Đọc truyện: Sọ Dừa (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỌ DỪA

I. Đọc truyện

SỌ DỪA

Ngày xưa, có hai vợ chồng một lão nông nghèo đi ở cho nhà một phú ông. . Họ hiền lành, chăm chỉ nhưng đã ngoài năm mươi tuổi mà chưa có lấy một mụn con.

Một hôm, người vợ vào rừng lấy củi. Trời nắng to, khát nước quá, thấy cái sọ dừa bên gốc cây to đựng đầy nước mưa, bà bèn bưng lên uống. Thế rồi, về nhà, bà có mang.

ít lâu sau, người chồng mất. Bà sinh ra một đứa con không có chân tay, mình mẩy, cứ tròn lông lốc như một quả dừa. Bà buồn, toan vứt nó đi thì đứa bé lên tiếng bảo.

- Mẹ ơi! Con là người đấy! Mẹ đừng vứt con mà tội nghiệp. Bà lão thương tình để lại nuôi rồi đặt tên cho cậu là Sọ Dừa.

Lớn lên, Sọ Dừa vẫn thế, cứ lăn lông lốc chẳng làm được việc gì. Bà mẹ lấy làm phiền lòng lắm. Sọ Dừa biết vậy bèn xin mẹ đến chăn bò cho nhà phú ông.

Nghe nói đến Sọ Dừa, phú ông ngần ngại. Nhưng nghĩ: nuôi nó thì ít tốn cơm, công sá lại chẳng đáng là bao, phú ông đồng ý. Chẳng ngờ cậu chăn bò rất giỏi. Ngày ngày, cậu lăn sau đàn bò ra đồng, tối đến lại lăn sau đàn bò về nhà. Cả đàn bò, con nào con nấy cứ no căng. Phú ông lấy làm mừng lắm!

Vào ngày mùa, tôi tớ ra đồng làm hết cả, phú ông bèn sai ba cô con gái thay phiên nhau đem cơm cho Sọ Dừa. Trong những lần như thế, hai cô chị kiêu kì, ác nghiệt thường hắt hủi Sọ Dừa, chỉ có cô em vốn tính thương người là đối đãi với Sọ Dừa tử tế.

Một hôm đến phiên cô út mang cơm cho Sọ Dừa. Mới đến chân núi, cô bỗng nghe thấy tiếng sáo véo von. Rón rén bước lên cô nhìn thấy một chàng trai khôi ngô tuấn tú đang ngồi trên chiếc võng đào thổi sáo cho đàn bò gặm cỏ. Thế nhưng vừa mới đứng lên, tất cả đã biến mất tăm, chỉ thấy Sọ Dừa nằm lăn lóc ở đấy. Nhiều lần như vậy, cô út biết Sọ Dừa không phải người thường, bèn đem lòng yêu quý.

Đến cuối mùa ở thuê, Sọ Dừa về nhà giục mẹ đến hỏi con gái phú ông về làm vợ. Bà lão thấy vậy tỏ ra vô cùng sửng sốt, nhưng thấy con năn nỉ mãi, bà cũng chiều lòng.

Thấy mẹ Sọ Dừa mang cau đến dạm, phú ông cười mỉa mai:

- Muốn hỏi con gái ta, hãy về sắm đủ một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm đem sang đây.

Bà lão đành ra về, nghĩ là phải thôi hẳn việc lấy vợ cho con. Chẳng ngờ, đúng ngày hẹn, bỗng dưng trong nhà có đầy đủ mọi sính lễ, lại có cả gia nhân ở dưới nhà chạy lên khiêng lễ vật sang nhà của phú ông. Phú ông hoa cả mắt lúng túng gọi ba cô con gái ra hỏi ý. Hai cô chị bĩu môi chê bai Sọ Dừa xấu xí rồi ngúng nguẩy đi vào, chỉ có cô út là cúi đầu e lệ tỏ ý bằng lòng.

Trong ngày cưới, Sọ Dừa cho bày cỗ thật linh đình, gia nhân chạy ra chạy vào tấp nập. Lúc rước dâu, chẳng ai thấy Sọ Dừa trọc lốc, xấu xí đâu chỉ thấy một chàng trai khôi ngô tuấn tú đứng bên cô út. Mọi người thấy vậy đều cảm thấy sửng sốt và mừng rỡ, còn hai cô chị thì vừa tiếc lại vừa ghen tức.

Từ ngày ấy, hai vợ chồng Sọ Dừa sống với nhau rất hạnh phúc. Không những thế, Sọ Dừa còn tỏ ra rất thông minh. Chàng ngày đêm miệt mài đèn sách và quả nhiên năm ấy, Sọ Dừa đỗ trạng nguyên. Thế nhưng cũng lại chẳng bao lâu sau, Sọ Dừa được vua sai đi sứ. Trước khi đi, chàng đưa cho vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà nói là để hộ thân.

