Đọc truyện: Chôn Của (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CHÔN CỦA

I. Đọc truyện

CHÔN CỦA

Ngày xưa có hai anh em một nhà rất nghèo, ngày ngày vào rừng kiếm củi, hái rau về bán để sinh sống. Trong nhà có một con chó cái, đẻ ra một con chó trắng chỉ có ba chân. Hàng xóm cho là quái vật, xui bảo mang vứt chó ấy đi, nhưng hai anh em không nghe.

Một hôm, có người gầy yếu đến xin ăn ở trước cửa. Hai anh em mang cơm ra cho. Ăn xong, người ấy nói rằng: “Tôi không phải là ăn mày, mà là hiện thân của thần giữ của đất này. Trước đã có một người Tàu tên là Mã Ký có chôn dấu ở trong vười nơi kia một ngàn cân vàng và ba vạn cân bạc giao cho tôi giữ, hẹn đúng một trăm năm thì lại lấy. Nay đã quá kỳ hạn không thấy đến lấy, tôi định xem người nào có đức thì tôi cho số vàng bạc ấy. Nay tôi nhận thấy anh em nhà này là người hiền lành, phúc hậu nên tôi cho hai anh em số vàng bạc ấy. Nhưng phải có con chó trắng ba chân thì mới lấy được của chôn nó”. Hai anh em liền dắt con chó trắng ba chân trong nhà ra cho xem, thần giữ của bảo được, rồi dặn rằng: “Đêm mai hai anh em đem giết con chó trắng luộc lên và kiếm thêm một đĩa măng luộc và một đĩa đựng năm mươi hạt cau khô rồi mang ra miếu ở giữa vườn kia mà cúng. Cúng xong rồi đào cái bệ xây ở giữa miếu lên thì sẽ lấy được của”. Nói xong thì thần giữ của ấy biến mất.

Theo lời dặn, đến đêm hôm sau hai anh em giết con chó ấy và kiếm đủ măng cùng hạt cau khô đem ra cúng ở miếu. Cúng xong lấy thuổng cuốc đào cái bệ gạch ở giữa miếu lên thì quả thấy một dãy chum, vại kê liền nhau ở dưới đất. Mở nắp chum vại ra thì thấy toàn vàng bạc đúng như lời thần giữ của đã nói. Hai anh em được của trở nên giàu có lớn. Họ chia một phần của cải cho người nghèo, còn một phần tiêu dùng.

Cách ba năm sau, có năm sáu người Tàu đến chỗ đất để của. Họ thấy có người đào lấy hết cả rồi, lăn ra khóc thảm thiết. Hai anh em sai người ra hỏi thì họ nói rằng: “Chúng tôi là con cháu Mã Ký ở bên Tàu, khi trước ông cha chúng tôi có để của ở đây, hiện có gia phả để lại hẳn hoi, không biết người nào đã lấy mất hết của rồi”. Hai anh em bảo rằng: “Chúng tôi đã lấy được của ấy”. Mấy người Tàu nói: “Muốn lấy được của ấy phải có con chó ba chân, vậy các ông đã làm thế nào mà có giống chó ấy”? Hai anh em đáp: “Nhà chúng tôi đã có sẵn”. Họ nói: “Thế thì Phật trời cho các ông rồi, chứ giống chó ba chân chỉ có sứ Sầm Châu tỉnh Quảng Đông bên Tàu mới có mà thôi, vậy mà con chó của các ông lại đẻ ra giống chó trắng ba chân như thế tất cũng là do trời cho. Bây giờ của ấy các ông đã lấy rồi thì con chó ba chân của chúng tôi mang từ bên Tàu sang đây cũng chẳng cần đến nó nữa, vậy xin tặng lại hai ông làm vật hiếm có”. Hai anh em thương tình cho họ 30 cân vàng và 100 cân bạc để làm lộ phí trở về Tàu và rất cảm tạ tấm lòng của họ.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Chôn Của thuộc thể loại truyện cười dân gian.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, có hai anh em nghèo khổ, sống bằng nghề hái rau, kiếm củi. Họ nuôi một con chó trắng ba chân dù bị hàng xóm xúi bỏ đi. Một hôm, thần giữ của hiện thân xin ăn, thấy họ tốt bụng nên mách cho nơi giấu kho báu của Mã Ký – một thương nhân Tàu đã chết quá kỳ hạn lấy lại. Theo lời dặn, hai anh em giết chó ba chân, cúng tế rồi đào được kho vàng bạc. Họ trở nên giàu có, giúp người nghèo, sống sung túc.

