Đọc truyện: Chồng xấu, chồng đẹp (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CHỒNG XẤU, CHỒNG ĐẸP

I. Đọc truyện

CHỒNG XẤU, CHỒNG ĐẸP

Chuyện cổ của người Dao kể rằng, xưa kia có một ông vua sinh được ba người con gái xinh đẹp. Có nhiều quan võ đến xin làm rể. Nhưng người nào cũng không được các cô ưng thuận. Một hôm vua gọi ba người con gái lại và phán rằng:

-Trong triều, quan tài tướng giỏi có nhiều nhưng ai hỏi các con cũng không chịu lấy. Từ nay cha để các con tùy ý kén chọn, thuận ai thì lấy người ấy làm chồng.

Ba cô vâng lời, mỗi người đóng một cái mảng, chở xuôi theo dòng sông, đi kén chồng.

Nàng Cả đi được một quãng thì gặp một chàng trai đứng ở bờ sông, vẫy tay gọi mình:

– Nàng chở mảng kia ơi, ghé vào cho tôi sang nhờ với!

Thấy người ấy đen đủi, đen thui, xấu xí, nàng Cả bĩu môi:

– Ôi chao! Xấu xí thế, ai thèm chở.

Nói đoạn, đi thẳng.

Nàng Hai chở mảng tới nơi, chàng trai lại gọi:

– Nàng chở mảng kia ơi, ghé vào cho tôi sang nhờ với!

Nàng Hai nhăn mặt:

– Xấu xí thế, ai thèm chở.

Đến lượt nàng Ba. Mảng vừa trôi tới, chàng trai cũng cất tiếng xin chở giùm. Nàng Ba vui vẻ ghé mảng vào bờ, mời người đó lên. Chàng trai vừa bước lên mảng, bổng biến thành con cọp vằn ngồi chiễm chệ đằng trước. Nàng Ba vẫn vui vẻ. Nhưng nàng ra sức khỏa nước nhưng thuyền vẫn đứng yên, không nhúc nhích.

Nàng Cả và nàng Hai xuôi mảng, mỗi nàng tìm được một người chồng xinh đẹp, thích lắm, ngược sông trở về. Tới chỗ cũ, hai nàng thấy em mình loay hoay giữa dòng, trên mảnh lại có con cọp ngồi chồm chổm, bèn chế nhạo:

– Chồng người không lấy, quanh quẩn ở đây lấy chồng cọp à?

Hai người chị vừa nói, vừa gắng hết sức chở chồng đẹp về nhà. Tiếng nói vừa dứt, thì mảng của nàng Ba tự nhiên rời bến, bơi vượt lên trên, lướt vun vút như có cánh bay.

Về đến nhà hai người chị vào cung tâu với vua cha:

– Hai chúng con xuôi mảng, kén được chồng đẹp, còn em Ba ngại đi xa, nên lấy ngay phải chồng cọp rồi!

Vua nói:

– Cha đã cho các con tự ý đi tìm chồng, ưng thuận ai thì lấy người ấy. Nay nàng Ba đã lấy phải cọp, thì cọp cũng là chồng.

Hai nàng cười lui ra.

Một hôm, vua gọi ba rể vào bảo:

– Trâu, ngựa, bò, lợn ta thả ở trong rừng. Rể nào lùa được chúng vào chuồng mình, rể đó là người làm ăn giỏi, ta sẽ thưởng cho số gia súc đó.

Hai chàng rể xinh đẹp sai gia nhân vào rừng làm mỗi người một cái chuồng thật đẹp rồi đi vào rừng. Hai chàng ngợp mắt trước đàn gia súc của nhà vua, nhưnh không biết cách nào lùa chúng vào về chuồng mình. Họ vác gậy hò hét, rượt đuổi. Nhưng hai chàng đuổi ở đầu núi này, thì đàn gia súc chạy sang núi nọ, toát mồ hôi mà vẫn không lùa chúng về được.

Trong khi đó rể Cọp, hì hục vác gỗ to cọc lớn quây một vùng đất rộng làm chuồng. Hàng rào của chàng tuy xấu nhưng chắc chắn bên trong lại rộng. Chiều tối, khi hai người anh đã mệt lử, Cọp mới lững thững bước đi vào rừng. Lạ thay, vừa trông thấy cọp, tất cả trâu, bò, ngựa, lợn của nhà vua ngoan ngoãn theo chàng về nhà.

Thấy vậy, hai chàng rể chạy về tâu vua:

– Hai chúng con có chuồng đẹp, chẳng biết sao đàn gia súc không một con nào chạy vào đó cả. Trâu, bò, ngựa, lợn đi vào chuồng xấu xí trơ trọi của em rể Cọp hết rồi.

Nàng Cả, nàng Hai tức tối:

– Trâu, bò, ngựa, lợn không được thì thôi, chồng đẹp mới quý!

Vua nói:

– Rể Cọp làm ăn giỏi xứng đáng lấy được nàng Ba.

Từ đó, vua rất quý Cọp.

Đến ngày sinh của vua cha, rể cọp bảo vợ:

– Hôm nay là ngày sinh của vua cha, để tôi đi lấy ít cá về làm cơm cho cha ăn.

