Đọc truyện: Sự tích Tháp Bút Kim Nhan (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH THÁP BÚT KIM NHAN

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH THÁP BÚT KIM NHAN

Có một anh học trò nghèo nọ khi chuẩn bị lên đường đi thi thì được đàn thú giúp đỡ để có đủ các vật dụng. Trong số đó, cóc đã giúp ăn bằng cách ăn cắp nghiên và bút của Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng biết được giận dữ sai thiên lôi đánh khiến bút văng ra mọc thành ngọn núi Kim Nhan.

Anh học trò nghèo, ngày ngày lên rừng đốn củi bán lấy tiền ăn học và nuôi cha mẹ, đêm đêm đốt củi học bài. Người anh gầy gò, ốm yếu. Cha mẹ nhìn anh, thương hại, khuyên “học tài thi phận. Con học vừa phải để giữ gìn sức khỏe”, Nhưng anh không nghe. Đêm nào cũng vậy, anh gối đầu lên một khúc gỗ xù xì để cho đầu đau, không thể ngủ quên được. Sắp đến kỳ thi mà anh chưa sắm sanh được gì. Lều chưa có. Chõng chưa có. Bút chưa có. Nghiên chưa có. Sức anh lại gầy còm… Anh ngồi khóc. Bỗng dưng rừng nổi gió. Lá đổ ào ào. Anh ngẩng đầu nhìn ra xung quanh, thấy hàng trăm con thú rừng: hổ, nai, hươu, khỉ, trăn, cóc… Anh hoảng sợ. Nhưng chú hổ hiểu ý anh, liền nói: “Chúng tôi đến đây không phải để ăn anh, mà để giúp anh sắm những thứ cần thiết cho kỳ thi sắp tới”. Mặt mũi anh rạng rỡ. Bầy thú hối hả: con thì đi sắm đòn gánh, con thì làm chõng, con thì làm lều… Xong xuôi mọi thứ, chỉ còn thiếu nghiên mực và cái bút. Bầy thú nhìn nhau lo lắng. Bỗng chú cóc hăm hở thưa: “Tôi nghĩ ra rồi. Tôi là cậu ông trời. Tôi sẽ lên gặp Ngọc Hoàng. Nếu Ngọc Hoàng lôi thôi, tôi sẽ đánh cắp bút lông và nghiên mực của Ngọc Hoàng”. Cả đám thú vui sướng, cười ha ha… Mấy hôm sau, cóc lò dò mang bút và mực về.

Đến ngày lên đường vào kinh, anh học trò vui vẻ cảm ơn đàn thú đã giúp mình sắm sanh đầy đủ. Nhưng đến lúc đặt gánh lên vai, anh không đi nổi, vì bụng đói, sức yếu. Anh lại ngồi khóc. Bầy thú lại đến giúp: nấu cho anh ăn một bữa no nê, rồi gánh dùm các thứ cho anh. Hổ mang chõng, nai mang lều, hươu mang ghế, cóc mang nghiên và bút. Trăn thì bò theo để khi gặp sông suối sẽ vắt mình làm cầu…

Đàn thú đang đi tưng bừng như một ngày hội, thì trên trời, Ngọc Hoàng biết mất bút và mực do cóc đánh cắp, bèn sai Thiên Lôi đánh. Trời đang yên lành, bỗng nổi ầm ầm giông tố, sấm sét. Cóc bị đánh trúng một quả tầm sét, nghiên vỡ tung tóe và tạo thành những cái hồ xung quanh, bút văng ra một nơi và mọc thành ngọn núi Kim Nhan.

Tháp bút Kim Nhan mỗi ngày một mọc cao. Người ta cho đó là điềm lành mà Ngọc Hoàng đã ban phát cho vùng đất này nẩy sinh ra những nho học.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích Tháp Bút Kim Nhan thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Truyện kể về một anh học trò nghèo, hiếu học, quyết tâm đi thi dù thiếu thốn mọi thứ. Thấy anh khổ cực, đàn thú rừng gồm hổ, nai, khỉ, cóc… đến giúp đỡ sắm sửa hành trang đi thi. Chú cóc còn mạo hiểm lên trời, đánh cắp bút và nghiên của Ngọc Hoàng để giúp anh hoàn tất mọi vật dụng. Khi anh lên đường thi, các con thú thay nhau gánh đồ và hỗ trợ. Nhưng Ngọc Hoàng biết chuyện liền nổi giận, sai Thiên Lôi đánh cóc, khiến bút và nghiên rơi xuống đất, biến thành núi Kim Nhan và những hồ nước. Tháp bút Kim Nhan được xem là biểu tượng của hiếu học, nảy sinh nho học cho vùng đất này.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Anh ngồi khóc"): Tấm lòng hiếu học và hoàn cảnh khó khăn của anh học trò.

