Đọc truyện: Sự tích cây quất (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH CÂY QUẤT

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH CÂY QUẤT

Ngày xưa, có ba người bạn nhỏ chơi rất thân với nhau. Thư thích đọc sách ngâm thơ. Mộc ham trồng cây, hái cỏ. Quân mê xem đánh võ, múa đao. Quân vừa bị câm lại bị điếc. Muốn nói gì, Quân phải ra hiệu bằng tay chân. Tay chân của Quân nhanh nhẹn và như nói được thành lời. Xem người múa đao, đánh võ, Quân về nhà cũng tập đánh võ, múa đao. Có con dao nào trong nhà, Quân đều mang ra tập đâm, tập chém. Không con dao nào tránh khỏi bị sứt, bị gãy. Cha mẹ Quân liền giấu hết dao lớn, dao con, và chỉ đưa cho Quân một cành tre nhỏ làm roi. Ngày ngày, cha mẹ Quân đi lên rừng đẵn củi. Quân cầm roi, đánh trâu lên, kéo củi về nhà. Không có dao, Quân cầm roi múa, đánh suốt ngày không biết chán. Quân lớn nhanh hơn hai bạn, người to cao và khỏe mạnh ít ôi bì. Quân cứ chập hai, ba, rồi bốn, năm cây mây lại cho vừa tay, cân sức để tập luyện. Ngọn roi của Quân, mỗi lần múa lại vù vù như bão nổi. Gặp trăn dữ, Quân vụt một cái, trăn dữ đứt đôi; gặp hổ ác, Quân quật một roi, hổ ác toác đầu. Người quanh vùng thấy tài quất roi của Quân liền gọi là Quất Giỏi.

Năm ấy, nước đang yên thì có tin giặc dữ kéo đến. Giặc đông tiến ào ào như sóng. Vũ khí chúng nhiều, nhìn tua tủa như rừng mía, rừng lau. Tên tướng giặc lại có phép tinh: dao chặt vào người, đứt chỗ nào thịt da lại liền ngay chỗ ấy. Vua cho quan quân đi tìm người tài giỏi để giết giặc. Quất Giỏi xin phép cha mẹ lên đường về kinh. Thư cho Quất Giỏi cây bút đẹp nhất, Mộc cho Quất Giỏi bị gạo ngon nhất.

Thấy Quất Giỏi đến, vua liền hỏi:

– Liệu ngươi có đủ sức để giết chết tên tướng giặc kia không?

Tưởng vua hỏi cầm gì ở tay, Quất Giỏi liền giơ lên cây bút Thư đã cho mà dọc đường Quất Giỏi đã đánh rơi mất cái đầu. Quan liền tâu:

– Anh ta quyết sẽ chặt bay đầu giặc.

Vua lại hỏi:
– Liệu đánh bao lâu thì trừ được giặc kia?

Tưởng vua hỏi mang gì ở vai, Quất Giỏi liền mở bị ra. Quan liền tâu:

– Anh ta hứa, ăn hết chừng ấy gạo thì giặc không còn!

Vua hỏi thêm:

– Dẹp xong giặc, ngươi muốn ta thưởng gì cho xứng đáng?

Tưởng vua hỏi kiếm đâu, Quất Giỏi liền giơ ngang cây roi mây to lớn đang cầm ở tay. Ngọn cây roi chỉ vào một cây chanh đầy quả. Quan liền tâu:

-Tâu bệ hạ, chắc anh ta biết bệ hạ có cây chanh quả bằng vàng nên có ý xin chăng?

Vua gật đầu:

-Được! Ta sẽ không tiếc gì với ngươi cả.

Quất Giỏi ra hiệu, xin vua đúc ngay cho anh một cây roi sắt ba cạnh, nhỏ như cây mây, nhưng dài bằng cây tre. Quất Giỏi cầm roi sắt, cưỡi voi ra trận. Tên tướng giặc cũng vừa cưỡi voi, kéo quân đến sát kinh thành. Vừa thấy Quất Giỏi, tên tướng giặc đã cười khẩy vuốt râu:

– Chú nhãi! Định cầm roi đến phủi bụi áo giáp ta đó à?