Ganh tị với cô em, hai cô chị sinh lòng ghen ghét rắp tâm hại em để thay làm bà trạng. Nhân quan trạng đi vắng, hai chị sang rủ cô út chèo thuyền ra biển rồi cứ thế lừa đẩy cô em xuống nước. Cô út bị cá kình nuốt chửng, nhưng may có con dao mà thoát chết. Cô dạt vào một hòn đảo, lấy dao khoét bụng cá chui ra, đánh đá lấy lửa nướng thịt cá ăn. Sống được ít ngày trên đảo, hai quả trứng gà cũng kịp nở thành một đôi gà đẹp để làm bạn cùng cô út.

Một hôm có chiếc thuyền đi qua đảo, con gà trống nhìn thấy bèn gáy to:

ò… ó… o

Phải thuyền quan trạng rước cô tôi về.

Quan cho thuyền vào xem, chẳng ngờ đó chính là vợ mình. Hai vợ chồng gặp nhau, mừng mừng tủi tủi. Đưa vợ về nhà, quan trạng mở tiệc mừng mời bà con đến chia vui, nhưng lại giấu vợ trong nhà không cho ai biết. Hai cô chị thấy thế khấp khởi mừng thầm, tranh nhau kể chuyện cô em rủi ro ra chiều thương tiếc lắm. Quan trạng không nói gì, tiệc xong mới cho gọi vợ ra. Hai cô chị nhìn thấy cô em thì xấu hổ quá, lén bỏ ra về rồi từ đó bỏ đi biệt xứ.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sọ Dừa là truyện cổ tích Việt Nam thuộc thể loại truyện thần kỳ.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa có hai vợ chồng nghèo, ăn ở hiền lành, đã ngoài năm mươi nhưng vẫn chưa có con. Một hôm người vợ ra đồng khát nước, thấy cái sọ dừa đầy nước, bà bèn uống nước, sau đó mang thai và sinh ra đứa trẻ không chân, không tay, tròn như quả dừa. Bà nuôi nấng, tới khi lớn lên, Sọ Dừa nhờ mẹ xin phú ông cho đi chăn bò. Sọ Dừa chăn bò rất giỏi. Một hôm, cô con gái út nhà phú ông mang cơm thì thấy Sọ Dừa là một chàng trai khôi ngô nên đem lòng yêu thương, có của ngon đều giấu cho chàng. Cuối mùa, Sọ Dừa giục mẹ sang đến hỏi con gái phú ông làm vợ, chỉ có cô con gái út đồng ý làm vợ Sọ Dừa. Ngày cưới, Sọ Dừa bước ra là một chàng trai tuấn tú. Trước khi Sọ Dừa lên kinh thi dặn dò vợ luôn mang theo mình quả trứng gà, con dao, hòn đá lửa. Sau đó, vợ Sọ Dừa bị hai chị hãm hại, nàng bị cá kình nuốt cô vào bụng. Cô lấy dao, rạch bụng cá, thoát chết, trôi dạt vào một hòn đảo. Đến khi Sọ Dừa đỗ quan trạng trở về, Sọ Dừa đón vợ trên đảo trở về và mở tiệc mừng. Hai cô chị sau bữa tiệc nhìn thấy em út xấu hổ bỏ đi biệt xứ.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "đặt tên cho cậu là Sọ Dừa"): Nguồn gốc ra đời kỳ lạ của Sọ Dừa – đứa trẻ khác thường, mẹ thương nên giữ lại nuôi.

+ Phần 2 (Tiếp đến "Phú ông lấy làm mừng lắm"): Sọ Dừa xin đi chăn bò – thể hiện sự chăm chỉ, khéo léo dù mang hình hài khác biệt.

+ Phần 3 (Tiếp đến "đem lòng yêu quý"): Cô út hiền lành phát hiện bí mật Sọ Dừa – nảy sinh tình yêu chân thành.

+ Phần 4 (Tiếp đến "tỏ ý bằng lòng"): Sọ Dừa xin cưới – cô út đồng ý, các chị chê bai, sính lễ đầy đủ nhờ phép lạ.

+ Phần 5 (Tiếp đến "bà trạng"): Sọ Dừa hiện nguyên hình – sống hạnh phúc, đỗ trạng nguyên, được đi sứ.

+ Phần 6 (Tiếp đến "làm bạn cùng cô út"): Cô út bị hãm hại – trôi dạt đảo hoang, được vật hộ thân cứu sống.

+ Phần 7 (Còn lại): Vợ chồng đoàn tụ – cô út trở về, hai cô chị xấu hổ, bỏ đi biệt xứ.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Thân phận của Sọ Dừa

- Xuất thân nghèo khổ, mồ côi cha từ trong bụng mẹ: Là con của một cặp vợ chồng nghèo, sinh ra trong hoàn cảnh đặc biệt (mẹ uống nước trong sọ dừa). Cha mất sớm, mẹ một mình nuôi con trong gian khó.

