Đọc truyện: Ngọc Hoàng và người học trò nghèo (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH NGỌC HOÀNG VÀ NGƯỜI HỌC TRÒ NGHÈO

I. Đọc truyện

NGỌC HOÀNG VÀ NGƯỜI HỌC TRÒ NGHÈO

Anh chàng học trò nghèo đi tìm Ngọc Hoàng để hỏi về sự nghèo khó của mình. Trên đường anh nhận lời giúp đỡ và hỏi giúp một đôi vợ chồng, người chủ và con rùa. Sau khi hỏi xong, anh được đền đáp bằng viên ngọc và vàng. Cũng nhờ đó thi đỗ Trạng Nguyên và lấy cô gái câm làm vợ.

Ngày xưa có anh học trò nghèo. Ban ngày anh phải đi làm mướn để có tiền đi học . Anh sống cực khổ tới năm 30 tuổi mà vẫn nghèo xác nghèo xơ.

Một hôm, anh nghĩ: Ta nghe đồn ngoài biển Đông có hòn đảo Ngọc Hoàng Thượng Đế thường ngự xuống nghỉ ngơi. Ta phải tới đó gặp Ngài để khiếu nại mới được vì Ngài để ta nghèo lâu quá rồi.

Ngày hôm sau, anh khăn gói lên đường. Cuộc hành trình thật là vất vả gian lao. Chẳng bao lâu lương thực mang theo đã cạn hết, anh phải ghé vào một nhà bên đường xin ăn. Chủ nhà này là một người giầu có. Ông tử tế, cho đầy tớ dọn cơm mời anh ăn. Nghe anh nói đi gặp Ngọc Hoàng, người chủ nhà cho anh một số tiền đi đường và dặn:

1- Nhân tiện nhờ cậu hỏi giúp Ngọc Hoàng cho tôi một việc. Suốt đời tôi không làm điều gì sai quấy. Vậy tại sao vợ chồng tôi chỉ có một đứa con gái mà nó lại bị câm ngay từ lúc mới sanh.

Anh nhận lời rồi lên đường tiếp tục cuộc hành trình. Chẳng mấy chốc, số tiền tiêu hết, anh lại phải ghé vào một nhà xin giúp đỡ. Người chủ cũng dọn cơm cho anh ăn. Biết được mục đích chuyến đi của anh, ông ân cần lấy gạo tặng anh và nói:

2- Nếu gặp Ngọc Hoàng, nhờ cậu hỏi hộ tôi một việc. Tôi có trồng một cây cam trước nhà. Cành lá thì um tùm xanh tươi, mà tại sao cam không bao giờ có quả.

Anh nhận lời rồi ra đi. Anh đi mãi mới tới được bờ biển. Nhìn ra ngoài đại dương bao la, không thấy bóng một con tàu, anh cảm thấy chán nản. Bỗng chốc một con rùa to lớn từ dưới nước ngoi lên. Rùa nói với anh:

– Trèo lên lưng tôi đi! Tôi sẽ đưa cậu ra tận đảo gặp Ngọc Hoàng.

3- Nhân tiện cậu làm ơn hỏi Ngọc Hoàng dùm tôi tại sao tôi ở đây đã một ngàn năm mà vẫn còn sống kiếp rùa không thay đổi đi.

Đợi cho người học trò bước xuống, rùa phăng phăng rẽ sóng bơi đi. Chẳng bao lâu hòn đảo đã hiện ra trước mặt.

Anh từ giã rùa rồi bước chân lên đảo. Gặp dẫy núi chắn ngang trước mặt, anh cố trèo lên tới đỉnh rồi ngồi xuống một gốc cây chờ đợi.

Vào một buổi sáng, đang lúc chờ đợi, anh bỗng thấy một luồng sáng chói lòa trên đỉnh núi. Sau đó Ngọc Hoàng từ vùng sáng khoan thai bước ra.

Anh tiến đến trước mặt Ngọc Hoàng và hỏi ngay về việc rùa dặn. Nghe xong, Ngọc Hoàng nói:

– Nó phải nhả viên ngọc ngậm trong miệng ra thì mới hóa kiếp được.

Anh tiếp tục đem chuyện của người trồng cam ra kể. Ngọc Hoàng bảo:

– Cam ấy không sinh quả vì dưới gốc nó có vàng.

Được thể, anh hỏi luôn số phận người con gái câm. Ngọc Hoàng trả lời:

– Nó không nói được chỉ vì chưa gặp ông Trạng nào khai khẩu cho nó.

Sau cùng, anh định hỏi về việc mình, thì Ngọc Hoàng gắt:

– Thật xui quá! Ta bỏ Thiên Đình xuống đây kiếm chút yên tĩnh, không ngờ lại bị bọn người trần đến quấy rầy.

Nói xong, Ngọc Hoàng cỡi mây bay về Trời. Người học trò đành ngậm ngùi quay gót. Ra tới biển, anh thấy rùa đã chờ sẵn. Trong lúc chở anh về đất liền, rùa hỏi:

– Việc tôi thế nào?

Anh trả lời:

– Mày phải nhả hòn ngọc trong miệng ra thì mới hóa kiếp được.

Rùa nhả hòn ngọc ra biếu anh. Nó liền biến thành một con cá vàng xinh đẹp bơi lượn nhởn nhơ.

Anh về tới nhà người trồng cam thì người chủ ra đón và hỏi:

– Cậu hỏi Ngọc Hoàng cho tôi chưa?

Anh trả lời:

– Rồi. Dưới gốc cam có vàng. Đào vàng lên là cây cam của ông sẽ sinh trái.

