Đọc truyện: Sự tích con thiêu thân (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CON THIÊU THÂN

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CON THIÊU THÂN

Chuyện kể về hai vợ chồng chàng trai nọ, khi người chồng giả vờ chết đi vợ đã nhanh chóng có nhân tình mới làm trái lại lời thề trước đó. Chính vì vậy khi người chồng đột nhiên tỉnh dậy vì quá hoảng hốt mà cô vợ đã té vào bếp lửa. Đây cũng chính là nguồn gốc của những con thiêu thân lao vào bếp lửa ngày nay.

Ngày xưa, ở một làng gần phá Tam Giang (Thừa Thiên- Huế ngày nay), có một chàng trai khoẻ mạnh, thông minh nhưng phải cái tính hơi gàn dở, làm gì cũng khác người, lại chẳng ham thích cái gì được lâu.

Năm hai mươi tuổi, chàng theo học một đạo sĩ . Nhưng được vài năm lại chán, bỏ về. Ai hỏi thì nói rằng: Học phép thuật cốt được trường sinh bất tử. Nhưng thử hỏi để làm gì? Ðừng bận tâm vì sống chết tức là không chết, không bận trí về phải trái, thế là mình trong sạch.

Rồi chàng cũng cày cấy, làm lụng như mọi người. Năm hai mốt tuổi chàng lấy vợ. Người vợ là một cô gái con nhà gia giáo và xinh đẹp. Hai vợ chồng sống với nhau rất hạnh phúc.

Một hôm, người chồng đi làm về, vừa rửa chân tay vừa cười một mình. Anh nói:

– Mình ạ! hôm nay tôi thấy một chị tuổi gần ba mươi, cứ cuốc cuốc bới bới ngoài mương… Chị ta bảo: “Chồng tôi qua đời đã hai năm nay. Trước khi mất, anh dặn tôi đừng lấy ai. Tôi thề rằng: Bao giờ nước mương chảy ngược về phía tây thì hoạ chăng mới có chuyện em đi lấy chồng. Nay tang chồng đã mãn, cha mẹ tôi muốn gả tôi cho người khác, nên tôi phải ra đây cố cuốc để cho nước chảy về phía tây”. Tôi nghe vậy liền cuốc giúp mấy nhát, ai ngờ nước lập tức trở dòng chảy về tây. Chị đàn bà mừng quá, cứ lạy cảm ơn tôi mãi. Vì thế tôi buồn cười từ chiều đến giờ.

Người vợ nghe chồng kể chuyện càng nghe càng sa sầm nét mặt: Trời ơi! hèn chi tối sập mặt trời mới thấy mặt. Cái đồ đàn bà hư thân mất nết, thề thốt rồi lại nuốt lời.

Anh chồng cứ cười ha hả. Chị vợ mắng nhiếc anh chồng thậm tệ. Thấy vợ thực sự nổi giận, anh mới hỏi:

– Ngộ lỡ anh chết thì em tính thế nào?

Chị vợ không kìm nổi nước mắt: “Thề có trời đất đất, nếu chẳng may anh chết đi, em sẽ làm nhà bên mộ, ở vậy hết đời cho trọn nghĩa vợ chồng.”

Chẳng ngờ nửa tháng sau, anh chồng đi cày về mắc trận mưa giông, nửa đêm thì tay chân chết cứng như đá. Chị vợ hết đánh gió lại xoa dầu nhưng vẫn không cứu được. Ðến sáng, anh chồng chết. Chị vợ khóc lóc thảm thiết, mấy lần đòi chết theo chồng, may có làng xóm khuyên can mới cứu được.

