Đọc truyện: Người vợ thông minh (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH NGƯỜI VỢ THÔNG MINH

I. Đọc truyện

NGƯỜI VỢ THÔNG MINH

Xưa, có một người đàn bà làm nghề dệt vải. Nàng bản tính thông minh tháo vát, nhưng lấy phải người chồng đần độn không làm được nghề gì nên thân. Một hôm, vợ đưa cho chồng mấy tấm vải bảo mang ra chợ bán. Vợ dặn: – “Nếu không được bốn quan mỗi tấm thì đừng có bán, nghe!”

Chồng mang vải ra chợ đi khắp nơi, rao khản cả cổ mà chả có ai mua cả. Mãi về sau có một ông cụ già mua cho hai tấm. Nhưng ông ta lại không mang tiền theo. Ông cụ bảo hắn:

– Chốc nữa anh đến nhà tôi lấy tiền nhé! Nhà tôi cũng ở trong xã này thôi.

Hắn hỏi:

– Nhà ông ở đâu?

– Tôi ở chỗ: “chợ đông không ai bán, chỗ kèn thổi tò le, chỗ cây tre một mắt”. Đến đó tôi sẽ trả tiền ngay.

Đến chiều hắn đi tìm người mua hang chịu của hắn. Gặp ai hắn cũng hỏi thăm “chỗ chợ đông không ai bán, chỗ kèn thổi tò le, chỗ cây tre một mắt” là ở đâu, nhưng chẳng một ai biết thế nào mà trả lời. Người ta chỉ nói với hắn:

– Thôi rồi, anh mắc phải tay bịp bợm nào đấy thôi!

Hắn đi loanh quanh mãi đến tối mịt không tìm được nhà, đành phải trở về ôm mặt hu hu khóc.

Vợ hắn hỏi tại sao thì hắn kể cho vợ nghe tất cả câu chuyện. Người vợ bảo:

– Cũng dễ tìm thôi! “Chỗ chợ đông không ai bán” là cái nhà trường, “chỗ kèn thổi tò le” là bụi lau vì khi gió thổi nghe như tiếng kèn sáo, “chỗ cây tre một mắt” là bụi hành hay tỏi gì đó. Vậy anh phải kiếm người đó ở một cái trường học, gần đó có bụi lau, trước cửa có vườn trồng hành tỏi.

Qua ngày sau, anh chồng lại cất bước đi tìm. Quả đúng như lời người vợ nói, hắn gặp ông lão hôm qua. Đó là một thầy đồ dạy học trò. Thấy hắn đến, ông đồ liền hỏi xem nhờ ai mách cho mà biết được chỗ ở của mình. Hắn đáp: – “Tôi tìm ông suốt cả một buổi chiều hôm qua. May nhờ có vợ tôi mách cho đấy”. Ông thầy nghĩ: -“Người đàn bà này hẳn là một cô gái thông minh tài trí, ít người sánh kịp”. Hôm đó nhân nhà có giỗ, ông đồ mời hắn ngồi lại ăn cỗ. Hắn ta cắm đầu chén một bữa no nê lại được ông đồ gửi phần về biếu vợ. Nhưng khi trả tiền, ông đồ còn gửi hắn một gói khác bảo đưa cho vợ. Trong đó chỉ có một cục phân trâu ở giữa có cắm một cánh hoa nhài. Hắn ta chẳng hiểu gì cả cứ việc cầm lấy về nhà.

Người vợ trông thấy, hiểu ý ông thầy muốn mỉa mai mình:

Con vợ khôn lấy thằng chồng dại

Như bông hoa lài cắm bãi cứt trâu

Càng ngẫm nghĩ về “gói quà”, nàng càng buồn bực, trách chồng dốt nát để mang về cho mình một lời trêu chọc chua cay, rồi nghĩ tới duyên phận hẩm hiu, nước mắt nàng lã chã. Nàng vứt cái thoi, bụng bảo dạ: – “Thân thế ta thật chả ra gì. Trên đời có bao nhiêu người khôn ngoan tài giỏi, còn ta thì lấy nhầm phải một thằng chồng u mê đần độn!”. Trong một cơn phiền muộn, nàng chạy ra bờ sông, toan nhảy xuống dòng nước trẫm mình cho rồi một đời.

Lại nói chuyện ông thầy dạy học, sau khi tiễn chân anh chàng bán vải ra khỏi cửa, nghĩ đi nghĩ lại thấy sự trêu chọc ác nghiệt của mình thật là không phải. Ông đâm ra lo câu chuyện đưa tới một kết quả không hay: – “Không biết chừng người đàn bà ấy phẫn chí liều thân hoại thể thì ta sẽ có tội rất lớn với danh giáo”. Nghĩ thế, ông đồ bèn đi mượn một cái giỏ đựng cá thủng trôn, rồi mang ra bờ sông cùng với chiếc cần câu làm bộ câu cá. Ông cứ men theo dọc bờ sông gần làng, đi lại trông chừng. Khi thấy một người đàn bà ngồi trên bờ vắng đang ôm mặt khóc thút thít, ông biết ý vội tiến đến gần, có ý chìa giỏ cho nàng thấy và nói:

– Chị này ngồi tránh đi chỗ khác cho tôi câu cá nào.

