Đọc truyện: Sự tích ngày và đêm (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH NGÀY VÀ ĐÊM

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH NGÀY VÀ ĐÊM

Ngày xửa ngày xưa, Mặt Trăng, Mặt Trời và Gà Trống cùng sống với nhau trên trời. Mặt Trăng mặc cái áo màu trắng, Gà Trống đội một chiếc mũ màu đỏ. Mặt Trăng thích cái mũ đỏ của Gà Trống lắm. Một hôm, Mặt Trăng nói với Gà Trống:

-Chúng mình đổi áo và mũ cho nhau nhé!

Gà Trống đáp:

- Tớ không thích cái áo màu trắng của cậu. Tớ không đổi mũ lấy áo đâu!

Mặt Trăng cứ gạ đổi mãi nhưng Gà Trống nhất định không chịu. Mặt Trăng liền giật mũ của Gà Trống và vứt xuống đất. Gà Trống vội bay xuống đất để nhặt mũ. Nhưng Mặt Đất tối đen nên Gà Trống không tìm thấy mũ. Gà Trống sực nhớ tới Mặt Trời, Gà Trống liền ngửa cổ lên trời và cất tiếng gọi:

Mặt Trăng mặc cái áo màu trắng, Gà Trống đội một chiếc mũ màu đỏ.

- Mặt Trời ơi! Mặt Trời ơi!

Mặt Trời vội vén màn mây nhìn xuống dưới đất. Những tia nắng rực rỡ tỏa sáng khắp nơi. Nhờ có ánh nắng Mặt Trời chiếu xuống, Gà Trống nhìn thấy cái mũ đỏ của mình mắc trên một cành cây. Gà Trống sung sướng bay lên cây để lấy chiếc mũ và đội lên đầu.

Gà Trống định bay về trời nhưng vì quá mệt nên không đủ sức cất cánh bay lên nữa. Gà Trống cất tiếng gọi:

- Mặt Trời ơi! Kéo tớ lên với!

Nhưng Mặt Trời không thể kéo Gà Trống lên được. Mặt Trời đành an ủi Gà Trống:

- Gà Trống ơi! Bạn hãy ở lại dưới mặt đất vậy. Buổi sáng sớm bạn hãy gọi “Ò ó o…! Mặt trời ơi!”, tôi sẽ thức dậy và trò chuyện với bạn nhé!

Từ đó trở đi, Gà Trống luôn dậy sớm và cất tiếng gáy “ò ó o” để đánh thức Mặt Trời dậy. Ở tít trên cao, Mặt Trời với gương mặt hồng hào tròn trịa, mỉm cười nhìn Gà Trống. Muôn loài hoa đua nở, khoe sắc màu rực rỡ. Cây lá cũng mở bừng mắt reo vui chào đón ánh Mặt Trời. Người ta gọi lúc đó là ngày.

Còn Mặt Trăng thì cảm thấy rất hối hận và xấu hổ vì đã đối xử không tốt với bạn Gà Trống. Vì thế, Mặt Trăng cứ đợi đến khi Mặt Trời lặn xuống phía bên kia rặng núi, Gà Trống lên chuồng đi ngủ mới dám xuất hiện. Người ta gọi lúc Mặt Trăng tỏa những tia sáng dịu dàng, yếu ớt gọi là đêm.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích ngày và đêm thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, Gà Trống, Mặt Trăng và Mặt Trời cùng sống trên trời. Mặt Trăng thích chiếc mũ đỏ của Gà Trống nên năn nỉ đổi, nhưng Gà Trống không đồng ý. Mặt Trăng tức giận, giật mũ của Gà Trống và vứt xuống đất. Gà Trống bay xuống tìm mũ trong bóng tối, rồi gọi Mặt Trời chiếu sáng giúp. Nhờ ánh nắng, Gà Trống tìm lại được mũ nhưng không bay về trời được nữa. Mặt Trời an ủi Gà Trống và hứa mỗi sáng sẽ trò chuyện khi Gà Trống gọi. Từ đó, Gà Trống sống dưới đất, sáng nào cũng gáy đánh thức Mặt Trời. Mặt Trăng thì hối hận, chỉ dám xuất hiện ban đêm khi Gà Trống đi ngủ.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Gà Trống không tìm thấy mũ"): Mặt Trăng xin đổi mũ với Gà Trống

