Đọc truyện: Sự tích ngày Tết (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH NGÀY TẾT

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH NGÀY TẾT

Ngày xưa, khi con người còn chưa biết tính thời gian, chưa biết tính tuổi của mình như thế nào. Ở một nước nọ, có một ông vua nổi tiếng thông minh và tài đức. Đất nước của ông thanh bình và dân tình thì luôn no ấm.

Một lần, nhân dịp vui, nhà vua nảy ý định muốn ban thưởng cho người già nhất trong nước. Cả nước tưng bừng. Làng làng họp bàn chọn người già và có tuổi cao nhất. Nhưng chẳng làng nào chọn được người già nhất vì chẳng ai biết mình bao nhiêu tuổi. Triều đình cũng bối rối không tìm ra cách nào để chọn ra người già nhất nước.

Thấy vậy, nhà vua liền phái một đoàn sứ giả đi tìm các vị thần để hỏi. Vâng lệnh vua, đoàn sứ giả lên đường . Vị thần đầu tiên họ gặp là thần Sông. Thần Sông mặc áo trắng, tóc mềm như nước, nghe sứ giả hỏi lắc đầu trả lời:

– Ta ở đây đã lâu nhưng chưa bằng mẹ ta. Mẹ ta là Biển cả hãy đến hỏi mẹ ta.

Đoàn sứ giả lại lên đường đến gặp Thần Biển, Thần Biển mặc áo xanh biếc đang âu yếm ru con bằng những lời ru sóng vỗ. Được hỏi, thần Biển chỉ tay lên rặng núi xa xa và nói:

– Hãy hỏi thần Núi. Thần còn sinh ra trước cả ta. Khi ta lớn lên thì thần núi đã già rồi.

Đoàn sứ giả lại lặn lội đến gặp thần Núi. Thần Núi da xanh rì vì rêu bám cũng chỉ lắc đầu chỉ tay lên trời:

– Hãy đến hỏi thần Mặt Trời. Lúc ta mới chào đời, ta phải nhắm mắt vì ánh nắng của thần. Thần Mặt trời còn ra đời trước cả ta đấy.

Làm sao đến được chỗ thần Mặt Trời. Đoàn sứ giả thất vọng quay về. Đến một khu rừng, họ gặp một bà lão nét mặt buồn rầu ngồi chăm chú trước cây đào. Đoàn sứ giả đến gần hỏi:

– Thưa cụ, tại sao cụ lại ngồi đây?

– Tôi đến đây để hái hoa đào. Thuở trước con tôi đi xa, cây đào này nở hoa. Bây giờ, mỗi lần hoa đào nở tôi lại ra hái một bông về để nhớ đến con tôi.- Bà lão trả lời.

Một ý nghĩ chợt lóe lên, đoàn sứ giả từ biệt bà lão trở về kinh đô. Họ tâu lên vua việc gặp bà lão hái hoa đào tính thời gian chờ con.

Nhà vua vốn thông minh nghĩ ra cách tính tuổi con người: Cứ mỗi lần hoa đào nở thì tính một tuổi. Sau này, người ta biết mười hai lần trăng tròn rồi lại khuyết, hoa đào lại nở một lần.

Lại kể về nhà vua thông minh nọ. Cảm động nhớ đến bà lão hái hoa đào, nhà vua truyền cho thần dân cả nước: Mỗi lần hoa đào nở mở hội ba ngày, ba đêm.

Những ngày vui ấy, sau này người ta gọi là Tết. Phong tục ấy còn truyền mãi đến bây giờ.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích ngày Tết thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "tìm ra cách nào để chọn ra người già nhất nước"): Nhà vua thông minh muốn ban thưởng cho người già nhất nước, nhưng cả nước không ai biết chính xác tuổi tác, khiến triều đình lúng túng.

+ Phần 2 (Tiếp đến "thần Mặt trời còn ra đời trước cả ta đấy"): Hành trình đi tìm cách tính tuổi

+ Phần 3 (Còn lại): Gặp bà lão và nguồn gốc cách tính thời gian, ngày Tết

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Hành trình đi tìm “người già nhất” và sự bất lực của các vị thần

+ Đoàn sứ giả được cử đi hỏi các vị thần để xác định “ai là người sống lâu nhất” – tức là gián tiếp tìm lời giải cho cách đo tuổi.

+ Thế nhưng, từ thần Sông → thần Biển → thần Núi → thần Mặt Trời, không ai đưa ra con số cụ thể hay mốc thời gian rõ ràng. Tất cả đều chỉ có thể so sánh tương đối: “ta không bằng mẹ ta”, “thần Núi già hơn ta”, “ta còn phải nhắm mắt trước ánh Mặt Trời”.

+ Những so sánh mơ hồ ấy cho thấy rằng con người chỉ có thể ước lượng tuổi tác dựa trên cảm nhận, kinh nghiệm truyền miệng hoặc sự kiện tự nhiên, không có hệ quy chiếu cố định.

2. Sự bất lực ấy thể hiện rõ tính mông lung của thời gian xưa

+ Khi không có lịch, không có khái niệm năm – tháng – ngày, “tuổi” chỉ là cảm nhận, không thể cân đong đo đếm.

+ Câu chuyện lặp lại việc các vị thần nhường nhau về “độ già” phản ánh cách con người khi xưa thường định tuổi bằng sự so sánh chủ quan và tượng trưng, thay vì bằng con số cụ thể.

+ Điều này làm nổi bật tính chất mơ hồ, trừu tượng và khó kiểm soát của thời gian trong tâm thức cổ đại.

3. Giá trị nội dung

+ Phản ánh khát vọng hiểu và đo lường thời gian của con người trong thời kỳ chưa có lịch.

+ Ca ngợi trí tuệ, lòng nhân ái của nhà vua và tấm lòng thủy chung của bà mẹ dành cho con.

+ Giải thích nguồn gốc ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam – một ngày lễ lớn mang ý nghĩa đoàn viên, vui tươi.

+ Thể hiện mối liên hệ mật thiết giữa con người với thiên nhiên (hoa đào, trăng, mùa xuân...).

4. Giá trị nghệ thuật

+ Cốt truyện mạch lạc, logic, kết hợp yếu tố tưởng tượng và hiện thực một cách hài hòa.

+ Nhân vật thần thoại (thần Sông, thần Núi, thần Biển...) giúp tăng yếu tố kỳ ảo và hấp dẫn.

+ Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, giàu hình ảnh, mang màu sắc dân gian dễ hiểu, gần gũi với mọi lứa tuổi.

+ Chi tiết biểu tượng (hoa đào, ánh mặt trời, cây, bà mẹ già...) được sử dụng khéo léo để thể hiện các khái niệm trừu tượng như thời gian, tuổi tác, tình cảm.