Đọc truyện: Cô đào hát với người học trò nghèo (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CÔ ĐÀO HÁT VỚI NGƯỜI HỌC TRÒ NGHÈO

I. Đọc truyện

CÔ ĐÀO HÁT VỚI NGƯỜI HỌC TRÒ NGHÈO

Câu chuyện kể về Nguyễn Kỳ là một nhân vật mồ côi với sự giúp đỡ của cụ cử đã được ăn học thành tài. Cũng trong thời gian đó, Kỳ bén duyên cùng một cô đào nhưng cuối cùng đành bỏ lỡ vì nghe lời cha chọn người môn đăng hộ đối. Cuối cùng, dù họ có gặp lại nhau nhưng sau khi mẹ mất nàng cũng đành khăn gối ra đi.

Ngày xưa, có một đứa bé thông minh tên là Nguyễn Kỳ, mẹ mất sớm, cha lấy vợ khác. Kỳ bị dì ghẻ hành hạ ác nghiệt nên phải bỏ nhà mà đi.

Lang thang khắp nơi, Kỳ gặp một cụ cử cho ở lại nhà và cho học chữ. Sẵn khiếu thông minh, Kỳ không những theo kịp các bạn, mà còn nổi tiếng giỏi văn thơ.

Một hôm Kỳ theo bạn học đi xem ca múa, thấy mình nghèo nên đứng trong góc nhà, chợt cô đào hát trông thấy, và hôm sau, khi Kỳ đang ngồi đọc sách thì cô đào đem 10 nén bạc đến làm quen. Kỳ nhất định không lấy, nhưng cô ta nài ép, để bạc đấy rồi bỏ đi. Cách ít lâu, nàng trở lại, rồi trở lại nữa. Hai bên dần dần quen nhau. Một hôm, không còn tự chủ được trước người con gái đẹp, giọng thướt tha, Kỳ làm một cử chỉ suồng sã, rồi hối hận ngay. Nhưng cô đào nghiêm nghị trách:

“Anh chớ vội tưởng lầm, em tìm đến anh vì trọng người đứng đắn, vì nghĩ đến tương lai, muốn tìm nơi nương tựa lâu dài, anh đừng nghĩ em là phường bậy bạ.”

Từ đó Kỳ càng trọng kính cô đào hơn, và cô vẫn giúp Kỳ qua cơn túng thiếu.

Trước ngày lên đường đi thi, Kỳ muốn biết tông tích cô đào, muốn liên lạc với cô sau này, nhưng cô chỉ nói:

“Sau này nếu anh không quên em, thì em sẽ tìm đến với anh, nếu anh quên em, thì hỏi tông tích em cũng vô ích. Phần em, em không đòi anh hứa gì cả, chỉ có Trời biết lòng em.”

Khi Kỳ thi đỗ trở về quê, cha chàng bắt kết hôn với người “môn đăng hộ đối”. Kỳ hết sức từ chối, nhất quyết thà chết hơn phụ bạc người đã một lần yêu thương giúp đỡ, nhưng cha chàng cũng nhất quyết không chịu cho quan chức kết duyên với cô ả đào, không nhận ả đào làm con dâu. Nguyễn Kỳ đau khổ, nhưng lễ giáo bắt buộc, bổn phận làm con bắt buộc, nên chàng đành phải lấy vợ theo ý cha.

Năm sau, chàng ra kinh đô thi tiến sĩ, cô đào mang đủ thứ đến thăm. Thấy Kỳ có vẻ ngượng ngùng, cô hiểu ngay, và từ biệt hẳn.

Nguyễn Kỳ thi đỗ, làm quan trong triều, đi sứ bên Tàu, dẹp loạn ở Hải dương, được vua ban thưởng tước “quận công”.

Danh vọng cao, tiền bạc sẵn, con cái đông, nhưng Kỳ luôn nhớ tới tình cô đào hát xưa, cho người dọ hỏi khắp nơi, nhưng không gặp.