+ Phần 2 (Tiếp đến "Mấy hôm sau, cóc lò dò mang bút và mực về"): Đàn thú giúp đỡ anh học trò sắm sửa đi thi.

+ Phần 3 (Còn lại): Hành trình đi thi và sự hi sinh của đàn thú

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao chú cóc lại được gọi là “cậu ông trời”? Việc cóc đánh cắp bút và nghiên mang ý nghĩa gì?

+ Trong quan niệm dân gian Việt Nam, cóc là loài vật được gắn với hình ảnh linh thiêng – "cậu ông Trời" – có khả năng cầu mưa, can thiệp đến thiên giới. Việc chú cóc tự nhận mình là "cậu ông trời" không chỉ mang ý hài hước mà còn thể hiện sự thông minh, gan dạ, sẵn sàng hy sinh vì người khác.

+ Việc cóc đánh cắp bút và nghiên thể hiện sự phản kháng táo bạo nhưng chính nghĩa – dám vượt qua ranh giới trật tự thiên giới để đem tri thức đến cho người nghèo hiếu học. Hành động đó, theo quan niệm dân gian, tuy trái luật trời nhưng lại hợp lòng người và được coi là chính đáng.

2. Hình tượng ngọn núi Kim Nhan có ý nghĩa gì trong truyện?

Ngọn núi Kim Nhan mọc lên từ bút lông của Ngọc Hoàng sau khi bị đánh rơi xuống đất là một hình ảnh mang nhiều lớp nghĩa:

+ Trước hết, đó là kết tinh của tri thức và ý chí học tập: cây bút – biểu tượng của học hành – không bị hủy diệt mà hóa thân thành một thực thể sống động, trường tồn.

+ Ngọn núi Kim Nhan còn là biểu tượng của lòng hiếu học, là mạch nguồn văn hóa của một vùng đất – nơi mà từ đó các nho sĩ, nhà học giả có thể sinh ra.

+ Cuối cùng, chi tiết này thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự phù hộ của trời đất dành cho những người biết học, biết cố gắng. Trí tuệ có thể làm thay đổi vận mệnh không chỉ của một người mà của cả vùng quê.

3. Giá trị nội dung

+ Ca ngợi tinh thần hiếu học vượt khó:

Anh học trò là hình mẫu lý tưởng của người dân Việt xưa – trọng học hành, vượt qua nghèo đói và bệnh tật để theo đuổi con đường thi cử, mong đổi đời bằng tri thức.

+ Đề cao lòng tương trợ và tình cảm tự nhiên:

Đàn thú – đại diện cho thiên nhiên – đã cùng giúp đỡ con người hiếu học. Qua đó, truyện thể hiện quan niệm dân gian: người có lòng tốt sẽ được trời đất và muôn loài ủng hộ.

+ Phản ánh niềm tin dân gian vào “thiêng mệnh” và điềm lành:

Ngọn núi Kim Nhan được hình thành từ bút thần là biểu tượng thiêng liêng, thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự bảo hộ của trời đất dành cho những người có ý chí và đạo đức.

4. Giá trị nghệ thuật

+ Cốt truyện mang màu sắc kỳ ảo:

Sự xuất hiện của các loài thú biết nói, việc cóc lên trời, hay việc bút mọc thành núi – đều là yếu tố kỳ ảo hấp dẫn, đặc trưng của truyện dân gian Việt Nam.

+ Nhân vật được xây dựng sinh động, gợi cảm xúc:

Anh học trò khắc khổ, cóc thông minh gan dạ, đàn thú đoàn kết… là những nhân vật giàu tính nhân văn, để lại ấn tượng sâu sắc.

+ Ngôn ngữ kể chuyện gần gũi, dung dị:

Truyện được kể theo phong cách dân gian truyền thống, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ truyền miệng, giàu chất thơ và tình cảm.