Ðêm hôm trước ngày đưa tang chồng, chị vợ đang ngồi cạnh quan tài thì chợt nghe có tiếng gõ cửa. Nàng ra tiếp thì thấy một chàng thanh niên tuấn tú tự xưng là bạn cũ của chồng chị, nay nghe bạn mất, vội tìm đến viếng. Ðêm khuya, trong không khí tĩnh lặng của khói hương. Gái đẹp, trai xinh, chẳng hẹn mà nên, dần dần xích lại gần nhau, cùng liếc mắt đưa tình. Bỗng người con trai ôm bụng, đau đớn ngã vật xuống đất. Người đàn bà hốt hoảng chạy lại đỡ dậy, hỏi sự tình. Chàng trai vừa rên lên vừa đáp:

– Nàng ơi, ta vốn có bệnh đau bụng kinh niên. Khi ở nhà, mỗi lần lên cơn đau thế này, mẹ ta phải mua óc người nấu cháo cho ta ăn mới khỏi…

Nghe bạn chồng nói những lời thảm thiết, chị ta liền chạy xuống bếp nhóm lửa nấu nước, xong vác dao xăm xăm bước lên nhà trên định cạy nắp quan tài bổ đầu chồng lấy óc nấu cháo cho tình nhân ăn. Nào ngờ, nắp quan tài được dỡ ra thì người chồng bỗng thản nhiên dụi mắt ngồi dậy. Chị vợ kêu rú lên khủng khiếp, vội chạy về phía người tình. Nhưng trong nhà đã trống không, chẳng có một ai. Thì ra chỉ là ảo ảnh do người chồng dùng phép thuật mà anh đã học được ở đạo sĩ thuở nào tạo ra để thử lòng vợ. Người đàn bà hoảng sợ vùng bỏ chạy. Chẳng may, trong lúc vội vàng chị ta ngã vào bếp lửa và bị cháy thành tro.

Từ đó, đêm đến, hễ cứ thắp đèn hoặc nhóm bếp lên, người ta lại thấy một loại côn trùng bé nhỏ bu quanh ngọn lửa rồi lao vào mà chịu chết cháy. Mọi người tin rằng đó là hậu thân của người đàn bà lẳng lơ, tệ bạc đã chết vì ngọn lửa đam mê đầy tội lội của chính mình….

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích con thiêu thân thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về một chàng trai sống gần phá Tam Giang, có tính cách lập dị, từng học đạo sĩ nhưng bỏ ngang. Sau khi cưới vợ và sống hạnh phúc, anh chàng bỗng bịa ra một câu chuyện để thử lòng vợ về sự thủy chung. Người vợ thề sẽ thủ tiết nếu chồng chết. Vài hôm sau, chồng giả chết để thử lời thề ấy. Trong đêm tang, người vợ bị mê hoặc bởi một chàng trai lạ (thực ra là ảo ảnh do chồng dùng phép tạo ra), định lấy óc chồng để nấu cháo cứu tình nhân. Khi nắp quan tài mở ra, người chồng bật dậy, người vợ sợ hãi bỏ chạy và ngã vào bếp lửa. Người ta tin rằng, sau khi chết, cô ta hóa thành những con thiêu thân, đêm đêm bay vào lửa như bị đam mê dẫn dụ đến chết.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "không bận trí về phải trái, thế là mình trong sạch"): Giới thiệu chàng trai thông minh, lập dị, từng học đạo sĩ nhưng bỏ vì không màng sống chết, sau đó lấy vợ và sống hạnh phúc.

+ Phần 2 (Tiếp đến "may có làng xóm khuyên can mới cứu được"): Chồng kể chuyện người phụ nữ bội thề khiến vợ tức giận, thề thủ tiết nếu chồng mất. Chồng giả chết để thử lòng, vợ đau khổ than khóc.

+ Phần 3 (Còn lại): Vợ bị "người tình" dụ dỗ, định lấy óc chồng nấu cháo. Chồng sống dậy vạch trần, vợ hoảng loạn lao vào bếp lửa chết, hóa thành thiêu thân.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Tại sao người chồng lại giả chết để thử lòng vợ?

– Người chồng có tính cách khác thường, thích quan sát, tìm hiểu thế gian theo cách riêng.