- Mang hình hài dị dạng, bị xem là quái dị: Không có tay chân, tròn lông lốc như quả dừa; bị mẹ toan bỏ đi vì sợ hãi, xã hội coi thường.

- Bị đánh giá thấp bởi ngoại hình: Không ai tin tưởng cậu có thể làm được việc gì, kể cả mẹ cậu; bị người khác (như phú ông và hai cô chị) coi thường.

- Có phẩm chất tốt đẹp và tài năng ẩn giấu: Giỏi giang, siêng năng, trung thực, hiếu thảo, có tài biến hóa và học rộng (về sau đỗ trạng nguyên, làm sứ giả).

2. Ý nghĩa từng dấu mốc trong cuộc đời Sọ Dừa

- Sự ra đời kỳ lạ (do mẹ uống nước trong sọ dừa):

Gợi yếu tố thần kỳ trong truyện cổ tích, thể hiện niềm tin dân gian vào sự màu nhiệm của số phận; đồng thời phản ánh ước mơ sinh con hiền tài dù trong nghèo khó.

- Hình dáng khác biệt, bị định kiến:

Tượng trưng cho sự thiệt thòi của những người yếu thế, đồng thời tố cáo cách nhìn nông cạn, trọng hình thức của xã hội.

- Đi chăn bò cho phú ông:

Bước đầu khẳng định giá trị bản thân dù bị coi thường; cho thấy người có năng lực không cần hình thức đẹp để chứng minh bản thân.

- Cô út đối xử tốt và nhận ra Sọ Dừa không phải người thường:

Cô út là hình ảnh của sự nhân hậu, biết nhìn sâu vào tâm hồn, từ đó có được tình yêu đích thực.

- Cầu hôn và lễ cưới kỳ lạ:

Phép màu tượng trưng cho phẩm chất bên trong chiến thắng định kiến, người xứng đáng sẽ được đền đáp.

- Hiện nguyên hình trong đám cưới:

Thể hiện sự công nhận tài năng và vẻ đẹp nội tâm, chiến thắng hoàn toàn sự ghét bỏ, coi thường trước đây.

- Đỗ trạng nguyên, đi sứ:

Cột mốc khẳng định tài năng vượt trội, góp phần tôn vinh người trí thức, trung hiếu.

- Cô út bị hãm hại – sống sót nhờ vật hộ thân:

Ca ngợi sự kiên cường, trung hậu của người phụ nữ; đồng thời vạch trần thói ghen tuông, độc ác của những kẻ giả dối (hai cô chị).

- Đoàn tụ, trừng phạt kẻ ác (hai cô chị bỏ đi biệt xứ):

Gửi gắm niềm tin vào công lý và sự báo ứng, người hiền gặp lành, kẻ ác bị trừng trị xứng đáng.

3. Giá trị nội dung

+ Ca ngợi nhân cách và phẩm chất tốt đẹp: Sọ Dừa dù xấu xí, khác người nhưng chăm chỉ, hiền lành, trung thực và tài giỏi, thể hiện giá trị bên trong quan trọng hơn vẻ bề ngoài.

+ Tình cảm gia đình, lòng hiếu thảo: Mặc dù có ngoại hình khác thường, Sọ Dừa vẫn được mẹ yêu thương và chăm sóc.

+ Sự công bằng và chính nghĩa: Những người gian ác sẽ bị trừng phạt, những người tốt sẽ được đền đáp xứng đáng.

+ Ý chí vượt khó, sự kiên trì: Sọ Dừa không tự ti mà quyết tâm sống tốt và vươn lên bằng chính sức mình.

+ Biến cố và phép màu: Qua đó, truyện thể hiện niềm tin vào sự trợ giúp của các thế lực thần kỳ với người lương thiện.

4. Giá trị nghệ thuật

+ Ngôn ngữ sinh động, giàu hình ảnh: Miêu tả sống động tạo hình nhân vật Sọ Dừa độc đáo và các tình huống kỳ ảo hấp dẫn.

+ Cấu trúc truyện mạch lạc, logic: Từ giới thiệu nhân vật, biến cố, phát triển đến kết thúc đều rõ ràng và hợp lý.

+ Sử dụng yếu tố thần kỳ: Sự biến hóa kỳ diệu của Sọ Dừa, những phép màu giúp đỡ cô út tạo sự hấp dẫn và mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.

+ Xây dựng nhân vật đặc sắc: Sự đối lập giữa các cô con gái phú ông làm nổi bật phẩm chất nhân vật chính và phản diện.

+ Tính giáo dục cao: Truyện không chỉ giải trí mà còn truyền tải bài học đạo đức sâu sắc về con người và cuộc sống.