Đọc truyện: Hai anh em và con chó đá (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH HAI ANH EM VÀ CON CHÓ ĐÁ

I. Đọc truyện

HAI ANH EM VÀ CON CHÓ ĐÁ

Xưa một nhà có hai anh em, người nào cũng đã có vợ và đã ở riêng. Vợ chồng người anh thì giầu có và dư tiền của, nhưng tính tình keo cúi, cay nghiệt, chẳng những không giúp ai bao giờ, lại còn tham lam vơ vét của người nữa.

Vợ chồng người em thì tuy nghèo đói nhưng vẫn giúp người nghèo hơn mình, lại còn hiền lành tử tế tu thân tích đức.

Một hôm Ông Bụt hóa làm lạo ăn mày xuống thử. Trước đến nhà người anh ăn xin, thì bị mắng chửi, đuổi đi tay không.

Sang đến nhà người em, chưa kịp xin, thì hai vợ chồng đang ngồi ăn cháo, chạy ra vồn vã mời vào cùng ngồi ăn.

Ăn xong ông lão bảo hai vợ chồng nhà ấy rằng:

– Các con đối đãi với lão thật là phúc đức, vậy hãy đi theo lão, lão chỉ cho cái này hay lắm.

Hai vợ chồng chẳng biết là cái gì, nhưng ông lão đã bảo nên cũng cứ đi. Khi lên trên đỉnh một quả núi, có con chó đá ngồi đấy, ông lão lấy gậy đập vào mõm chó, chó liền há mõm ra. Ông lão bảo vợ chồng thò tay vào, muốn lấy bao nhiêu vàng thì lấy. Nhưng vợ chồng rụt rè không dám đưa tay vào. Ông lão báo “đừng sợ: Quả nhiên khi thọc tay vào mõm chó đá, khi lôi ra thì thấy vàng ơi là vàng. Hai vợ chồng lấy vừa đủ , không dám tham lam. Lấy xong, ông lão đập gậy vào mõm chó, nó ngậm lại như cũ.

Hai vợ chồng đem vàng về tậu nhà tậu ruộng, giầu hơn gia đình người anh nhiều lắm.

Anh chị thấy chú em nghèo nay trở nên giầu liền hỏi cho ra lẽ. Em thật thà kể hết lại cho anh chị nghe. Nghe xong anh nói:

– Tưởng ai chớ ông lão ấy hôm nọ cũng vào nhà ta ăn xin. Rõ hoài của, thế mà ta không biết.

Hai vợ chồng người anh sẵn lòng tham, bàn nhau làm một bữa cơm thật sang,thật ngon rồi chồng đi tìm ông lão ăn mày. Thật may cho người anh, vừa đi một quãng thì gặp lại ông ăn mày trước. Người anh mừng rỡ, kéo ông lão về nhà đãi một bữa cơm thật no, cho uống thật say, rồi nói:

– Vợ chồng tôi cho ông ăn bữa hôm nay còn sang bằng mấy mươi bữa cháo hôm nọ ở nhà thằng em tôi, vậy ông dẫn chúng tôi đi tìm vàng. Ông lão gật đầu.

Hai vợ chồng mừng rỡ, gánh đi mỗi người hai chiếc thúng thật to. Ông lão cũng đưa lên núi và cũng đập vào mõm chó như lần trước, con chó há mõm ra…

Người chồng mừng rỡ thò cả cánh tay vào sâu để lấy cho thật nhiều vàng, nhưng khốn khổ, con chó thấy nhột nhột liền ngậm mõm vào ngay, không rút ra được nữa, sợ cuống cuồng muốn chết, nhìn chung quanh không thấy ông lão đâu nữa.

Vợ đành để chồng ở lại, về nhà một mình, ngày ngày 2 bữa đưa cơm lên núi cho chồng. Ba năm kéo lê như vậy, tiền của trong nhà tiêu hết. Vợ chồng ngồi than thân trách phận, bỗng chó đá há mõm ra, chồng rút tay lại được.

