghèo nhưng nhân hậu, hay giúp người; đặc biệt nuôi dưỡng con chó trắng ba chân dù bị hàng xóm cho là quái vật.

+ Phần 2 (Tiếp đến "ta xin kiếu"): Hai anh em gặp ông lão ăn mày (hóa thân của Thần giữ của), được hứa ban kho vàng nếu đủ điều kiện (chờ 100 ngày và có chó trắng ba chân sủa 3 tiếng).

+ Phần 3 (Tiếp đến "tước Quận công"): Sau 100 ngày, hai anh em thực hiện đúng lời dặn, lấy được kho báu, trở nên giàu có và được phong tước vị nhờ dâng vàng bạc cho triều đình Mạc.

+ Phần 4 (Còn lại): Người Tàu đến nhận kho báu nhưng đã muộn. Hai anh em giải thích rõ sự tình và tặng lại một phần vàng bạc làm lộ phí.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Diễn biến câu chuyện và nhận xét

*) Diễn biến:

• Hai anh em nhà nghèo làm nghề đốn củi, bán rau sống qua ngày, tính tình nhân hậu, thường giúp đỡ người nghèo.

• Trong nhà nuôi một con chó trắng ba chân, dù bị hàng xóm cho là quái vật, họ vẫn giữ lại nuôi dưỡng.

• Một hôm, họ gặp một ông lão ăn mày, nhường cơm cho ông. Ông lão chính là Thần giữ của, cảm động trước lòng tốt, bèn hứa ban kho báu nếu họ chờ đủ 100 ngày và mang chó trắng đến miếu cổ để mở kho vàng.

• Sau 100 ngày, hai anh em làm đúng như lời dặn, chó sủa ba tiếng, cửa kho vàng mở ra, họ lấy được rất nhiều vàng bạc và trở nên giàu có.

• Sau đó họ dâng một phần vàng bạc lên vua Mạc, được phong tước Quận công.

• Ít lâu sau, con cháu Mã Kỳ từ Trung Quốc đến đòi lại kho báu nhưng đã muộn. Hai anh em kể rõ mọi việc và còn tặng họ một phần vàng bạc để trở về nước.

*) Nhận xét

• Nội dung giàu tính nhân văn, đề cao phẩm chất đạo đức như lòng nhân ái, sự tử tế, sống thiện lành sẽ gặp điều lành.

• Câu chuyện thể hiện quan niệm "ở hiền gặp lành", gieo nhân tốt gặt quả tốt – một bài học đạo lý phổ biến trong văn học dân gian Việt Nam.

• Chi tiết kỳ ảo (Thần giữ của, chó ba chân mở kho báu) không chỉ tạo hấp dẫn mà còn phản ánh niềm tin dân gian vào sự hiện diện của thần linh và công lý.

• Truyện đồng thời phê phán những người có thói quen đánh giá phiến diện, mê tín, và nhấn mạnh rằng cái quý giá không nằm ở hình thức, mà ở lòng người.

2.Yếu tố kì ảo và ý nghĩa

Yếu tố kỳ ảo:

• Ông lão ăn mày chính là Thần giữ của, xuất hiện để thử lòng người.

• Kho vàng giấu trong tòa miếu cổ, chỉ mở được bằng cách cho chó trắng ba chân sủa ba tiếng.

• Kho báu tự động mở ra khi làm đúng nghi lễ, mang màu sắc huyền bí, tâm linh.

• Sự xuất hiện đúng lúc của Thần linh, báo mộng, dặn dò và ban thưởng cho người hiền.

Ý nghĩa:

• Tôn vinh lòng nhân hậu, vị tha, trung hậu thủy chung – người sống tốt ắt sẽ được đền đáp.

• Phê phán sự ích kỷ, ích lợi cá nhân và thói mê tín mù quáng (qua việc dân làng muốn giết chó ba chân).

• Yếu tố kỳ ảo làm nổi bật tư tưởng "ở hiền gặp lành" trong văn học dân gian Việt Nam.

• Nhấn mạnh niềm tin vào đạo lý nhân quả và sự công bằng: người tốt sẽ gặp điều tốt, dù trong hoàn cảnh nghèo khó.

• Chó trắng ba chân là hình ảnh biểu tượng cho sự may mắn – những điều kỳ lạ nhưng lại mang lại phúc lành.

3. Giá trị nội dung

• Ca ngợi tấm lòng nhân hậu, vị tha của hai anh em – dù nghèo vẫn giúp người, thương vật nuôi.

• Đề cao đạo lý “ở hiền gặp lành”, cho thấy người nhân đức rồi cũng sẽ được đền đáp.

• Phê phán sự mê tín mù quáng, hẹp hòi của đám đông (muốn giết chó vì tin là quái vật).

• Thể hiện bài học ứng xử khôn khéo và nghĩa tình, khi hai anh em tặng vàng bạc cho người Tàu dù không có nghĩa vụ.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện hấp dẫn, chặt chẽ, có cao trào và kết thúc nhân văn.

• Xây dựng yếu tố kỳ ảo hợp lý (Thần giữ của, kho báu, chó sủa mở cửa...) tạo sự lôi cuốn.

• Nhân vật được xây dựng đơn giản nhưng giàu tính biểu tượng: người tốt được thần linh giúp đỡ, chó ba chân như “định mệnh” giúp mở ra vận may.

• Giọng kể dung dị, giàu màu sắc dân gian, dễ hiểu, gần gũi với người đọc.