Đọc truyện: Sự tích núi Ngũ Hành (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH NÚI NGŨ HÀNH

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH NÚI NGŨ HÀNH

Một ông lão nọ được rùa vàng nhờ nuôi dưỡng con gái Long Quân và để lại cho ông một chiếc móng rùa. Nhờ đó, ông đã nuôi dạy cô gái lớn khôn và được vua đến cầu hôn cho Hoàng tử. Sau khi cô gái lấy chồng, ông già lên lưng rùa đi biệt tâm và nơi họ sống được gọi là núi Ngũ hành.

Ngày xưa, có một ông cụ già sống một thân một mình trong một túp lều con trên bãi biển vắng. Những người dân gần đó không biết ông cụ đến đấy làm gì và đến từ lúc nào.

Một hôm, tự nhiên ngoài biển khơi có một vùng sóng gió nổi lên dữ dội làm bầu trời tối mịt. Hồi lâu có một con giao long rất lớn ngoi vào bờ, trườn lên đất liền. Giao long quằn quại trên bãi cát làm vẹt đất thành từng đường ngoằn ngoèo. Gió thổi ào ào, bụi cát mù mịt. Gian lều của ông già gần đó xem chừng muốn đổ. Cuối cùng một tiếng gào rống lên, rồi một cái trứng lớn trong bụng giao long xuất hiện bên cạnh nhà của ông già . Đẻ xong, giao long lại trườn xuống biển đi mất.

Một lát sau lại đến lượt một con rùa vàng to lớn cũng từ ngoài khơi tiến vào. Rùa vàng đào đất chôn trứng vào bãi cát. Đoạn, rùa bò đến trước mặt ông lão bảo rằng:

– Ta là thần Kim Quy. Ta muốn ngươi phải hết sức bảo hộ giọt máu này của Long Quân!

Ông già trả lời:

– Sức cùng tài tận như tôi thì làm sao mà bảo hộ được.

Rùa liền trao cho ông già một cái móng và nói:

– Ngươi hãy cầm lấy cái này, bao giờ có việc gì khó khăn nguy cấp thì đặt nó vào tai, ta sẽ giúp ngay, không lo gì cả.

– Được, tôi sẽ xin hết sức.

Một hôm từ đằng xa tiến đến một chiếc xe trâu, trên có mấy tên lính hung dữ. Ông già hoảng hốt lo sợ vì chiếc xe cứ nhằm đúng hướng trứng mà lao tới. Ông đứng dậy khoát tay làm dấu cho xe chạy đi ngả khác mà không được. Ông vội đặt móng rùa vào tai. Tự nhiên có một tiếng nói nhỏ đủ lọt vào tai ông: “Nằm xuống! Nằm xuống!”. Ông vừa phủ phục thì hóa ngay một con hổ lớn. Bọn lính trên xe hoảng hốt đánh xe quay trở lại.

Sau đó, ông cụ tháo gian nhà của mình đưa tới dựng lên che cho trứng thần. Nhưng ông không ngờ rằng trứng thần cứ mỗi ngày một lớn mãi. Thoạt tiên nó làm nổi cát lên. Rồi ngày một, ngày hai nó rẽ dần cát ra và nhô lên khỏi mặt đất. Mỗi lần như thế thì cụ già lại hì hục xúc cát lấp lại. Nhưng vô ích vì chỉ ngày mai ngày kia nó đã nhô cao hơn, đến nỗi đội cả gian nhà của ông cụ lên trời.

Trứng càng ngày càng lớn làm cho ông cụ thấy sức của mình bé lại. Tuy nhiên, ông vẫn hết lòng vì trứng thần. Ông đi chặt cây, chặt lá về che cho kín trứng.

Nhưng cây lá cũng không che nổi nữa vì trứng ngày một phình to ra. Không những nó nhô cao lên trời mà còn nở cả bề rộng. Mầu vỏ trứng xanh đỏ tím vàng lóng lánh như một hòn ngọc khổng lồ.

Một hôm, gian lều của ông cụ bị những tên vô lại đốt cháy. Ông cụ cầu cứu với móng rùa. Tự nhiên trong lòng trứng hiện ra một cái hang đá có đủ giường chiếu sẵn sàng. Ông già vừa đặt mình xuống là ngủ thiếp ngay.

Giữa lúc đó thì một cô gái bé từ trong lòng trứng ra đời bên cạnh giường của ông già. Sữa ở mạch đá trong hang chảy ra nuôi cô gái bé lớn lên như thổi. Nhưng tuy ông già ngủ mà cô gái cũng không cô quạnh. Hàng ngày có những con khỉ hái hoa quả đến cho cô ăn, có những con chim cu tha bông đến dệt cho cô mặc.

