Đọc truyện: Chàng đốn củi và con tinh (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CHÀNG ĐỐN CỦI VÀ CON TINH

I. Đọc truyện

CHÀNG ĐỐN CỦI VÀ CON TINH

Chàng đốn củi vì không đốn đi gốc cây của con tinh đã được đền đáp bằng các vật quý. Sau khi bị ông chủ quán tham lam đánh tráo 2 lần cuối cùng cậu cũng đã lấy lại được những gì đã mất. Từ đó, chàng trai lấy được vợ và dùng các vật quý này để đi khắp nơi giúp đỡ mọi người.

Ngày xưa có một anh chàng nghèo khó, sống một thân một mình. Tuy làm việc tất lực nhưng đói rách vẫn hoàn đói rách. Những bông lúa đẹp do bàn tay chàng vun bón thì cứ thi nhau chạy về nhà lão trọc phú. Cuối cùng, chàng đành bán tất cả những thứ còn lại trong nhà để mua một lưỡi búa, với ý định từ nay làm nghề đốn củi nuôi thân, may chi thay đổi được số phận.
Nhưng kiếm được một gánh củi không phải là dễ. Một hôm, theo lệ thường chàng tiến vào rừng sâu tìm củi. Sắp giơ búa giáng vào một cây đại thụ bỗng có một con tinh từ trong thân cây hiện ra trước mặt van lạy, van nài. Chàng dừng tay hỏi:

– Mày muốn gì?

Đáp:

– Xin ngài làm ơn đi chặt chỗ khác, tha cho chúng tôi ở đây được yên ổn.

Thấy thế, chàng càng làm già:

– Không được. Tao hết hơi, hết sức mới tìm được cây gỗ này chặt về lấy tiền nuôi thân mà mày lại bảo tao đi đâu. Hãy cút ngay cho tao làm việc.

Con tinh thấy anh chàng lại giơ búa, hốt hoảng:

– Cây này với chúng tôi như bóng với hình, không thể nào rời được. Ngài hãy thương cho, chúng tôi sẽ xin kính biếu ngài một vật.

– Vật gì? Đưa ra đây. Mau! Nếu không thì đừng có trách.

Con tinh bảo chờ một lát, đoạn mang đến một cái mâm đồng và nói:

– Ngài chỉ cần gõ vào mâm ba tiếng là có ăn ngay, muốn thức ngon vật lạ bao nhiêu cũng có.

Nghe nói, anh chàng vô cùng mừng rỡ, vội nhận lấy mâm ra về, không quên hứa để cho con tinh được yên ổn.

Khi đi qua chợ, chàng ghé ngay vào quán cơm, nơi mà thường ngày mình vẫn đặt gánh củi nặng trước cửa vào một cái bánh, vài đĩa xôi ăn đỡ đói và đỡ mệt. Lần này, chàng có ý khoe với nhà hàng là từ nay mình sẽ không cần ăn chịu và cũng không cần ăn khổ như trước nữa. Nghĩ vậy, bèn đặt mâm của mình trước mặt vợ chồng chủ quán và mọi người, gõ lên ba tiếng. Tự nhiên trong long mâm tuôn ra những bát cơm, bát canh, những đĩa cá, thịt, giò, chả đầy tú ụ, những chén rượu cúc tràn trề, v.v…, toàn là những thức ăn chưa bao giờ được nếm. Trước con mắt ngạc nhiên của đám đông khách ăn trong quán, chàng đốn củi đắc chí mời họ cùng ngồi dự tiệc.

Ăn xong, say rượu, chàng nằm lăn ra giường làm một giấc ly bì. Lão chủ quán thấy thế thì động lòng tham lam. Thừa dịp mọi người tản đi, hắn vào buồng chọn một cái mâm giống với chiếc mâm màu nhiệm kia, rồi đánh tráo vào. Chàng đốn củi thức dậy không biết là mâm đã bị đánh tráo, hý hửng mang về. Sắp về tới làng, anh nghĩ bụng nên cho mọi người biết số phận của mình từ nay đã khác trước và nhân thể đãi làng xóm chén một bữa ra trò. Cho nên chàng rẽ ngay vào đính đánh trống gọi làng ầm ĩ. Tất cả mọi người từ ông tiên thứ chỉ cho đến anh mõ, ai nấy đều tưởng là có việc, lục tục đổ ra đình đông như hội. Anh chàng trịnh trọng lên tiếng:

– Không mấy khi cháu có bữa rượu, vậy mời quý cụ và đồng dân thượng hạ ngồi vào dự cuộc.

