Đọc truyện: Sự tích Thánh làng Chèm (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH SỰ TÍCH THÁNH LÀNG CHÈM

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH THÁNH LÀNG CHÈM

Lý ông Trọng vốn là người khỏe mạnh lạ thường, nhờ đó đã diệt được con giải cứu mẹ. Vua nghe tin liền triệu hồi vào cung nhưng sau ông lại bị mang làm cống vật cho nước Tần. Dẹp giặc xong cho nước Tần và được về thăm nhà, vì không muốn quay trở lại và để tránh khó xử cho cả hai nước ông đã hy sinh.

Ngày xưa, ở làng Chèm có một người họ Lý khỏe mạnh lạ thường. Đặc biệt thân thể của anh ta quá khổ, đo được hai trượng sáu thước bề cao. Vì thế đi đâu ai cũng kinh sợ người ta gọi là Ông Trọng.

Bấy giờ khúc sông Cái ở gần làng Chèm có một con giải rất lớn không biết đến đấy tự bao giờ. Con vật thỉnh thoảng bắt một người và súc vật tắm ở bến. Một hôm người mẹ Ông Trọng đi múc nước bị giải tha đi mất. Chàng vô cùng đau đớn, quyết tâm diệt trừ cơn ác vật. Chàng đắp đê chắn ngang khúc sông đó lại rồi cày cục tát cạn hết cả nước. Khi đáy sông và vực đã khô kiệt chàng xuống nắm cổ con giải lôi lên. Tự tay Ông Trọng phanh thây con giải làm lễ tế mẹ. Chàng khóc một bữa rất thảm thiết, rồi sau đó cũng một mình chàng ăn hết cả thịt con giải.

Hồi đó nhà vua cần dùng nhiều phu phen để xây dựng các công trình và cung điện. Lý Ông Trọng ở trong số những người bị bắt đi phu. Số phận những người bị bắt đi phu thật là trăm tình nghìn tội. Chàng bị bọn lính tráng quất roi vào đít những lúc chúng ốp đi làm. Chàng kêu lên:

– Tài trai như ta phải chịu nhục như thế này ư!

Than đoạn, bỏ trốn đi mất. Chàng đi rất xa, vừa học chữ vừa làm việc nuôi thân. Nhưng chẳng bao lâu trong một cuộc ẩu đả, chàng đã phạm tội giết chết kẻ địch. Người ta giải chàng về kinh cho nhà vua phán tội. Vua thấy thân thể chàng như hộ pháp thì không nỡ xử tử, bèn ra lệnh tha chết cho chàng. Vua cho làm thị vệ và dần dần yêu về sức khỏe, cho hầu bên mình ngự.

Hồi đó nhà vua phải thần phục hoàng đế nước Tần. Tiếng tăm của Lý Ông Trọng không ngờ lan truyền sang đến phương Bắc cho nên ít lâu sau đó hoàng đế nước Tần cho sứ sang đòi nộp Lý Ông Trọng làm cống vật. Nhà vua không có cách gì từ chối, bất đắc dĩ phải để cho chàng về tay kẻ khác.

Được Lý Ông Trọng, vua Tần mừng lắm: phong làm Tư lệ hiệu úy sai đi dẹp giặc. Cuối cùng vua cho chàng làm trấn thủ xứ Lâm-thao. Từ lâu người Hung-nô vẫn xâm phạm vào bờ cõi nước Tần. Quan quân tiến đánh thì họ rút lui, quan quân rút lui thì họ tiến đánh, luôn năm can qua không bao giờ lắng. Họ làm cho quân lính nước Tần rất cực khổ.

Nhưng khi người Hung-nô vừa thấy mặt Lý Ông Trọng thì cho là một vị thần linh giáng hạ. Họ khiếp sợ đến nỗi hễ thấy bóng dáng của chàng ở đâu là ở đấy không đánh tự nhiên vỡ. Vì thế, sau mấy năm liền. Ở một dải biên thùy, người Hung-nô không dám quấy nhiễu. Vua Tần lại càng kính trọng chàng, phong tước và gả con gái cho.

Rồi đó, Lý Ông Trọng xin phép hoàng đế nước Tần cho trở về quê hương. Chàng rất sung sướng khi gặp lại bà con làng nước. Nhưng ít lâu sau, người Hung-nô thấy vắng mặt Ông Trọng lại rủ nhau vào cướp bóc vùng biên giới. Hoàng đế nước Tần lấy làm lo lắng, lập tức sai sứ sang đòi chàng trở lại trấn thủ Lâm-thao.

Nhưng lần này chàng không muốn đi nữa. Chàng thà sống khổ cực nhưng được ở quê nhà còn hơn là làm quan cho nước Tần. Bà con làng nước có người khuyến khích chàng hãy ra đi cho trọn công danh, nhưng Lý Ông Trọng cương quyết không đi. Vua Tần tuyên triệu không được toan cất quân sang hỏi tội. Thấy thế, nhà vua hoảng sợ đành phải cho sứ sang nói dối là chàng không may đã bị bệnh tả mà chết. Vua Tần nghe nói không tin, phái một viên cận thần sang khám. Người ta dùng nhiều cách để đánh lừa sứ giả phương Bắc. Lúc đào mộ và nạy ván thiên lên, sứ giả cũng không ngờ rằng trong những tầng vải liệm chỉ là một cái xác bằng gỗ. Nhưng nghe sứ giả về tâu trình, vua Tần vẫn không tin, lại sai sứ sang đòi phải đưa hài cốt của ông Trọng sang làm chứng. Thực là khó xử. Không đi cũng dở mà đi cũng dở; đằng nào cũng khó thoát tội “khi quân”. Túng thế chàng phải tự đâm cổ hy sinh để yên việc nước.