Ba năm sau, con cháu Mã Ký từ Tàu sang tìm lại của, mang theo gia phả. Thấy chó ba chân là dấu hiệu trời ban, họ thừa nhận phần thưởng thuộc về hai anh em. Hai anh em rộng lượng chia lại cho họ một phần lớn vàng bạc để làm lộ phí, tỏ lòng hiếu nghĩa và nhân hậu.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "hai anh em không nghe"): Hoàn cảnh của hai anh em và con chó ba chân

+ Phần 2 (Tiếp đến "Nói xong thì thần giữ của ấy biến mất"): Gặp thần giữ của và lời báo mộng

+ Phần 3 (Tiếp đến "còn một phần tiêu dùng"): Hai anh em làm lễ và lấy được của cải

+ Phần 4 (Còn lại): Gặp con cháu Mã Ký và cách ứng xử nghĩa tình

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao thần giữ của chỉ trao kho báu khi hai anh em có con chó trắng ba chân và cúng đúng lễ vật?

– Yêu cầu có chó trắng ba chân và lễ vật (măng luộc, 50 hạt cau khô) chính là một phép thử tâm linh.

– Chó trắng ba chân là vật hiếm, biểu tượng cho sự dị biệt và điềm lành – cho thấy trời đã chọn đúng người.

– Việc cúng đúng lễ vật thể hiện lòng thành tâm, sự cẩn trọng, và tinh thần tuân theo quy luật thần linh, một đức tính quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng dân gian Việt.

– Qua đó, truyện gửi gắm thông điệp: muốn nhận tài lộc trời ban, con người phải có tâm đức, lòng tin, và làm đúng quy trình – thể hiện sự kính trọng và đạo lý.

2. Cách xử lý của hai anh em khi gặp con cháu Mã Ký nói lên điều gì về đạo lý người Việt?

– Dù đã được “thần” cho của, hai anh em không kiêu căng hay độc chiếm, mà vẫn lắng nghe, tìm hiểu và thấu hiểu nỗi lòng của con cháu người xưa để lại của cải.

– Khi biết những người kia từ Tàu sang với lòng thành, có gia phả chứng minh, hai anh em không tranh chấp mà tự nguyện chia lại tài sản, tặng vàng bạc làm lộ phí.

– Cách xử lý ấy thể hiện đạo lý "nghĩa tình", tính bao dung, trọng tình hơn trọng lý, vốn là giá trị cốt lõi trong văn hóa người Việt.

– Đây cũng là thông điệp mang tính nhân văn sâu sắc: của cải không quý bằng tình người, chia sẻ đúng lúc còn quý hơn giữ cho riêng mình.

3. Giá trị nội dung

– Ca ngợi lòng nhân hậu và sự hiếu nghĩa

Hai anh em dù nghèo vẫn không bỏ chó ba chân, lại sẵn lòng giúp người, được “trời” ban thưởng. Sau khi giàu, họ chia sẻ của cải cho người nghèo và cả những người đến sau nhận là con cháu Mã Ký.

– Khẳng định luật nhân quả và niềm tin vào đạo đức

Người tốt sẽ được báo đáp xứng đáng. Việc giữ chó ba chân, giúp người, làm lễ thành tâm đều là những hành động đạo đức, được “thần giữ của” (hình ảnh biểu tượng cho thiên mệnh) ghi nhận.

– Tình cảm hòa hợp dân tộc, tinh thần bao dung

Dù người Tàu đến đòi lại của, hai anh em không tranh cãi mà đối xử nhân văn, cho lại một phần tài sản, thể hiện lòng nghĩa hiệp và tinh thần sống trọng tình hơn của.

– Phản ánh yếu tố kỳ ảo dân gian gắn với tín ngưỡng dân tộc

Chi tiết thần giữ của, chó ba chân, lễ vật cúng miếu đều phản ánh quan niệm dân gian về tài lộc, nhân quả và sự giao tiếp giữa người và thần linh.

4. Giá trị nghệ thuật

– Cốt truyện mạch lạc, diễn biến hợp lý

Truyện mở đầu bằng đời sống khốn khó, tiếp đến là sự thử thách và phần thưởng, sau cùng là cao trào nhân văn – ứng xử bao dung với người Tàu, tạo kết thúc có hậu.

– Yếu tố kỳ ảo xen thực

Sự xuất hiện của thần giữ của, nghi lễ cúng miếu, con chó ba chân là những yếu tố kỳ ảo nhưng gắn chặt với đời sống tâm linh dân gian Việt Nam.

– Xây dựng nhân vật giản dị mà giàu phẩm chất

Hai anh em là đại diện cho người lao động nghèo nhưng nhân hậu, trung hậu – mẫu người lý tưởng trong văn hóa dân gian.

– Chi tiết biểu tượng sâu sắc

Con chó trắng ba chân là biểu tượng của “điềm lành” do trời định, thể hiện rõ quan niệm dân gian về sự may mắn đi kèm lòng thiện tâm.