Nói rồi đặt mâm xuống chiếu, gõ lên thành mâm mấy cái. Nhưng anh ngạc nhiên thấy lần này mâm không còn mầu nhiệm như trước nữa. Chàng gõ mãi, gõ mãi, mâm vẫn trơ trơ bất động. Cho là đánh lừa mọi người, ông xã trưởng liền sai tuần đinh xông lại nện cho chàng một trận nên thân.

Trở về nhà, chàng đốn củi bực mình vô hạn. Chắc chỉ có con tinh nó lừa mình nên chuyện mới xảy ra như thế. Cho nên qua ngày mai, anh lại vác búa lên rừng tìm đến cái cây cũ ra sức giáng búa vào. Con tinh hốt hoảng chạy ra van lạy chí chết và xin tặng một con ngựa ỉa ra vàng để được tha tính mạng.

– Đưa ngay ra đây cho ta. Đồ lừa đảo!

Chàng quát lên như thế và chỉ lát sau một con ngựa đã hiện ra. Chàng cưỡi lên phi một đoạn để cho ngựa ỉa, quả nhiên có rất nhiều vàng vụn văng ra sáng giấp giới. Chàng mừng quá, giắt búa vào lưng và cưỡi ngựa ra về.

Đến chợ, chàng lại xuống ngựa, vào khoe với vợ chồng lão chủ quán:

– Lần này tôi có con ngựa vô cùng quý báu. Trong bụng nó là cả một kho vàng đấy ông bà ạ! Rồi nó sẽ làm cho mà xem!

Lão chủ quán thấy quả đúng như thế thì hoa cả mắt. Hắn sung sướng được chàng biếu trọn số vàng rơi ra. Nhưng hắn còn muốn được cả con ngựa. Hắn vội dọn cho anh một mâm đầy rượu thịt. Rồi chờ lúc anh chàng ngủ say, hắn lại đi tìm một con ngựa khác cũng có màu lông hung hung y hệt để thay vào, rồi dắt con kia đi biệt.

Khi tỉnh dậy, chàng đốn củi vẫn không ngờ vực gì cả. Chàng lại nhảy lên ngựa cưỡi về đến đầu làng. Bụng bảo vệ: – “Lần trước vì con tinh khiến cho ta mang tiếng là đánh lừa mọi người. Lần này ta phải biếu bà con một ít vàng để bà con thấy ta thực bụng”. Thế rồi, chàng lại vào đình đánh trống ầm ĩ. Làng lại đổ ra đình. Chàng nói:

– Tôi lần này có con ngựa rất có phép ỉa ra vàng. Vậy mời làng ra đây để nhận cho tôi một ít của báu.

Đoạn chàng phi cho ngựa ỉa, nhưng con ngựa ấy thì làm gì mà có vàng. Nhìn thấy đống phân ngựa vãi ra không hơn gì những đống phân ngựa khác, các cụ cho là thằng cha đã xỏ xiên cả làng nên không nên được cơn tức giận. Cuối cùng, chàng bị làng tịch thu con ngựa và còn bị tuần nọc xuống đánh ba mươi roi.

Qua ngày hôm sau hắn lại dậy sớm vác búa lên rừng quyết trị cho con tinh một mẻ. Lần này chàng bổ những nhát búa rất dữ dội. Thấy con tinh hiện ra quỳ lạy khóc lóc, chàng quát to:

– Sao mày dám lừa ông làm ông mang oán với mọi người. Mâm và ngựa của mày chỉ là những của vứt đi, không đáng một đồng kẽm.

Con tinh hết sức phân trần, vạch tội lão chủ quán, rồi nói tiếp:

– Để tôi xin biếu ngài cái ống này, lúc về có thể lấy lại những của đã mất.

Hắn đưa ống ra và dặn:

– Cái ống này có phép làm cho bất kỳ bao nhiêu người cũng phải chống ngược lên trời nếu cầm ống chỉ lên không ba lần. Cho đến khi nào gõ xuống đất ba lần thì mọi sự trở lại như cũ.

Nghe bùi tai, chàng đốn củi lại dừng tay búa, cầm ống phép bắt con tinh phải chống đít lên trời xem thử, thấy quả nghiệm rồi mới ra về.

Đến chợ, chàng lại ghé vào quán cơm tươi cười hỏi mọi người:

– Các ông các bà có muốn chống chăng?

Vợ chồng lão chủ quán tưởng có món gì bở nên vội đáp:

– Cơm ăn no, trầu đầy đây, không chống để làm gì?

Lập tức cái ống mầu nhiệm đã bắt cả nhà lão chủ quán chống hai tay xuống đất, chân giơ lên trời không cụ cựa.

