Đọc truyện: Sự tích chim đa đa (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CHIM ĐA ĐA

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CHIM ĐA ĐA

Ngày xửa ngày xưa, ở một làng nọ, có một nhà mẹ góa con côi. Bà mẹ quần quật suốt ngày làm thuê, làm mướn, tần tảo nuôi con. Có mỗi một cô con gái nên bà thương con lắm, chiều con lắm. Có gì thơm ngon, có thứ gì tốt đẹp bà đều dành hết cho đứa con côi.

Cô con gái càng lớn càng xinh xắn, nhưng cũng càng ngày càng trở nên ích kỷ, cô cho rằng cô được ăn ngon mặc đẹp, được mẹ yêu chiều là điều tất nhiên. Cô chỉ biết nghĩ đến mình, dần dần trở nên hưu hỏng lúc nào không biết.

Đến tuổi lấy chồng, bà mẹ gả con mình cho một chàng trai khỏe mạnh, đứng đắn. Rồi bà có cháu, nhà của đông vui hẳn lên. Bà mẹ vui lắm, lại càng quý con quý cháu nhiều hơn.

Ngày qua ngày, tháng qua tháng và nhiều mùa trăng nữa trôi quà, bà mẹ ngày một già yếu đi. Bà như chiếc lá chuối héo khô đang cố kéo dài thêm chút hơi ấm của cuộc đời.

Chàng rể bàn với vợ đón mẹ về ở chung để chăm sóc lúc bà già yếu, để bà được vui vầy với con cháu, nhưng chị vợ không chịu. Chị ta sợ phải tốn cơm tốn gạo nuôi mẹ.

Chị ta nhận ruộng của mẹ về cày cấy, cứ hết mùa lại đem cho mẹ mấy thúng thóc, còn đâu chị ta dành hết cho mình. Bà mẹ ngày càng già yếu còm cõi hơn.

Năm ấy mất mùa, thu hoạch thấp kém, thóc lép nhiều quá. Phải đong lúa cho mẹ, thị ta tiếc lắm. Biết mắt mẹ mình kém, thị xúc thóc lép đổ xuống dưới, rồi bên trên thị dải một lượt thóc chắc. Thị cho rằng mẹ già rồi, lại ngồi ở nhà thì ăn ít cũng sống được, chắc chả có vấn đề gì.

Bà mẹ thấy con gái mang lúa đến thì mừng lắm, muốn con ở lại cùng chuyện trò, nhưng cô con gái vừa đặt thúng kúa xuống đã tất tưởi đi ngay.

Bà mẹ thoáng buồn. Khi rờ vào thúng lúa, nong tay xuống dưới thấy toàn hạt lép, bà mẹ càng buồn hơn. Bà ngồi lặng đi, sụt sùi khóc một mình.

Chàng rể sang thăm mẹ, biết rõ sự tình thì giận vợ lắm. Về đến nhà, anh giảng giải, mói hết lời lẽ với vợ, song chị ta vẫn ngoan cố:

– Tôi ăn một mình được sao? Tôi dành lúa lại cho anh, cho con anh chứ cho ai!

– Thế còn mẹ thì sao?

Chị ta sẵng giọng:

– Mẹ thì thế là đủ rồi.

Anh chồng giận quá, đánh cho vợ một trận. Vừa đánh anh vừa mắng:

– Xúc thóc lép cho bà, này! Xúc thóc lép cho bà, này!

Thị ta đau quá, bỏ chạy ra ngoài. Giữa mùa hè oi ả, bỗng trời nổi cơn giông, sấm chớp đùng đùng. Một tiếng sét nổi lên, đánh thẳng vào đầu đứa con bất hiếu.

Sau khi chết, thị hóa thành con chim, đó là con chim đa đa. Con chim tự kêu lên tội lỗi truyền kiếp của mình: “Xúc thóc lép cho bà. Xúc thóc lép cho bà”.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích chim đa đa thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, có một bà mẹ góa sống cùng cô con gái trong một ngôi làng nhỏ. Bà mẹ tần tảo làm lụng, hết lòng thương yêu và chiều chuộng con. Được nuông chiều từ bé, cô con gái lớn lên xinh đẹp nhưng trở nên ích kỷ và vô tâm. Khi lấy chồng, có con, cô cũng không đoái hoài đến mẹ già.

