Đọc truyện: Sự tích con bọ hung (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CON BỌ HUNG

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CON BỌ HUNG

Ngày xưa trời ở thấp lắm, thấp đến mức người trần gian giơ chày lên giã gạo cũng chạm vào bụng.

Người trần gian lại ngày một ngày đông, sáng tinh mơ đã thi nhau giã gạo có khi đâm vào bụng trời ngay cả lúc trời còn đang say sưa trong giấc ngủ. Vào những ngày tết nhất, đến khuya người ta vẫn còn giã gạo, trời buồn ngủ lắm mà bụng vẫn cứ bị những nhát chày thúc vào đau điếng.

Nhà trời tức lắm không biết làm thế nào, bèn ra lệnh cho trần gian bớt ăn đi, may ra mới có thể yên thân được. Thế là nhà trời gọi bọ hung đến để truyền đi xuống trần gian.

– Ngươi hãy xuống truyền lệnh cho người trần gian rằng từ nay trở đi ba ngày mới được ăn một bữa, mỗi bữa chỉ được ăn ba chén (bát) cơm.

Bọ hung vốn đãng trí, cứ nói trước quên sau. Đi bao lần truyền sai lệnh bị nhà trời quở phạt. Nhưng được cái tính ngoan ngoãn, hễ nhà trời sai thì làm ngay. Lần này bọ hung nhất quyết không truyền sai lệnh nữa. Nên vừa ra khỏi cửa là luôn mồm lẩm bẩm : “Ba ngày ăn một bữa, mỗi bữa chỉ được ăn ba chén …”

Bọ Hung cứ thế mà đi từ trên trời xuống trần gian. Một chàng nông dân đi cấy, thấy bọ hung lẩm bẩm cái gì đấy liền lắng tai nghe. Rồi anh ta nấp vào sau bụi cây, khi bọ hung đi qua liền hét lên một tiếng. Bọ hung giật bắn người vì bất ngờ quên khuấy câu mình đang nói. Bọ Hung tức giận định cãi nhau với anh nông dân nhưng trước hết phải nhớ mình đang nói là gì đã, nghĩ mãi không ra, anh kia bèn nhắc :

– Có gì đâu, mày đang nói : “Một ngày ăn ba bữa, còn ăn vặt thì không kể”

Bọ hung mừng rối rít quên cả việc định đôi co với anh chàng kia và cứ tiếp tục đi.

“Ngày ăn ba bữa, còn ăn vặt thì không kể …”

Nghe nói có bọ hung mang lệnh nhà trời xuống, vua tôi trần gian ra để nhận chiếu chỉ. Khi nghe bọ hung nói :

– “Ngày ăn ba bữa …”

Vua tôi trần gian nghe hoảng quá, ăn nhiều như vậy thì làm bao nhiêu cho đủ. Trước ăn mỗi ngày có hai bữa đã phải giã gạo làm trời đất mất ăn mất ngủ, kỳ này chắc nhà trời càng quở trách ta đây chăng.

Bọ hung truyền lệnh xong liền trở lại về trời. Nhà trời thấy từ ngày ra lệnh cho người trần gian ăn ít đi, mà sao lại giã gạo nhiều hơn trước, lấy làm lạ bèn triệu vua trần gian lên hỏi nguyên do.

Vua trần gian kể lại khi nhận lệnh các quận thần đều đến đông đủ để nghe chiếu chỉ của nhà trời do bọ hung truyền xuống là phải ăn nhiều hơn trước. Bấy giờ nhà trời mới vỡ lẽ việc bọ hung truyền sai lệnh. Nhà trời tức quá liền cho gọi bọ hung đến đánh cho một trận. Sau đó, cắm cái xẻng vào đầu để đi làm nghề xúc phân. Từ đó bọ hung phải đi hốt phân không kể đêm ngày.Lệnh đã truyền đi, không thu lại được nữa, dân chúng hạ giới ngày đêm giã gạo không ngơi tay. Nhà trời mất ăn mất ngủ liên miên đành phải chuyển lên thật cao để con người không còn đụng chạm tới nữa.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích con bọ hung thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, trời ở rất thấp, gần mặt đất đến mức con người giã gạo có thể chạm vào bụng trời. Vì người trần gian đông đúc, giã gạo suốt ngày đêm khiến bụng trời đau nhức, nhà trời tức giận, bèn ra lệnh cho người trần gian bớt ăn: ba ngày ăn một bữa, mỗi bữa chỉ ba chén cơm. Bọ hung được cử xuống truyền lệnh, nhưng vì đãng trí nên bị một nông dân trêu chọc khiến lộn ngược mệnh lệnh thành “mỗi ngày ăn ba bữa, ăn vặt không kể”. Người trần tuân theo lời chiếu chỉ, ăn nhiều hơn, giã gạo không ngừng nghỉ khiến trời càng thêm mất ngủ. Khi biết sự thật, nhà trời tức giận trừng phạt bọ hung, bắt nó làm nghề hốt phân và vì sợ bị đụng chạm thêm, nhà trời phải dời lên cao như hiện nay.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "gọi bọ hung đến để truyền đi xuống trần gian"): Giới thiệu hoàn cảnh và nguyên nhân

+ Phần 2 (Tiếp đến "Ngày ăn ba bữa …"): Bọ hung truyền sai lệnh

+ Phần 3 (Còn lại): Hậu quả và kết thúc

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao nhà trời ra lệnh cho người trần gian phải ăn ít lại?