Chắc là lần này chàng đốn củi đã rõ mưu mô gian dối của mình nên cố tâm phạt mình với phép thuật thần dị, lão chủ quán van khóc hết lời. Hắn hứa trả lại mâm và ngựa để xin tha mạng. Anh chàng chỉ cần có mấy món bảo vật cũ, nên vui lòng làm phép tha cho cả nhà lão đứng dậy.

Khi châu đã về hợp phố, chàng phi ngựa nước đại trở về làng. Chàng không quên tiến vào đình thúc một hồi trống lớn mời làng như mấy lần trước. Thế rồi trước mặt quan viên và đồng dân thượng hạ, chàng đặt mâm xuống chiếu mời mọi người chia hàng ngồi vào.

Tiếng gõ mâm lúc này rất có hiệu quả. Cơm rượu và mọi thức ngon vật lạ tuôn ra đầy mâm đầy chiếu. Cả làng không đợi mời nhiều, ai nấy cắm đầu ăn uống mặc sức.

Ăn uống xong đâu đấy, chàng chỉ vào con ngựa và nói:

– Nếu quý cụ và mọi người vui lòng nhận một ít vàng tôi sẽ bảo con ngựa này làm ngay.

Không một người nào từ chối lòng tốt của chàng. Họ đứng ra hai hàng, mỗi người cầm một cái rá chực hứng phân ngựa. Quả nhiên, ngựa chạy đến đâu, người ta đổ xô nhau nhặt đến đấy vì họ thấy lấp lánh trên mặt đất bao nhiêu là vàng vung vãi.

Xong cuộc nhặt vàng, anh chàng giơ ống lên và hỏi:

– Bây giờ còn ống phép này, bà con ta ai muốn chống xin mời đứng về phía này.

Bấy giờ người đã no say lại được vàng giắt lưng, ai nấy chắc mẩm lại có món quà gì nữa, nên chẳng một ai từ chối. Ống vừa giơ lên, tất cả mọi người đều chổng đít lên trời, dù cố gắng thế nào cũng không buông xuống được.

Hôm ấy, không ngờ lại có lão trọc phú và con gái lão cũng có mặt ở đấy. Con gái lão là người đã làm cho chàng đốn củi chết mê chết mệt. Mọi ngày, tuy thấy anh nghèo khổ mà nàng vẫn tỏ lòng quyến luyến, những lúc chàng đến làm công cho lão trọc phú, hai bên từng có cơ hội gặp gỡ, chuyện trò. Nhưng đối với lão thì đừng có hòng tính chuyện lấy nhau. Bây giờ đây, thấy lão van như vạc, chàng tới thỉnh cầu lão gả con gái cho mình. Lão gật. Thế là chiếc ống lại gõ xuống đất buông tha tất cả mọi người.

Rồi đó, anh chàng đốn củi lấy được vợ như ý muốn. Với ba món bảo bối, chàng đi khắp thiên hạ giúp đỡ những người nghèo khổ và trị tội những bọn tham lam độc ác.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Chàng đốn củi và con tinh thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, có một anh chàng nghèo khó chuyển sang nghề đốn củi để mưu sinh. Trong rừng, anh tha cho một con tinh trú ngụ trong cây, nên được tặng một mâm thần gõ vào là có cơm ngon. Bị chủ quán ăn tham lam tráo mất mâm, anh lên rừng lấy được ngựa ỉa ra vàng, nhưng lại tiếp tục bị tráo mất. Lần thứ ba, con tinh tặng anh một cái ống thần có thể khiến người khác chổng ngược lên trời. Anh dùng ống phép để trị tội vợ chồng chủ quán và lấy lại bảo vật. Sau đó, anh dùng ba bảo vật mời làng ăn uống, chia vàng, và lấy được vợ là con gái phú ông. Từ đó, anh đi khắp nơi giúp đỡ người nghèo và trừng trị kẻ tham lam.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "muốn thức ngon vật lạ bao nhiêu cũng có"): Chàng đốn củi tha cho con tinh và được tặng mâm thần.

+ Phần 2 (Tiếp đến " Thế là chiếc ống lại gõ xuống đất buông tha tất cả mọi người"): Chàng bị lừa hai lần, sau đó lấy lại được bảo vật nhờ ống phép và dùng chúng để giúp người, trừng trị kẻ xấu.

+ Phần 3 (Còn lại): Chàng có cuộc sống hạnh phúc, dùng bảo vật làm việc nghĩa.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao chàng đốn củi lại được con tinh tặng bảo vật?