Quả vậy, người chủ nhà lấy cuốc đào lên được một hũ vàng. Ông mừng quá chia cho anh một nửa.

4. Sau đó, anh lại tiếp tục lên đường. Anh về tới kinh đô đúng vào thời kỳ nhà vua đang tổ chức khoa thi kén Trạng Nguyên. Nhờ viên ngọc quí mang trong người, anh trở nên thông minh khác thường. Sẵn có vàng, anh liền ở lại mua lều chõng, sắm sửa kinh sách để dọn thi. Năm ấy anh đậu Trạng Nguyên và đứng đầu bảng vàng.

Ít lâu sau, Trạng cưỡi ngựa vinh qui về làng. Lúc qua nhà người giầu. Trạng không quên lời hứa, dừng ngựa ghé vào thăm. Trạng chưa kịp cho ông chủ biết câu trả lời của Ngọc Hoàng thì cô con gái câm đã ra đón Trạng. Thấy Trạng, đột nhiên cô thốt lên thành lời.

Người cha mừng quá bèn gả con gái mình cho Trạng làm vợ.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Ngọc Hoàng và người học trò nghèo thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về một anh học trò nghèo quyết tâm đi gặp Ngọc Hoàng để hỏi về số phận nghèo khó của mình. Trên đường đi, anh giúp đỡ và hỏi giúp ba người: một người có con gái bị câm, một người trồng cam không có trái, và một con rùa muốn hóa kiếp. Khi gặp Ngọc Hoàng, anh hỏi giúp từng người và được Ngọc Hoàng trả lời. Dù chưa kịp hỏi về bản thân, anh vẫn nhận được sự đền đáp: viên ngọc quý từ rùa và vàng từ người trồng cam. Nhờ có ngọc, anh thi đỗ Trạng Nguyên và chính là người “khai khẩu” cho cô gái câm. Cuối cùng anh lấy được vợ hiền và có cuộc sống sung túc, hạnh phúc.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "mà tại sao cam không bao giờ có quả"): Giới thiệu hoàn cảnh nghèo khó của học trò và hành trình đi gặp Ngọc Hoàng. Anh nhận lời giúp ba người hỏi Ngọc Hoàng

+ Phần 2 (Tiếp đến "Ông mừng quá chia cho anh một nửa"): Anh gặp Ngọc Hoàng, hỏi giúp ba người và nhận lại phần thưởng từ rùa và người trồng cam

+ Phần 3 (Còn lại): Nhờ viên ngọc, anh thi đỗ Trạng Nguyên và khai khẩu cho cô gái câm, được cưới làm vợ, có cuộc sống hạnh phúc

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao anh học trò dù không hỏi được việc của mình nhưng vẫn có kết cục tốt đẹp?

• Dù không kịp hỏi Ngọc Hoàng về số phận mình, anh học trò vẫn nhận được phần thưởng quý giá vì tấm lòng tốt và sẵn sàng giúp đỡ người khác.

• Anh đã giữ lời hứa với từng người, không tư lợi mà thật lòng nghĩ cho họ trước.

• Chính lòng tốt và sự tử tế đó đã mang lại điều may mắn cho anh: viên ngọc giúp anh trở nên thông minh, vàng giúp anh có điều kiện học hành.

• Truyện cho thấy: sống có lòng tốt thì tự nhiên sẽ được đền đáp, có thể không theo cách mình mong, nhưng theo cách tốt hơn.

2. Việc cô gái câm nói được khi gặp Trạng Nguyên có ý nghĩa gì?

• Trạng Nguyên chính là người "khai khẩu", đúng như lời Ngọc Hoàng nói: cô gái câm chỉ cần gặp ông Trạng là có thể nói được.

• Việc cô cất tiếng khi gặp Trạng cho thấy số phận cô đã được định sẵn, và phần thưởng cho người học trò tốt bụng chính là một người vợ hiền hậu, chung tình.

• Chi tiết này cũng thể hiện sự kỳ diệu, bất ngờ và có hậu trong truyện dân gian: người tốt cuối cùng sẽ gặp được hạnh phúc.

• Đồng thời nhấn mạnh sự gắn kết giữa hành động thiện lương và kết quả tốt đẹp, dù không phải lúc nào cũng đến ngay.

3. Giá trị nội dung

• Đề cao lòng tốt, sự nhân hậu: Anh học trò không vụ lợi, luôn sẵn lòng giúp người, từ đó nhận được điều tốt đẹp.

• Khẳng định quy luật nhân quả: Sống thiện sẽ gặp lành, giúp người rồi cũng được người giúp lại.

• Khuyến khích niềm tin, nỗ lực: Dù nghèo khổ, anh vẫn quyết tâm vươn lên và có ý chí thay đổi số phận.

• Phản ánh ước mơ của nhân dân: Mong muốn thoát nghèo, thi đỗ, cưới vợ hiền, có cuộc sống đủ đầy và công bằng.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện hấp dẫn, hợp lý: Diễn biến tự nhiên, có mở đầu – cao trào – kết thúc rõ ràng.

• Yếu tố kỳ ảo đặc trưng truyện dân gian: Rùa biết nói, viên ngọc quý, lời nói của Ngọc Hoàng,… làm truyện thêm sinh động.

• Nhân vật xây dựng rõ nét: Học trò nghèo – kiên trì, hiền lành; các nhân vật phụ có vai trò rõ trong việc dẫn đến kết thúc tốt đẹp.

• Lối kể dân dã, gần gũi: Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu, phù hợp với mọi lứa tuổi.