• Lý do chính bắt nguồn từ việc trời ở rất gần mặt đất, đến mức chỉ cần người trần giơ chày giã gạo là đã đụng vào bụng trời, gây đau đớn và khó chịu cho nhà trời.

• Thêm vào đó, dân số dưới trần gian ngày càng đông đúc, ai cũng cần ăn uống để sinh sống, dẫn đến việc giã gạo diễn ra liên tục từ sáng đến khuya, đặc biệt vào những dịp lễ Tết thì việc giã gạo kéo dài tới đêm khuya làm trời không thể yên giấc.

• Nhà trời cảm thấy mất ăn mất ngủ, vô cùng bực tức và phiền toái nhưng không thể trực tiếp can thiệp vào công việc của người trần gian nên mới nghĩ đến cách gián tiếp làm giảm hoạt động giã gạo: ra lệnh giảm khẩu phần ăn của con người.

• Vì thế, nhà trời giao nhiệm vụ cho bọ hung truyền đạt chiếu chỉ xuống trần gian rằng:

→ “Từ nay trở đi, ba ngày mới được ăn một bữa, và mỗi bữa chỉ được ăn ba chén cơm.”

• Mục đích của lệnh này là để người trần ăn ít lại, từ đó giảm nhu cầu giã gạo, giúp trời có thể nghỉ ngơi và không bị làm phiền nữa.

2. Vì sao trời lại dời lên cao và bọ hung phải làm nghề hốt phân?

• Bọ hung vốn là loài có tính cách đãng trí, hay quên, mặc dù rất ngoan ngoãn và nghe lời nhà trời. Khi được giao nhiệm vụ quan trọng là truyền lệnh giảm ăn xuống trần gian, bọ hung quyết tâm không để xảy ra sai sót.

• Tuy nhiên, trên đường đi, bọ hung bị một anh nông dân tinh nghịch cố tình trêu chọc làm phân tâm. Bị giật mình bởi tiếng hét lớn, bọ hung quên mất câu lệnh ban đầu đang lẩm nhẩm trong đầu.

• Anh nông dân nhanh trí bày trò đánh lừa, cố tình nói sai nội dung để nhắc giúp:

→ “Mày đang nói là: Một ngày ăn ba bữa, còn ăn vặt thì không kể!”

• Bọ hung tưởng thật và vui mừng tiếp tục truyền sai chiếu chỉ của nhà trời cho người trần gian. Khi vua và các quan tiếp nhận chiếu chỉ, ai nấy ngạc nhiên nhưng vẫn nghe theo vì tưởng đó là ý chỉ của nhà trời.

• Hậu quả là từ đó người trần ăn nhiều hơn trước, việc giã gạo tăng lên gấp bội, khiến bụng trời ngày càng đau và giấc ngủ càng bị quấy rầy hơn nữa.

• Nhà trời nhận thấy tình hình không những không cải thiện mà còn tệ hơn, bèn triệu vua trần gian lên hỏi rõ. Lúc này mới phát hiện ra sự thật là bọ hung đã truyền sai mệnh lệnh do bị người trần gian lừa.

• Nhà trời vô cùng phẫn nộ, quyết định trừng phạt bọ hung nghiêm khắc bằng cách:

→ Cắm một cái xẻng vào đầu, bắt bọ hung phải đi làm nghề hốt phân suốt đời, không kể ngày đêm.

• Vì lệnh đã ban ra không thể thu hồi, nhà trời đành dời chỗ ở lên thật cao, tránh xa khỏi mặt đất để không bị con người đụng chạm và làm phiền như trước nữa.

• Từ đó trở đi, trời mới ở trên cao và bọ hung trở thành loài chuyên đi xúc phân, như người ta vẫn thấy trong cuộc sống ngày nay.

3. Giá trị nội dung

• Truyện giải thích một hiện tượng tự nhiên (trời cao) bằng lối kể dân gian, hài hước, hợp với trí tưởng tượng của người xưa.

• Phản ánh đời sống sinh hoạt của người dân lao động xưa (việc giã gạo, ăn uống, lễ tết).

• Phê phán sự bất cẩn, thiếu trách nhiệm qua hình tượng bọ hung; đề cao trí thông minh, tinh ranh của người nông dân.

• Truyện thể hiện mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên trong tư duy dân gian – con người có thể ảnh hưởng tới trời, và ngược lại.

4. Giá trị nghệ thuật

• Truyện sử dụng yếu tố nhân hóa sinh động (trời biết ngủ, biết đau, bọ hung biết nói, làm sứ giả...).

• Tình tiết hài hước, bất ngờ: việc truyền sai lệnh, sự đánh tráo thông tin khiến hậu quả ngược lại.

• Kết cấu truyện chặt chẽ, mạch lạc, phát triển từ nguyên nhân đến hậu quả, có điểm nhấn và kết thúc bất ngờ.

• Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi, giàu tính dân gian, tạo cảm giác thân thuộc và dễ hiểu với người đọc.