- Chàng đốn củi vốn là một người nghèo khổ, sống hiền lành, chăm chỉ làm ăn. Sau khi bán hết tài sản còn lại để mua một chiếc búa, anh quyết tâm vào rừng đốn củi để đổi đời. Khi sắp chặt một cây đại thụ, một con tinh từ trong cây hiện ra van xin tha mạng, vì nó không thể rời xa cây đó – nơi trú ngụ của nó. Ban đầu, chàng tỏ vẻ tức giận vì đã bỏ nhiều công sức mới tìm được cây, nhưng rồi cũng đồng ý tha cho con tinh với điều kiện nó phải tặng cho mình một vật có ích.

- Tuy hành động tha mạng có phần xuất phát từ điều kiện trao đổi, nhưng về bản chất, chàng vẫn là người có lòng nhân đạo, không nỡ giết hại sinh linh vô cớ. Hơn nữa, khi con tinh mang ra cái mâm thần và giải thích công dụng của nó – chỉ cần gõ ba tiếng là có cơm ngon, chàng đốn củi không chỉ chấp nhận mà còn vui vẻ ra về, giữ lời hứa không làm hại cây nữa. Hành động ấy thể hiện bản chất lương thiện, chất phác của người lao động nghèo. Chính sự nhân hậu ấy là lý do khiến chàng được con tinh đền đáp bằng một vật quý báu có phép thần kỳ.

2. Chàng đốn củi đã sử dụng ống phép như thế nào để lấy lại những bảo vật bị mất?

- Sau hai lần bị vợ chồng chủ quán ăn tráo mất mâm thần và con ngựa ỉa ra vàng, chàng đốn củi vô cùng tức giận. Anh trở lại khu rừng xưa, lần này quyết tâm trừng trị con tinh vì nghĩ rằng chính nó đã lừa mình. Trước sự giận dữ của chàng, con tinh hiện ra, không những không phản kháng mà còn phân trần rằng lỗi là do lão chủ quán gian ác. Sau đó, con tinh tặng chàng một ống phép thần kỳ: chỉ cần giơ lên trời ba lần sẽ khiến bất kỳ ai phải chổng ngược người, còn gõ xuống đất ba lần thì họ sẽ trở lại bình thường.

- Chàng dùng ống phép rất thông minh và đúng mục đích. Đầu tiên, anh quay lại quán cơm nơi từng bị lừa, giả vờ vui vẻ hỏi han để đánh lừa chủ quán. Khi vợ chồng chủ quán không đề phòng, chàng lập tức giơ ống phép lên ba lần khiến cả nhà họ bị chổng ngược lên trời, không thể cử động. Nhờ đó, anh buộc họ phải thừa nhận hành vi tráo đổi và giao trả lại mâm thần cùng con ngựa quý.

- Tiếp đó, khi về làng, chàng lại sử dụng ống phép một cách hài hước mà thâm thúy: sau khi mời cả làng ăn uống và tặng vàng, anh hỏi ai muốn "chống" thì đứng sang một bên. Ai cũng tưởng sẽ được tặng thêm quà nên đứng cả về phía đó, và lập tức bị ống phép bắt chổng đít lên trời. Trong số người đó có cả phú ông và con gái ông – người mà chàng thầm thương trộm nhớ. Nhân cơ hội đó, chàng đưa ra điều kiện là nếu muốn được tha, phú ông phải gả con gái cho mình. Bị ép thế, phú ông đành phải đồng ý. Sau khi đạt được điều mình mong muốn, chàng gõ ống xuống đất để hóa giải phép và tha cho mọi người.

- Qua cách sử dụng ống phép, có thể thấy chàng đốn củi tuy hiền lành nhưng cũng rất thông minh, biết dùng sự công bằng và trí tuệ để đòi lại công lý, trừng phạt kẻ xấu một cách khéo léo và thuyết phục.

3. Giá trị nội dung

- Đề cao lòng nhân hậu, thật thà, và tinh thần giúp đỡ người nghèo.

- Lên án lòng tham lam, mưu mô, trộm cắp của kẻ giàu có nhưng gian ác.

- Thể hiện khát vọng đổi đời, mưu cầu hạnh phúc chính đáng của người lao động.

4. Giá trị nghệ thuật

- Cốt truyện hấp dẫn, lôi cuốn, mang yếu tố kì ảo, phép thuật đặc sắc.

- Kết cấu truyện lặp lại theo kiểu 3 lần thử thách – 3 lần vượt qua rất quen thuộc trong truyện dân gian.

- Ngôn ngữ giản dị, dí dỏm, giàu hình ảnh, dễ hiểu và dễ tiếp nhận.