Hắn chưa dứt lời, đường roi của Quất Giỏi đã rít lên nghe lạnh gáy. Một bên hông của tên giặc bị rách toác. Nhưng trong nháy mắt, thịt da hắn đã lại kín liền. Hắn lại vung cây đại đao sáng loáng to hơn cả cái mái chèo, chém xuống đầu Quất Giỏi. Quất Giỏi tránh được và cắn răng, lấy hết sức lực vút một đường roi thứ hai. Cây cối quanh đấy như bị bão lốc, rạp cả xuống như lạy quỳ. Tên tướng giặc cúi đầu tránh được đường roi, nhưng vừa ngẩng lên thì đã bị ngay một đường roi thứ ba nhanh hơn chớp tiện ngang cổ tên giặc. Đầu hắn rơi cạnh chân voi, lăn đi lông lốc. Vua mừng rỡ đón Quất Giỏi thắng trận trở về.


Vua vừa hỏi: “Tướng giặc bay đầu thực rồi ư?” Quất Giỏi bỗng đã nghe được, nói được:
– Tâu bệ hạ, giặc có phép tinh liền được da thịt, nhưng không liền được đầu!

Vua liền thưởng cho Quất Giỏi cây chanh quý lóng lánh quả bằng vàng và bảo:
– Muốn lấy vàng thì hái quả, muốn xua rét gọi nắng thì bẻ cành trồng xuống đất sâu! Quất Giỏi cảm tạ vua, mang cây quý về làng.

Năm đó, trời trở rét dữ, Quất Giỏi về đến quê thì thấy mùa màng sắp hỏng mười mươi. Thư đang ốm vì chịu rét không nổi. Mộc đang âu sầu vì cây cối Mộc trồng đều sắp chết đến nơi. Không ngần ngại, Quất Giỏi liền bẻ từng cành cây chanh vàng cắm sâu xuống đất. Cái rét bỗng tan đi, mây mù biến mất. Sáng ra lại thấy mặt trời trở về rực rỡ, vui tươi. Người người khỏe lại. Cây cỏ đâm chồi, chim chóc líu lo. Bà con khắp nơi mừng rỡ, lạ lùng…
Ba người bạn từ đó càng yêu thương nhau hơn. Thư học giỏi đi thi đỗ Trạng . Mộc gây được giống lúa hạt cứ to dần, cơm cứ dẻo thơm lên. Quất Giỏi xách roi đi giết thú dữ quanh vùng cho bà con yên ổn làm ăn. Ông cũng vui sướng. Từ đấy mỗi năm, mùa Đông, hễ cây chanh quả vàng đơm quả là nắng về.
Xuân sang. Người ta lấy tên Quất Giỏi đặt cho cây. Cây Quất có bắt đầu từ đấy…

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích cây quất thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa có ba người bạn thân là Thư, Mộc và Quân. Quân tuy bị câm điếc nhưng có năng khiếu võ thuật và sử dụng roi cực kỳ giỏi, nên được người dân gọi là Quất Giỏi. Khi đất nước gặp giặc, Quất Giỏi tình nguyện ra trận. Dù không nói được, nhưng qua hành động, cử chỉ, nhà vua hiểu được lòng dũng cảm và quyết tâm của anh. Quất Giỏi được ban cho cây roi sắt đặc biệt.

Ra trận, Quất Giỏi chiến đấu dũng cảm, đánh bại tướng giặc có phép tinh, khiến hắn không thể liền đầu được. Khi trở về, anh đột nhiên nghe và nói được. Nhà vua ban cho Quất Giỏi cây chanh vàng quý giá có phép màu. Khi trở về làng, thấy quê nhà bị rét nặng, Quất Giỏi dùng cành cây chanh quý cứu mùa màng, cứu dân làng. Từ đó, cây quất được đặt tên theo anh – Quất Giỏi.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "gọi là Quất Giỏi"): Kể về tuổi thơ và quá trình luyện tập, hình thành tài nghệ múa roi của Quân – người sau này được gọi là Quất Giỏi.