Một hôm, trong bữa tiệc tại nhà người quan bạn, Kỳ đã tình cờ gặp lại cô đào, bấy giờ nàng đã có chồng làm lính, nhưng nay chồng đã chết, chỉ còn có mẹ già yếu bệnh, nàng phải trở lại nghiệp hát để nuôi mình và nuôi mẹ.

Nguyễn Kỳ cố mời hai mẹ con về ở trong dinh, nàng đành chấp nhận. Kỳ dành cho mẹ con ngôi nhà riêng, và không để cho thiếu thốn vật gì. Một năm sau bà cụ mất, Nguyễn Kỳ cho chôn cất trọng thể. Xong rồi nàng cảm ơn và xin phép từ biệt. Nguyễn kỳ không giữ lại được, nài nỉ nàng nhận lấy vài nén bạc, nàng cũng từ chối mà ra đi.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Cô đào hát với người học trò nghèo thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Nguyễn Kỳ là một chàng trai thông minh, mồ côi mẹ từ nhỏ, bị mẹ kế hành hạ nên bỏ nhà đi. Lang thang khắp nơi, chàng được một cụ cử cưu mang, cho ăn học. Nhờ thông minh, Kỳ học giỏi, nổi tiếng về văn thơ.

Trong thời gian ấy, Kỳ quen một cô đào hát, người con gái đẹp người, nết na, thương cảm và chủ động giúp Kỳ về vật chất lẫn tinh thần. Hai người dần nảy sinh tình cảm. Trước khi Kỳ lên đường đi thi, cô đào chỉ mong chàng đừng quên mình, không đòi hỏi lời hứa nào.

Khi Kỳ thi đỗ trở về, cha ép chàng cưới người môn đăng hộ đối. Dù đau khổ và áy náy, Kỳ đành vâng lời vì hiếu đạo. Sau này gặp lại cô đào khi nàng đã mất chồng, già yếu, vẫn giữ được phẩm hạnh. Kỳ giúp đỡ mẹ con nàng, nhưng sau khi mẹ mất, nàng quyết ra đi để giữ lại tình cảm trong sáng xưa cũ. Kỳ cố giữ nàng ở lại nhưng không được, chỉ còn biết lặng lẽ tiễn biệt.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Kỳ càng trọng kính cô đào hơn, và cô vẫn giúp Kỳ qua cơn túng thiếu"): Nguyễn Kỳ gặp cô đào hát trong thời gian nghèo khó và được nàng giúp đỡ, hai người nảy sinh tình cảm chân thành.

+ Phần 2 (Tiếp đến "từ biệt hẳn"): Nguyễn Kỳ thi đỗ nhưng vì lễ giáo và bổn phận làm con, chàng phải lấy vợ theo ý cha, phụ bạc tình đầu.

+ Phần 3 (Còn lại): Nguyễn Kỳ gặp lại người xưa trong hoàn cảnh trớ trêu, giúp đỡ nàng chu đáo, nhưng cuối cùng nàng vẫn ra đi giữ gìn lòng tự trọng.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Tình cảm giữa Nguyễn Kỳ và cô đào hát được thể hiện như thế nào?

Tình cảm giữa Nguyễn Kỳ và cô đào là một mối tình đẹp, trong sáng, chân thành, nhưng lại đầy trắc trở và éo le:

• Xuất phát từ sự ngưỡng mộ và cảm thông:
  Cô đào chủ động tiếp cận, giúp đỡ Nguyễn Kỳ khi thấy chàng nghèo khó mà chăm học. Nàng tặng tiền, đến thăm, trò chuyện, chia sẻ nỗi niềm, khiến Kỳ cảm động.

• Tình cảm trong sáng, cao thượng:
  Khi Kỳ có hành vi suồng sã, cô thẳng thắn cảnh tỉnh, cho thấy nàng quý trọng nhân cách hơn thể xác. Điều đó khiến Kỳ càng kính trọng nàng hơn.