Ông già ngủ một giấc tỉnh dậy lấy làm kinh ngạc khi thấy một thiếu nữ xinh đẹp ngồi bên cạnh mình. Cô gái reo lên: – “Mười lăm năm nay con ngày ngày lắng nghe hơi thở đều đặn của cha. Nay cha đã dậy, con vui mừng biết mấy”.

Ông già ngơ ngác nhìn trứng thần bấy giờ đã thành một hòn núi đá to lớn, cỏ cây đã rậm rạp, chim chóc thú vật đã đến sinh hoạt nhộn nhịp. Móng rùa vẫn còn ở đầu giường. Ông vội cầm lấy để vào tai. Móng rùa mách đường cho ông già và cô gái ra khỏi hang và cho biết phải làm những việc gì.

Từ đây ông già lại có thêm chức trách dạy dỗ săn sóc cô gái của Long Quân. Trong khi đó, chim chóc và thú rừng đến quấn quýt bên cạnh hai người. Bọn mục đồng cũng không quên lui tới làm quen với bọn họ.

Một hôm có một đội quân không hiểu từ đâu lại, mặt mũi hung ác, gươm tuốt sáng lòe, đến bổ vây chiếm lấy hòn núi mới. Bọn chúng xô tới định bắt cả trẻ lẫn già đi, nhưng móng rùa đã làm cho chúng chết không kịp ngáp. Cả một vòng lửa rất dày ùn ùn bốc lên vây lấy chúng và chẳng cho một tên nào chạy thoát.

Thấynúi và người bỗng dưng xuất hiện ở địa phương mình, nhân dân quanh vùng cho là một sự lạ chưa từng có. Tin là tiên xuống trần cứu dân, họ đến gặp cô gái và ông già để xin thuốc và cầu khẩn mọi việc. Thấy họ cần dùng thuốc, cô gái lấy những mảnh đá có mầu xanh, đỏ sáng, buộc lại với nhau rồi ném ra chung quanh chỗ ngồi. Trên mặt đất bỗng mọc lên một loài cây có hoa năm cánh dùng để chữa bệnh sốt rét rất hiệu nghiệm. Người ta đua nhau đi hái hoa đó về chữa bệnh. Họ gọi là hoa Tứ quý. Tiếng đồn thổi mỗi ngày một rộng. Ai ai cũng nhắc đến nàng tiên bé nhỏ với một tấm lòng trìu mến.

Sau đó chẳng bao lâu, nhà vua nghe tin có nàng tiên xinh đẹp, bèn sai quan quân mang lễ vật đến cầu hôn cho hoàng tử. Khi sứ giả đến thì trông thấy một già một trẻ đang đánh cờ “gánh” trên tảng đá lớn. Sứ giả bước vào đệ trình lễ vật và quốc thư. Giữa khi ông cụ già lúng túng chưa biết nên xử trí thế nào thì rùa vàng đã từ dưới biển hiện lên báo tin cho ông biết là Long Quân đã bằng lòng gả. Từ đây núi vắng người tiên. Cô gái từ biệt cha nuôi lên kiệu đi theo sứ giả, có mấy trăm quân sĩ theo hầu. Còn ông già trả móng lại cho rùa thần rồi cưỡi lên lưng rùa đi biệt.

Ngày nay hòn núi đá ấy vẫn hãy còn. Nó là hòn núi đẹp nhất nổi lên ở bờ biển Quảng Nam. Người ta gọi nó là núi Ngũ Hành . ở phía tây núi có sông Vĩnh Điện chảy ra cửa Hàn. Người ta bảo sông đó cũng như sông Cẩm Lệ, sông Hàn đều do bà vợ Long Quân vô tình làm ra trong khi quằn quại ở cữ.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích núi Ngũ Hành thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về một ông cụ già sống đơn độc ven biển, được rùa vàng (thần Kim Quy) nhờ chăm sóc một quả trứng thần của Long Quân. Quả trứng lớn lên và nở ra cô gái xinh đẹp. Ông cụ cùng cô gái sống trên núi, giúp dân chữa bệnh, cứu người khỏi kẻ ác. Cuối cùng cô gái được vua cho hoàng tử cầu hôn, ông cụ trả móng rùa lại cho thần Kim Quy rồi cưỡi rùa biệt tích. Núi nơi họ sống gọi là núi Ngũ Hành, trở thành một di tích thiên nhiên nổi tiếng.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Được, tôi sẽ xin hết sức"): Giới thiệu ông cụ và sự xuất hiện của trứng thần

+ Phần 2 (Tiếp đến "có những con chim cu tha bông đến dệt cho cô mặc"): Ông cụ chăm sóc trứng thần và trứng nở thành cô gái

+ Phần 3 (Tiếp đến "nàng tiên bé nhỏ với một tấm lòng trìu mến"): Cuộc sống trên núi và giúp dân

+ Phần 4 (Còn lại): Hoàng tử cầu hôn và kết thúc

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Ý nghĩa biểu tượng của chiếc móng rùa trong câu chuyện là gì?