Hai vợ chồng vội cắm đầu chạy thẳng về nhà, không dám quay lại nhìn con chó đá nữa.

Từ đó hai người bảo nhau chừa cái tính keo kiết, tham lam.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Hai anh em và con chó đá thuộc thể loại truyện cổ tích hài hước.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về hai anh em: người anh giàu có nhưng keo kiệt, người em nghèo khổ nhưng hiền lành. Ông Bụt giả làm ăn mày đến thử lòng. Người anh đuổi đi, còn người em mời ăn. Ông Bụt cảm kích dẫn người em lên núi cho lấy vàng từ miệng chó đá. Người em lấy đủ dùng rồi về sống khá giả. Người anh thấy vậy liền bắt chước, làm cơm ngon đãi ông Bụt để xin được dẫn lên lấy vàng. Vì tham lam thò tay sâu vào miệng chó đá nên bị kẹp suốt ba năm. Từ đó vợ chồng người anh hối hận, bỏ tính keo kiệt, tham lam.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "đuổi đi tay không"): Giới thiệu hai anh em: người anh giàu nhưng keo kiệt, người em nghèo nhưng nhân hậu. Ông Bụt giả làm ăn mày đến thử.

+ Phần 2 (Tiếp đến "giàu hơn gia đình người anh nhiều lắm"): Người em hiền lành được ông lão dẫn lên núi, cho lấy vàng từ chó đá vì lòng tốt của mình.

+ Phần 3 (Còn lại): Người anh tham lam bắt chước, bị chó đá kẹp tay ba năm. Từ đó hối hận và bỏ tính tham.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Tình huống truyện và nhận xét

*) Tình huống truyện:

Câu chuyện xoay quanh việc ông Bụt giả dạng làm ăn mày đến thử lòng hai anh em có tính cách trái ngược nhau: người anh giàu có nhưng keo kiệt, còn người em nghèo nhưng hiền lành, nhân hậu. Sau khi được giúp đỡ chân thành, ông Bụt ban thưởng vàng cho vợ chồng người em. Người anh thấy vậy cũng làm theo nhưng vì lòng tham, đã bị chó đá kẹp tay ba năm như một hình phạt.

*) Nhận xét:

– Đây là một tình huống mang tính thử thách đạo đức và lòng người rất tiêu biểu trong truyện cổ tích.

– Cách xây dựng tình huống tạo nên sự đối lập rõ rệt giữa người anh và người em, đồng thời tạo điều kiện để bộc lộ tính cách và phẩm chất của từng nhân vật.

– Qua đó, truyện nhấn mạnh quy luật nhân quả, thiện – ác phân minh, góp phần giáo dục đạo đức cho người đọc.

2. Bài học rút ra từ người anh và người em

*) Từ người em:

– Sống hiền lành, nhân hậu, biết chia sẻ, dù nghèo vẫn không bỏ lòng tốt.

– Giúp người không toan tính, sẽ được đền đáp xứng đáng.

– Biết khiêm tốn, chừng mực, không tham lam, chỉ lấy đủ dùng.

*) Từ người anh:

– Lòng tham, sự ích kỷ và keo kiệt sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng.

– Giàu có nhưng không có lòng nhân thì không được kính trọng, thậm chí còn gặp tai họa.

– Sau cùng, người anh phải trả giá cho sự tham lam và chỉ khi hối cải, sống tốt hơn thì mới có cơ hội làm lại.

3. Giá trị nội dung

• Ca ngợi lòng nhân hậu, biết chia sẻ, sống tử tế như vợ chồng người em.

• Phê phán lòng tham lam, ích kỷ, keo kiệt như vợ chồng người anh.

• Nhấn mạnh triết lý nhân quả: sống thiện gặp lành, tham lam sẽ chịu hậu quả.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện hấp dẫn, kết cấu rõ ràng theo kiểu nhân – quả.

• Sử dụng yếu tố kì ảo (ông Bụt, chó đá giữ vàng) tạo nên màu sắc cổ tích.

• Nhân vật được khắc họa rõ nét đối lập, giúp truyền tải bài học đạo đức sâu sắc.