+ Phần 2 (Tiếp đến "Mặt Trời ơi! Kéo tớ lên với!"): Gà Trống gọi Mặt Trời giúp tìm mũ và bị kẹt lại dưới đất

+ Phần 3 (Còn lại): Gà Trống sống dưới đất, Mặt Trăng hối hận

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao Gà Trống phải sống dưới mặt đất mà không trở lại trời được nữa?

• Vì sau khi bay xuống đất để tìm lại chiếc mũ đỏ, Gà Trống đã mệt quá, không còn đủ sức bay trở về trời. Dù cố gọi Mặt Trời giúp, nhưng Mặt Trời không thể kéo Gà Trống lên được. Do đó, Gà Trống phải ở lại sống dưới mặt đất.

• Đây là tình tiết tạo nên bước ngoặt trong truyện, đồng thời giải thích một cách thú vị vì sao loài gà sống dưới đất và sáng sớm thường gáy gọi Mặt Trời.

2. Mặt Trăng đã thay đổi như thế nào sau khi giật mũ của Gà Trống?

• Ban đầu, Mặt Trăng ích kỷ và nóng giận khi Gà Trống không chịu đổi mũ, nên đã hành động bốc đồng giật mũ của bạn, khiến Gà Trống rơi xuống đất. Nhưng về sau, khi thấy hậu quả nghiêm trọng, Mặt Trăng cảm thấy rất hối hận và xấu hổ vì đã làm điều không đúng với bạn mình.

• Vì ăn năn, Mặt Trăng không dám xuất hiện khi Gà Trống thức mà chỉ lặng lẽ hiện ra vào ban đêm – lúc Gà Trống đã ngủ. Điều này cho thấy Mặt Trăng đã nhận ra lỗi sai của mình và âm thầm chịu trách nhiệm.

3. Giá trị nội dung

• Dạy bài học về tình bạn và sự tôn trọng: Truyện khuyên nhủ mỗi người không nên ích kỷ, cư xử nóng vội với bạn bè. Sự ghen tị hay cố ép người khác theo ý mình sẽ gây ra hậu quả xấu. Qua đó, đề cao lòng vị tha, biết nhận lỗi khi sai.

• Giải thích hiện tượng tự nhiên một cách nhân văn: Truyện lý giải vì sao gà trống gáy vào buổi sáng, vì sao Mặt Trời chỉ xuất hiện ban ngày, còn Mặt Trăng lại xuất hiện ban đêm. Dù mang tính tưởng tượng nhưng truyện rất dễ hiểu và gần gũi.

• Ca ngợi lòng trung thực và sự cố gắng: Gà Trống tuy gặp khó khăn nhưng vẫn cố gắng tìm lại mũ, nhờ sự trợ giúp từ bạn bè, và cuối cùng chấp nhận hoàn cảnh sống mới với thái độ tích cực.

4. Giá trị nghệ thuật

• Truyện cổ tích mang yếu tố nhân hóa: Các hiện tượng thiên nhiên như Mặt Trăng, Mặt Trời, Gà Trống được nhân hóa thành những nhân vật có tính cách, cảm xúc giống con người, khiến câu chuyện trở nên sinh động và dễ tiếp nhận.

• Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh: Lời văn trong truyện ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với thiếu nhi nhưng vẫn mang ý nghĩa sâu xa đối với người lớn. Những hình ảnh như “tia nắng rực rỡ”, “gương mặt hồng hào của Mặt Trời”, “Mặt Trăng tỏa sáng dịu dàng” làm truyện trở nên lung linh và đẹp mắt.

• Tình huống bất ngờ nhưng hợp lý: Việc Gà Trống mất mũ, gọi Mặt Trời, rồi không bay lên trời được là một chuỗi hành động hợp lý, giúp xây dựng tình tiết hấp dẫn, lôi cuốn người đọc.