• Chiếc móng rùa là món bảo vật thần kỳ do thần Kim Quy trao cho ông cụ già, tượng trưng cho sự che chở, bảo vệ và quyền năng siêu nhiên.

• Móng rùa giúp ông cụ giải quyết những khó khăn nguy cấp, như khi quân lính đến bắt trứng thần hay khi gian nhà bị đốt cháy.

• Móng rùa còn là biểu tượng của sự kết nối giữa thần linh với con người, thể hiện lòng tin và trách nhiệm mà thần Kim Quy giao phó cho ông cụ.

• Qua đó, móng rùa nhấn mạnh vai trò của ông cụ là người được chọn để bảo vệ cái thiêng liêng, sự sống và sứ mệnh lớn lao của nhân vật trong việc duy trì sự sống, phát triển và bảo vệ giá trị truyền thống.

• Chiếc móng cũng là công cụ giúp ông cụ vượt qua giới hạn sức người, nhấn mạnh tinh thần gắn bó giữa con người với thiên nhiên và thần linh trong văn hóa dân gian Việt Nam.

2. Truyện phản ánh quan niệm và giá trị văn hóa gì về thiên nhiên và con người trong văn hóa Việt Nam?

• Truyện khắc họa mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên qua hình ảnh ông cụ sống hòa hợp cùng núi rừng, chim thú, cây cỏ, và sự hiện diện của thần Kim Quy.

• Thiên nhiên trong truyện vừa là nơi trú ngụ, vừa là nguồn sống và phép màu, biểu tượng cho sự kỳ diệu và thiêng liêng của cuộc sống.

• Sự xuất hiện của giao long, rùa vàng và những hiện tượng tự nhiên kỳ lạ làm nổi bật niềm tin vào thế giới thần linh và sức mạnh siêu nhiên luôn song hành cùng con người.

• Truyện thể hiện tinh thần bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn sự cân bằng và phát triển hài hòa giữa con người và môi trường, cũng như sự thánh thiện của nguồn cội (trứng thần).

• Qua việc ông cụ và cô gái giúp dân chữa bệnh, bảo vệ dân lành, truyện nhấn mạnh trách nhiệm xã hội, lòng nhân hậu và sự kết nối giữa con người với cộng đồng.

• Truyện cũng khắc họa sự kính trọng đối với thần linh, niềm tin vào vận mệnh và sự dẫn dắt của các thế lực thiêng liêng trong cuộc sống con người, là nét đặc trưng trong văn hóa truyền thống Việt Nam.

3. Giá trị nội dung

• Truyện mang đậm tính nhân văn, ca ngợi tinh thần trách nhiệm, lòng kiên trì và sự tận tụy của ông cụ trong việc chăm sóc trứng thần, biểu tượng cho sự bảo vệ sự sống, nguồn cội.

• Thể hiện niềm tin vào sự giúp đỡ của thần linh đối với con người hiền lành, chịu thương chịu khó, qua hình ảnh móng rùa và thần Kim Quy.

• Ca ngợi lòng nhân hậu, tình thương, sự hy sinh, đồng thời cảnh báo những hiểm họa khi bị những kẻ xấu xâm phạm thiên nhiên, cuộc sống.

• Truyện có bài học sâu sắc về mối quan hệ hòa hợp giữa con người với thiên nhiên, thần linh và cộng đồng, là nền tảng văn hóa dân gian Việt Nam.

4. Giá trị nghệ thuật

• Truyện dân gian mang đậm chất huyền thoại, sử dụng hình ảnh biểu tượng như giao long, rùa vàng, quả trứng thần tạo nên không khí kỳ bí, thu hút người đọc.

• Lối kể chuyện mạch lạc, có nhiều tình tiết li kỳ, hấp dẫn như sự lớn lên của quả trứng, sự giúp đỡ của móng rùa, trận chiến bảo vệ núi…

• Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh, gợi cảm xúc, dễ hiểu nhưng sâu sắc, phù hợp với truyền miệng, lưu truyền dân gian.

• Kết cấu truyện chặt chẽ, có cao trào (cuộc chiến với kẻ xấu, sự ra đời của cô gái) và kết thúc có hậu, truyền tải bài học ý nghĩa.

• Truyện kết hợp yếu tố thần thoại và thực tế, tạo nên nét độc đáo riêng biệt trong kho tàng truyện cổ Việt Nam.