Hoàng đế nước Tần thấy hài cốt Lý ông Trọng mới tin là thực. Nhưng còn việc đánh dẹp Hung nô nếu không có Ông Trọng thì thật là rầy rà. Cuối cùng vua Tần cho gọi tất cả thợ đúc lại rồi mở kho đồng ra, sai đúc một cái tượng của Ông Trọng. Tượng tượng rỗng, có máy móc điều khiển bàn tay chân. Tượng đúc xong, vua sai đặt ở trước cửa Tư mã tại Hàm-dương. Rồi vua sai người chui vào bụng tượng vặn máy cho tay chân cử động y như người thật. Người Hung nô nghe sứ giả đi về kể chuyện, tưởng đó là ông Trọng đang sống, từ đó lại thần phục như trước.

Người ta còn nói từ lúc Ông Trọng bắt giải tế mẹ, một khúc sông từ làng Chèm về Đại-la, nòi giống giải không bao giờ dám đến đấy trú ngụ nữa.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích Thánh làng Chèm thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Lý Ông Trọng, người làng Chèm, nổi tiếng có sức khỏe phi thường và thân hình cao lớn. Một lần mẹ ông bị giải bắt ở sông Cái, ông quyết diệt giải cứu mẹ, thể hiện lòng hiếu thảo và sức mạnh phi thường. Nhờ đó được vua cho vào cung làm thị vệ.

Sau, vua Tần nghe danh, yêu cầu Lý Ông Trọng sang làm cống vật. Ông được phong làm quan lớn, đánh giặc Hung Nô rất giỏi. Khi về quê thăm nhà, ông không muốn quay lại nước Tần nữa. Để giữ thể diện cho cả hai nước, ông hy sinh bằng cách tự vẫn. Sau khi ông mất, vua Tần còn cho đúc tượng bằng đồng đặt ở cửa Tư Mã, khiến giặc vẫn sợ không dám xâm phạm. Dân gian coi ông là vị thần và kể lại chuyện như một biểu tượng của lòng yêu nước và trung nghĩa.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "Rồi sau đó cũng một mình chàng ăn hết cả thịt con giải"): Xuất thân và chiến công diệt giải

+ Phần 2 (Tiếp đến "Bất đắc dĩ phải để cho chàng về tay kẻ khác."): Đi phu và làm thị vệ cho vua

+ Phần 3 (Tiếp đến "Túng thế chàng phải tự đâm cổ hy sinh để yên việc nước"): Sang Tần và lập công trấn thủ biên ải

+ Phần 4 (Còn lại): Đúc tượng đồng và sự thờ phụng sau này

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao Lý Ông Trọng được xem là biểu tượng của lòng trung hiếu và yêu nước?

• Lý Ông Trọng là người hiếu thảo: Khi mẹ bị giải bắt, ông bất chấp nguy hiểm để diệt giải cứu mẹ.

• Ông trung nghĩa với vua: Dù bị làm cống vật cho nước Tần, ông vẫn tận tâm đánh giặc bảo vệ biên giới.

• Ông yêu nước: Khi được về quê, ông không muốn rời xa đất mẹ. Để không làm khó vua Hán, ông chấp nhận hy sinh.

• Hành động của ông thể hiện khí tiết, sự hy sinh vì đại nghĩa, vì danh dự quốc gia, thể hiện tinh thần cao cả của một bậc anh hùng dân tộc.

2. Việc vua Tần cho đúc tượng Lý Ông Trọng có ý nghĩa gì?

• Tượng đồng là biểu tượng hóa thân của ông, cho thấy uy danh và lòng quả cảm bất tử.

• Việc đúc tượng thể hiện sự kính trọng và tiếc nuối của vua Tần dành cho một người tài giỏi dù không phải thần dân của mình.

• Chi tiết này còn mang ý nghĩa huyền thoại: khiến giặc Hung Nô khiếp sợ không dám đánh nữa dù chỉ là thấy tượng, khẳng định sự ảnh hưởng to lớn của Lý Ông Trọng.

• Nó còn thể hiện sự bất tử hóa nhân vật anh hùng trong trí nhớ dân gian, nâng tầm ông lên thành thần thánh bảo hộ.

3. Giá trị nội dung

• Ca ngợi phẩm chất anh hùng: Lý Ông Trọng là người có sức mạnh, hiếu thảo, trung nghĩa và yêu nước.

• Tôn vinh tinh thần hy sinh vì dân tộc: Ông sẵn sàng chết để giữ danh dự quốc gia, không khuất phục cường quyền.

• Thể hiện mối quan hệ bang giao tế nhị giữa các nước: Qua cái chết của ông, dân gian phản ánh cách giữ thể diện quốc gia trong tình thế khó xử.

• Tư tưởng “thân thể có thể mất nhưng danh dự và khí tiết phải giữ” được đề cao xuyên suốt câu chuyện

4. Giá trị nghệ thuật

• Kết hợp yếu tố lịch sử và truyền thuyết: Truyện dựa trên nhân vật lịch sử (Lý Thân) nhưng được thần thoại hóa với các chi tiết kỳ ảo.

• Hình tượng hóa nhân vật anh hùng: Lý Ông Trọng được miêu tả như người khổng lồ, là hiện thân cho sức mạnh dân tộc.

• Sử dụng các chi tiết hoang đường hợp lý: Như tượng đồng cử động, ăn thịt giải, để tăng tính huyền thoại và truyền cảm hứng.

• Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, truyền miệng: Phù hợp với văn hóa dân gian, giúp truyền tải nội dung dễ dàng và sâu sắc.