Đọc truyện: Tham thì thâm (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH THAM THÌ THÂM

I. Đọc truyện

THAM THÌ THÂM

Ở kinh thành Thăng Long, một lão nhà buôn giàu có nhưng rất tham lam. Vì tính tham lam nên lão ta bị đười ươi và đám gia nhân lừa lấy đi rất nhiều hàng nhưng không trả tiền. Đó là bài học thích đáng cho tính tham lam.

Ở vùng núi Tuyên Hưng có loài đười ươi có thể nói được tiếng người, người ta bắt chúng về nuôi làm cảnh tập nói một vài tiếng cho vui.

Lúc ấy ở kinh thành Thăng Long có một lão nhà buôn giàu có nhưng rất tham lam, lão ta rất khinh miệt người nghèo khó. Một hôm có mấy người khiêng võng đến trước tiệm nhà lão, một người gia nhân vào nhà và nói:

– Bà lớn nhà tôi bị cảm không ra gió được, ông chịu khó mang hang ra võng cho Bà chọn.

Nghe thấy có Bà lớn đến mua hàng , lão chủ tiệm hí hửng mang hàng ra cho Bà lớn chọn. Lão đưa món nào Bà lớn ở trong võng cũng nói: “Được, được”. Gia nhân lại nói:

– Bà lớn bảo mang hết hàng bà chọn về dinh để lấy tiền.

Lão chủ tiệm mừng rỡ vô cùng. Lão hí hửng đi theo Bà lớn vừa đi lão vừa lẩm bẩm:

– Đúng là bán cho nhà quan nói gì cũng mua.

Đến một ngôi nhà lớn gia nhân lại nói:

– Ông ngồi chờ ở đây, tôi sẽ mang tiền ra.

Lão chủ tiệm hí hửng ngồi chờ, đám gia nhân mang hàng đi vào cổng lớn nên lão không hề nghi ngờ gì. Lão ngồi đợi mãi đến chiều mà không thấy ai ra thì lão vào trong ngôi nhà thì thấy giữa sân là cái võng của Bà lớn. Lão giật tấm vải che ra thì hốt hoảng nhận ra Bà lớn là một con đười ươi. Đười ươi nói: “Được, được”.

Lão hốt hoảng chạy sâu vào bên trong thì thấy đó chỉ là một căn nhà bỏ hoang, đám gia nhân đã mang hàng theo cửa sau chạy đi mất.

Biết mình đã bị lừa, lão chạy ra chửi rủa con đười ươi, nhưng nó vẫn chỉ nói “Được, được”.

Lão chủ tiệm đành nuốt giận đi về nhà. Đó là bài học thích đáng cho tính tham lam của lão thấy lợi là hoa mắt không suy tính thiệt hơn.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Tham thì thâm thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ở Thăng Long xưa có một lão nhà buôn rất giàu nhưng tham lam, khinh thường người nghèo. Một hôm, một nhóm người giả làm gia nhân khiêng võng đến, nói là “Bà lớn” đang bị cảm nên mời lão mang hàng ra chọn tại võng. Vì ham lợi, tưởng được bán cho nhà quan, lão mang hết hàng ra. “Bà lớn” trong võng chỉ nói “Được, được”, rồi nhóm gia nhân xin mang hàng về dinh lấy tiền.

Lão hí hửng đi theo đến một ngôi nhà lớn, được mời ngồi đợi. Lúc sau, lão vào xem thì tá hỏa phát hiện “Bà lớn” chỉ là một con đười ươi biết nói, còn ngôi nhà là nhà bỏ hoang. Tất cả gia nhân đã chạy mất cùng đống hàng hóa. Lão chỉ còn biết giận dữ mà không làm gì được. Đây là một bài học sâu sắc cho tính tham lam mù quáng, thấy lợi là quên cảnh giác.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "ông chịu khó mang hang ra võng cho Bà chọn"): Giới thiệu bối cảnh và nhân vật

+ Phần 2 (Tiếp đến "thì thấy giữa sân là cái võng của Bà lớn"): Lão nhà buôn bị lừa vì tham lam

+ Phần 3 (Còn lại): Lão nhà buôn nhận ra sự thật và hậu quả

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao lão nhà buôn lại dễ dàng bị lừa như vậy?

• Vì lòng tham và sự nhẹ dạ, chỉ cần thấy lợi trước mắt là không kiểm tra hay nghi ngờ điều gì.

• Khi nghe nói có “Bà lớn” mua hàng, lão không cần nhìn mặt, chỉ cần nghe nói “Được, được” là tin ngay là người giàu chịu mua nhiều.

• Lòng khinh người nghèo cũng khiến lão ảo tưởng rằng mình đang tiếp khách quý, nên không ngần ngại mang cả hàng ra ngoài.

• Không có sự cảnh giác, không xem xét tình huống, không kiểm tra thân phận “Bà lớn” hay nơi đến, chỉ chăm chăm vào chuyện kiếm lời.

• Câu chuyện cho thấy sự mất tỉnh táo khi lòng tham chi phối hoàn toàn lý trí.

2. Bài học sâu sắc rút ra từ hành động và hậu quả của lão nhà buôn là gì?

• Tham lam, mù quáng sẽ phải trả giá đắt, đôi khi mất mát cả tài sản như lão nhà buôn.

• Trong kinh doanh và cuộc sống, nếu chỉ biết chạy theo lợi ích mà không đề cao sự cẩn trọng, tỉnh táo, rất dễ bị lừa.

• Lòng khinh thường người khác, thiếu tôn trọng người nghèo cũng là biểu hiện xấu, khiến người như lão bị lừa mà không ai thương xót.

• Câu chuyện nhắc nhở người đời phải giữ lòng trung thực, sống có đạo đức, và đừng quá “hoa mắt vì lợi”.

• Lòng tham là mầm mống của tai họa, chỉ cần không kiểm soát, sẽ dễ bị người khác lợi dụng, thao túng.

3. Giá trị nội dung

• Truyện ngắn gọn nhưng mang bài học đạo đức sâu sắc: phê phán tính tham lam, nhẹ dạ, ham lợi của một số người trong xã hội.

• Lên án thái độ khinh người nghèo, trọng người giàu – điều phản ánh đúng một thói xấu phổ biến.

• Cảnh tỉnh mọi người về thói buôn bán thiếu lương tâm, chỉ chăm chăm vào khách sang, bỏ qua đạo đức và sự cẩn trọng.

• Thể hiện trí thông minh, tài ứng biến của dân gian qua hình tượng đười ươi và đám người dàn dựng kế hoạch tinh vi để lừa kẻ tham.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện đơn giản nhưng chặt chẽ, dẫn dắt hợp lý từ sự tham lam đến hậu quả cụ thể.

• Tình huống bất ngờ, hài hước, đặc biệt là việc “Bà lớn” hóa ra là con đười ươi khiến câu chuyện vừa châm biếm, vừa dí dỏm.

• Ngôn ngữ bình dị, dễ hiểu, gần gũi với lời kể dân gian – phù hợp với phong cách truyện dân gian châm biếm.

• Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật sinh động, đặc biệt là lão nhà buôn điển hình cho thói tham lam, bị trừng phạt thích đáng.

• Yếu tố kỳ quái pha hài (con đười ươi biết nói, giả làm bà lớn) khiến truyện thêm phần đặc sắc, cuốn hút.