Người đàn bà đó đúng là vợ anh chàng bán vải. Nàng ngước mắt trông lên thấy có một người đàn ông đầu đã hai thứ tóc mà lại mang chiếc giỏ rách đi câu. Nàng tự nghĩ: – “Người nào đây ngu quá là ngu. Chồng mình tuy khờ dại nhưng cũng chưa đến nỗi này”. Rồi nàng kết luận: – “Vậy ra chồng mình vẫn còn có những chỗ hơn người”. Nghĩ vậy, nàng bỏ ý định tự tử mà trở về nhà.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Người vợ thông minh thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa có một người đàn bà khôn ngoan, tháo vát, lấy phải người chồng khờ khạo. Một hôm, nàng đưa vải cho chồng mang đi bán dặn giá mỗi tấm không dưới bốn quan. Người chồng đi cả ngày, chỉ bán được hai tấm cho một ông già, nhưng không nhận được tiền mà chỉ được ông chỉ nơi ở bằng những lời đố: “chợ đông không ai bán, kèn thổi tò le, cây tre một mắt”. Anh chồng không tìm được, phải về khóc với vợ.

Người vợ giải đáp được câu đố, hôm sau chồng đi và gặp lại ông già – chính là một thầy đồ. Ông đồ thấy vợ chàng thông minh bèn thử bằng cách gửi tặng nàng một món quà chứa đựng sự mỉa mai: một cục phân trâu có cắm hoa nhài. Người vợ hiểu ý, cảm thấy tủi phận, nghĩ đến chuyện trẫm mình.

Ông đồ về nhà, lo ngại đã đẩy người phụ nữ đến bước đường cùng, bèn bày mẹo mang giỏ rách đi câu cá để giả vờ ngu ngốc. Người vợ nhìn thấy ông, nghĩ chồng mình tuy dại nhưng chưa đến mức ấy, từ đó an lòng, bỏ ý định tự tử và trở về.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "vợ tôi mách cho đấy"): Giới thiệu hoàn cảnh, tính cách hai vợ chồng – vợ khôn ngoan, chồng đần độn – cùng tình huống thử thách đầu tiên của ông đồ.

+ Phần 2 (Tiếp đến "một cánh hoa nhài"): Ông đồ thử trí người vợ bằng cách gửi một gói quà đầy ẩn ý châm biếm.

+ Phần 3 (Tiếp đến "trở về nhà"): Người vợ hiểu ý, đau đớn và uất ức đến mức định tìm đến cái chết.

+ Phần 4 (Còn lại): Ông đồ hối hận, tìm cách ngăn cản người vợ, cứu nàng bằng mẹo mượn chiếc giỏ rách câu cá.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao người vợ định tự tử sau khi nhận “gói quà” từ ông đồ?

+ Người vợ là người thông minh, có lòng tự trọng và hiểu được ẩn ý trong “gói quà” mà ông đồ gửi – một cục phân trâu có cắm hoa nhài.

+ Bà hiểu rằng ông đồ đang sỉ nhục mối quan hệ của vợ chồng mình, ví mình là hoa nhài, chồng là bãi cứt trâu.

+ Sự so sánh tàn nhẫn đó đã làm tổn thương sâu sắc đến lòng tự trọng, khiến bà cảm thấy bất công với số phận.

+ Trong lòng quá đau khổ, bà cảm thấy duyên phận hẩm hiu, trí tuệ không được trân trọng, nên mới nghĩ đến việc quyên sinh để giải thoát cho mình.

2. Vì sao ông đồ lại giả vờ mang giỏ rách đi câu cá? Chi tiết đó có ý nghĩa gì?

+ Sau khi gửi “món quà châm biếm”, ông đồ chợt cảm thấy lo sợ rằng mình đã quá đáng, có thể đẩy người đàn bà đến chỗ tự vẫn.

+ Ông hối hận và muốn tìm cách ngăn chặn hậu quả do chính mình gây ra, nhưng lại không thể xin lỗi một cách trực tiếp.

+ Việc ông giả vờ ngu ngốc – dùng giỏ rách đi câu – là một cách tế nhị để đánh thức lòng tự trọng và lý trí của người vợ, giúp cô nhận ra:

- Trên đời còn có những người dại hơn chồng mình.

- Chồng mình tuy ngờ nghệch nhưng vẫn còn có điểm tốt, không quá tệ như người kia.

+ Chi tiết này thể hiện sự hối lỗi chân thành và trí tuệ ứng xử của ông đồ, đồng thời khéo léo cứu lấy mạng sống và tương lai một người phụ nữ.

3. Giá trị nội dung

+ Phản ánh hiện thực xã hội phong kiến: Nơi mà quan niệm “trai tài gái sắc” hay “môn đăng hộ đối” khiến nhiều người bất hạnh trong hôn nhân.

+ Đề cao trí tuệ của người phụ nữ: Người vợ tuy không học hành chữ nghĩa nhưng thông minh, tháo vát, biết nhìn xa trông rộng.

+ Lên án sự coi thường người khác: Câu chuyện phê phán những người trí thức nhưng kiêu căng, mang danh đạo đức mà lại trêu chọc phụ nữ một cách cay độc.

+ Giá trị đạo lý sâu sắc: Truyện khuyên con người nên biết chấp nhận, nhìn vào mặt tốt của nhau trong hôn nhân để sống có nghĩa tình.

4. Giá trị nghệ thuật

+ Sử dụng hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi: “chợ đông không ai bán”, “kèn thổi tò le”... là những câu đố dân gian dí dỏm.

+ Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế: Đặc biệt là người vợ – từ nhẫn nhịn đến uất ức, rồi thức tỉnh và trở lại với đời sống.

+ Lối kể dân gian sinh động, lôi cuốn: Đan xen giữa hài hước và bi kịch một cách nhẹ nhàng.

+ Cấu trúc truyện chặt chẽ, có mở nút, thắt nút và gỡ nút hấp dẫn.