• Không tính toán vụ lợi:
  Dù giúp Kỳ tiền bạc, cô không đòi hỏi gì, chỉ mong Kỳ không quên mình. Nàng cũng không cần lời hứa hẹn, đặt niềm tin vào trời và nhân phẩm của người mình yêu.

• Chấp nhận hi sinh, không oán trách:
  Khi Kỳ lấy vợ khác, cô đào đau khổ nhưng không trách móc, lặng lẽ rút lui. Gặp lại sau này, nàng cũng không níu kéo, từ chối ở lại để giữ gìn phẩm hạnh.

=> Qua đó, có thể thấy đây là một tình yêu lý tưởng, dựa trên sự chân thành, tự trọng, đầy cao thượng – nhưng lại không thắng nổi rào cản xã hội và lễ giáo phong kiến.

2. Nhận xét về nhân vật Nguyễn Kỳ? Nhân vật này đáng trách hay đáng thương?

Nhân vật Nguyễn Kỳ là một con người có nhân cách tốt nhưng lại mang bi kịch thời đại. Có thể vừa đáng thương, vừa đáng trách:

Đáng thương:

• Là người mồ côi, chịu cảnh mẹ kế hành hạ, phải lang thang kiếm sống.

• Có tình cảm thật lòng với cô đào nhưng bị lễ giáo phong kiến trói buộc.

• Là người sống tình nghĩa, luôn day dứt khi không thể giữ trọn lời với người xưa.

• Dù giàu sang, chức trọng, con đàn cháu đống, vẫn canh cánh nhớ người cũ, đau đáu nỗi niềm dở dang.

Đáng trách:

• Không đủ dũng khí để bảo vệ tình yêu trước sự áp đặt của cha.

• Dù biết cô đào có ơn nghĩa sâu nặng, nhưng vẫn ngại ngùng, e dè khi gặp lại nàng ở chốn công cộng.

• Sự lựa chọn của Kỳ thể hiện sự yếu đuối trước lễ giáo, đặt chữ hiếu và danh vọng trên chữ tình.

=> Tổng kết:

Nguyễn Kỳ là nhân vật tiêu biểu cho bi kịch cá nhân trong xã hội phong kiến: muốn sống đúng với trái tim nhưng lại không vượt qua được ràng buộc gia đình và lễ giáo. Ta có thể cảm thông cho anh, nhưng cũng không thể không tiếc nuối vì sự yếu đuối ấy đã dẫn đến một mối tình tan vỡ.

3. Giá trị nội dung

• Phản ánh xã hội phong kiến đầy định kiến giai cấp:

Dù cô đào có phẩm hạnh và nghĩa tình, nàng vẫn bị xem thường, không được phép kết hôn với người quyền quý vì không "môn đăng hộ đối".

• Ca ngợi tình yêu chân thành, cao thượng:

Cô đào hiện lên là hình mẫu lý tưởng của người phụ nữ đẹp người, đẹp nết, thủy chung và tự trọng – tình yêu của nàng là mẫu mực của lòng vị tha, không vụ lợi.

• Phản ánh bi kịch con người trong vòng xoáy đạo lý phong kiến:

Nguyễn Kỳ là người có tình cảm thật, nhưng không vượt qua nổi rào cản gia đình, danh vọng, dẫn đến sự nuối tiếc cả đời.

4. Giá trị nghệ thuật

• Lối kể chuyện chân thực, gần gũi:

Ngôn ngữ giản dị, mạch truyện rõ ràng, dễ hiểu, giàu cảm xúc.

• Xây dựng nhân vật sống động:

Nhân vật cô đào nổi bật về phẩm chất và cá tính, tạo chiều sâu cho truyện. Nguyễn Kỳ lại đại diện cho người trí thức nhưng chịu ảnh hưởng của nếp nghĩ xưa.

• Sử dụng yếu tố tình huống giàu kịch tính:

Cuộc gặp gỡ và chia tay giữa Kỳ và cô đào sau nhiều năm cách biệt tạo cao trào, khiến người đọc xúc động và nuối tiếc.