Về già, bà mẹ yếu đi, nhưng con gái lại không muốn đón mẹ về sống cùng vì sợ tốn gạo. Hằng năm, cô chỉ mang cho mẹ ít thóc và còn gian dối xúc thóc lép cho vào dưới cùng. Mẹ biết chuyện, buồn bã khóc thầm. Người chồng biết được, giận dữ đánh vợ. Cô con gái bỏ chạy, nhưng bị trời trừng phạt: sét đánh chết giữa trời giông. Sau khi chết, cô hóa thành con chim đa đa, cứ bay kêu mãi: “Xúc thóc lép cho bà, xúc thóc lép cho bà” như lời thú tội muôn đời.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Bà mẹ vui lắm, lại càng quý con quý cháu nhiều hơn."): Cuộc sống yêu thương giữa hai mẹ con

+ Phần 2 (Tiếp đến "Bà ngồi lặng đi, sụt sùi khóc một mình"):

+ Phần 3 (Còn lại): Cái kết trừng phạt và sự tích chim đa đa

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao người con gái bị sét đánh chết và hóa thành chim đa đa?

– Cô con gái bị sét đánh là do sự trừng phạt từ trời cao đối với tội bất hiếu – tội lớn nhất theo đạo lý truyền thống của người Việt.

– Khi mẹ đã già yếu, cần được chăm sóc, cô lại không rước mẹ về, còn gian dối, xúc thóc lép để lừa mẹ. Đó không chỉ là vô tâm mà còn là sự tàn nhẫn.

– Trời nổi sấm sét trong ngày hè nóng nực chính là biểu tượng của thiên ý nổi giận, trừng trị kẻ trái đạo làm người.

– Việc cô hóa thành chim đa đa, cứ kêu "Xúc thóc lép cho bà" mang nghĩa:

+ Là sự ăn năn muộn màng, không thể sửa sai.

+ Là lời cảnh tỉnh muôn đời về tội bất hiếu với cha mẹ.

+ Là biểu tượng cho sự truyền đời bài học đạo đức: ai cũng nghe tiếng chim kêu mà nhớ đến hậu quả tội lỗi.

2. Nhân vật bà mẹ có vai trò gì trong câu chuyện và thể hiện điều gì?

– Bà mẹ là hình ảnh tiêu biểu cho người mẹ Việt Nam trong dân gian:

+ Tần tảo, hi sinh, hết lòng vì con cái.

+ Dù già yếu, vẫn chỉ biết lo cho con, không hề oán trách.

+ Khi phát hiện bị con lừa, bà chỉ lặng lẽ khóc – biểu hiện nỗi đau sâu thẳm và cam chịu.

– Nhân vật này thể hiện:

+ Lòng yêu thương vô bờ của bậc sinh thành.

+ Sự bất lực trước sự thay đổi của con người do sự nuông chiều. Bà thương con hết mực nhưng cũng vô tình làm hư con.

+ Là tấm gương phản chiếu tội lỗi của cô con gái – bà càng nhẫn nhịn, càng yêu thương thì sự bất hiếu của con càng đáng lên án.

3. Giá trị nội dung

– Bài học đạo đức sâu sắc về lòng hiếu thảo: Truyện nhấn mạnh tội bất hiếu là tội lớn nhất trong đạo làm người. Ai bất hiếu với cha mẹ, dù che giấu đến đâu, cũng sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng.

– Tố cáo những kẻ sống ích kỷ, vô ơn: Qua nhân vật người con gái, truyện phê phán sự thực dụng, chỉ biết lợi ích bản thân mà quên đi công ơn sinh thành.

– Đề cao tình mẫu tử thiêng liêng: Tình thương của bà mẹ là nền tảng đạo đức, truyền thống của dân tộc Việt Nam – luôn được gìn giữ và nhắc nhở qua các thế hệ.

4. Giá trị nghệ thuật

– Kết cấu truyện dân gian quen thuộc: Mở đầu bằng cụm từ “Ngày xửa ngày xưa”, có mô-típ biến hóa – hình phạt và sự hóa thân – rất đặc trưng của truyện dân gian Việt.

– Biểu tượng hóa sinh động: Hình ảnh chim đa đa không chỉ là hiện thân của cô con gái bất hiếu, mà còn là biểu tượng truyền miệng của tiếng nói lương tâm, của tội lỗi truyền kiếp.

– Ngôn ngữ giản dị, cảm động: Câu chuyện ngắn gọn, mộc mạc, nhiều đoạn gợi cảm xúc – đặc biệt là cảnh bà mẹ khóc một mình hay tiếng kêu day dứt của con chim.

– Tính giáo dục rõ ràng, sâu sắc: Kết cục không chỉ là cái chết, mà còn là sự cảnh tỉnh lâu dài – chim kêu như lời răn dạy, không cho người đời quên đi bài học làm người.