– Sau khi nghe vợ nổi giận và thề thốt sống chết thủ tiết vì mình, anh đã nảy sinh ý định thử lòng. Việc giả chết có lẽ là kết quả của tính cách lập dị kết hợp với sự nghi ngờ về lòng chung thủy – mà cụ thể là anh muốn kiểm chứng xem vợ có thực sự giữ lời thề hay không.

– Đồng thời, việc dùng phép thuật để tạo ra hình ảnh người tình quyến rũ vợ cho thấy anh không chỉ nghi ngờ mà còn có phần muốn "gài bẫy", đưa vợ vào hoàn cảnh cám dỗ để thử phản ứng thật của cô.

– Cuối cùng, hành động này nhằm phản ánh niềm tin mong manh vào lời hứa hẹn miệng, khi thử thách thực tế sẽ phơi bày bản chất con người – như cách anh đã phát hiện ra sự tráo trở của vợ.

2. Cái chết của người vợ có ý nghĩa gì trong câu chuyện?

– Cái chết của người vợ là hậu quả của sự đam mê mù quáng, sự phản bội lời thề thiêng liêng trước đó.

– Nó phản ánh cái giá của việc chạy theo cảm xúc, dục vọng mà đánh mất lý trí, đạo đức.

– Chi tiết người vợ định mổ óc chồng để nấu cháo cho người tình – dù chồng vừa mất – là minh chứng cho sự tha hóa nhanh chóng khi bị dục vọng điều khiển.

– Việc chết trong lửa là cái kết tượng trưng rất mạnh mẽ. Ngọn lửa trong truyện không chỉ là ngọn lửa thực mà còn là "ngọn lửa dục vọng", "ngọn lửa đam mê" mà chị ta đã tự lao vào.

– Việc hóa thân thành loài thiêu thân là một sự cảnh tỉnh: Ai sống buông thả, chạy theo tình ái, dục vọng mà quên tình nghĩa, đạo đức thì sẽ bị chính đam mê ấy thiêu rụi.

3. Giá trị nội dung

– Phê phán sự tráo trở, thiếu thủy chung: Truyện thể hiện rõ sự chỉ trích đối với người vợ nói một đằng làm một nẻo, thề thốt nhưng dễ dàng phản bội vì đam mê.

– Cảnh báo về dục vọng và cảm xúc: Tình cảm mù quáng và sự dễ dàng buông mình theo ham muốn dẫn đến hậu quả khôn lường. Cái chết của người vợ là lời cảnh tỉnh.

– Đề cao sự thấu hiểu bản chất con người: Câu chuyện khơi dậy suy nghĩ về việc lời nói có thể không đáng tin nếu không qua thử thách. Bản chất con người chỉ lộ ra khi gặp hoàn cảnh đặc biệt.

– Lý giải dân gian về hiện tượng tự nhiên: Truyện mang tính giải thích nguồn gốc thiêu thân – loài côn trùng thường lao vào ánh lửa – bằng câu chuyện đạo đức có hậu ý giáo huấn sâu sắc.

4. Giá trị nghệ thuật

– Yếu tố kỳ ảo hấp dẫn: Có phép thuật, biến hóa, ảo ảnh, người chết sống dậy, tất cả tạo nên sự li kỳ thu hút người đọc.

– Xây dựng tình huống cao trào kịch tính: Diễn biến trong đêm trước tang lễ với sự xuất hiện của người tình và hành động định mổ óc chồng đã đẩy mâu thuẫn đến đỉnh điểm.

– Nghệ thuật ẩn dụ và biểu tượng sâu sắc: Bếp lửa, ngọn đèn, thiêu thân… đều mang hàm nghĩa biểu trưng cho dục vọng, đam mê và hậu quả.

– Lời văn giản dị, giàu tính dân gian: Dễ hiểu, gần gũi với lời kể dân gian, nhưng vẫn sắc sảo, chặt chẽ trong mạch truyện và lời thoại nhân vật.