+ Phần 2 (Tiếp đến "cây roi sắt, cưỡi voi ra trận"): Quất Giỏi lên kinh diệt giặc, nhà vua tiếp đón và đồng ý ban thưởng theo cách hiểu độc đáo của Quất Giỏi.

+ Phần 3 (Tiếp đến "giặc có phép tinh liền được da thịt, nhưng không liền được đầu!"): Trận chiến giữa Quất Giỏi và tướng giặc, chiến thắng vang dội và phép màu giúp Quất Giỏi nói được, nghe được.

+ Phần 4 (Còn lại): Quất Giỏi mang cây chanh quý về giúp dân, mang lại sự sống và ấm áp; ba người bạn đều thành đạt, cây quất ra đời từ đó.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao Quân lại có tên là Quất Giỏi?

• Vì Quân có tài sử dụng roi vô cùng điêu luyện.

• Do bị câm điếc, Quân không thể nói hay nghe, nhưng lại rèn luyện chăm chỉ với roi mây từ nhỏ.

• Quân thay dao bằng roi, rồi ghép nhiều cành mây thành roi to phù hợp với sức lực.

• Nhờ sự rèn luyện không ngừng, roi của Quân trở nên mạnh mẽ, có thể đánh gục cả thú dữ như trăn, hổ.

• Người dân nể phục tài đánh roi của Quân nên gọi anh là Quất Giỏi – một cách chơi chữ vừa nói lên biệt tài, vừa thể hiện sự thân thiết và ngưỡng mộ.

2. Chi tiết nào thể hiện sức mạnh và phép màu của cây chanh vàng mà vua ban cho Quất Giỏi?

• Cây chanh có quả bằng vàng – biểu tượng của sự quý giá, linh thiêng.

• Vua nói: "Muốn lấy vàng thì hái quả, muốn xua rét gọi nắng thì bẻ cành trồng xuống đất sâu" – cho thấy cây có phép màu.

• Khi Quất Giỏi mang cây về làng và trồng xuống, thời tiết rét buốt lập tức tan biến, nắng ấm trở lại, cứu sống người dân và mùa màng.

• Đây là chi tiết kỳ ảo, tượng trưng cho sự hồi sinh, sức sống và hy vọng do người anh hùng mang lại cho quê hương.

• Cây chanh này về sau nở hoa, kết quả đúng vào mùa xuân, trở thành cây quất – biểu tượng của may mắn, hạnh phúc ngày Tết.

• Cây chanh vàng không chỉ mang vàng mà còn mang cả sự sống, ấm áp và niềm tin – điều mà nhân dân gửi gắm vào hình ảnh người anh hùng Quất Giỏi.

3. Giá trị nội dung

• Ca ngợi sức mạnh con người: Dù bị câm điếc, Quất Giỏi vẫn kiên trì rèn luyện, trở thành người có tài, cứu nước, giúp dân.

• Tình bạn đẹp: Ba người bạn Thư – Mộc – Quân luôn gắn bó, hỗ trợ nhau, tượng trưng cho tri thức (Thư), thiên nhiên (Mộc) và sức mạnh (Quân).

• Bài học đạo lý: Lòng dũng cảm, tình yêu quê hương, sự đoàn kết, sống có ích sẽ được đền đáp xứng đáng.

• Niềm tin vào cái thiện: Chính nghĩa sẽ chiến thắng tà ác, người có tâm và tài luôn được ghi nhận và tưởng thưởng.

4. Giá trị nghệ thuật

• Xây dựng nhân vật đặc biệt: Quất Giỏi – người câm điếc nhưng lại thông minh, nhanh nhẹn, đầy lòng quả cảm.

• Tình tiết hấp dẫn, kỳ ảo: Tên giặc có phép tinh, cây roi sắt, cây chanh vàng… làm tăng tính thần thoại, truyền kỳ.

• Sử dụng yếu tố ngộ nhận – hài hước: Các hiểu nhầm của Quất Giỏi trước câu hỏi của vua mang lại màu sắc hóm hỉnh, sinh động.

• Ngôn ngữ sinh động, gần gũi: Giọng kể tự nhiên, cuốn hút, gợi cảm xúc và truyền tải được thông điệp nhân văn.