Hai chàng rể người thấy Cọp đi lấy cá cũng đi theo. Ra đến suối, cả ba chung nhau một cái chài. Hai người anh tranh lấy chài, đòi quăng chài trước. Nhưng họ sợ ướt quần áo đẹp, chỉ lội quanh quẩn ở chổ nước nông nên không được lấy một con cá nhỏ. Họ bèn đưa chài cho Cọp và bảo:

– Chú Cọp làm ăn giỏi, hãy quăng thừ xem có được nhiều cá không?

Cọp xách chài lội ra chỗ nước sâu, lấy cành cây vỗ vỗ vào mặt nước dồn cá vào một chỗ rồi quăng tỏa chài xuống đó. Một lát, Cọp kéo chài lên, bắt được vô khối cá. Cọp quăng liền mấy tay chài, được một mẻ cá đầy gánh về cho vợ dặn:

– Mình đem cá này làm cơm mời vua cha. Tôi có việc đi vài ba ngày. Khi nào thấy mưa to gió lớn là tôi về đấy.

Nói xong, rể Cọp chạy ra bờ sông, nhảy tùm xuống nước biến mất.

Hai chàng rể kia thấy vậy hớt hải chạy về báo với vua cha:

– Rể Cọp ngã xuống sông chết rồi.

Vua thương tiếc cọp lắm.

Còn rể Cọp, sau khi xuống nước , chàng trút lốt da trở thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú, mặc quần áo đẹp, lên ngựa về nhà.

Lúc ấy, trời mưa to gió lớn, sấm chơp đùng đùng. Mọi người thấy một chàng trai da trắng, cưỡi con ngựa từ xa đi lại. Biết là chồng mình, nàng Ba vui mừng chạy ra đón. Bấy giờ mọi người biết đó là Cọp, vô cùng kinh ngạc. Ai cũng trầm trồ ngắm nghía. Riêng hai người chị vừa tức vừa xấu hổ.

Chàng Cọp đón vợ về nhà. Khi hai vợ chồng vừa đến nơi, căn nhà bỗng biến thành một toà nhà nguy nga tráng lệ, xung quanh có vườn, có ao, có nương, có ruộng. Hai vợ chồng Cọp ở đấy, ngày ngày cùng nhau làm rương phát rẫy, sống cuộc đời đầm ấm, hạnh phúc. Họ nuôi được nhiều trâu, bò, ngựa, lợn. Đến mùa thì thóc lúa đầy vựa, đầy bồ.

Còn hai cô chị, tuy lấy chồng đẹp nhưng lại là những anh chàng lười nhác, chẳng làm được tích sự gì.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Chồng xấu, chồng đẹp thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ba nàng công chúa được vua cha cho phép tự chọn chồng. Hai cô chị chê bai chàng trai xấu xí, còn nàng Ba nhân hậu đón chàng lên thuyền. Chàng biến thành cọp – nhưng nàng Ba không sợ và lấy làm chồng.

Sau đó, ba chàng rể thi tài lùa gia súc. Hai rể đẹp thất bại, còn Cọp thành công nhờ sức mạnh và mưu trí. Đến dịp sinh nhật vua, Cọp bắt được rất nhiều cá, rồi biến mất dưới sông. Hai rể kia tưởng Cọp chết.

Sau trận mưa lớn, Cọp trở về trong hình hài chàng trai tuấn tú. Căn nhà của vợ chồng Cọp trở thành biệt phủ tráng lệ. Họ sống chăm chỉ, giàu có, hạnh phúc. Hai cô chị lấy chồng đẹp nhưng lười, nên cuộc sống nghèo khổ.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "lướt vun vút như có cánh bay"): Quyết định đi kén chồng

+ Phần 2 (Tiếp đến "Từ đó vua rất quý Cọp"): Cuộc thi lùa gia súc

+ Phần 3 (Tiếp đến "chàng trai khôi ngô tuấn tú"): Câu chuyện bắt cá và sự thật hé lộ

+ Phần 4 (Còn lại): Cuộc sống sau cùng và bài học

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Diễn biến chính của câu chuyện

1. Ba công chúa kén chồng

• Vua cha cho ba cô con gái được tự do lựa chọn chồng.

• Cả ba đóng mảng trôi theo dòng sông để kén rể.

• Hai cô chị gặp chàng trai xấu xí liền chê bai, không cho đi nhờ.

• Nàng Ba thì tốt bụng, dừng mảng cho chàng lên. Bất ngờ, chàng trai biến thành Cọp. Dù vậy, nàng vẫn chấp nhận lấy làm chồng.

2. Thi tài lùa gia súc

• Vua cha tổ chức thử thách: ai lùa được đàn gia súc vào chuồng sẽ được thưởng.

• Hai chàng rể đẹp đẽ nhưng vụng về, thất bại.

• Rể Cọp tuy làm chuồng đơn sơ, nhưng nhờ mưu trí và oai phong, lùa được toàn bộ gia súc về.

• Vua khen ngợi và quý rể Cọp.

3. Bắt cá đãi vua cha

• Ba chàng rể cùng đi bắt cá.

• Hai rể đẹp ngại khó, không bắt được con nào.

• Rể Cọp bắt được rất nhiều cá nhờ biết cách dồn cá rồi quăng chài.

• Sau đó, Cọp nhảy xuống sông, biến mất. Hai rể đẹp tưởng Cọp chết, về báo tin buồn.

4. Sự thật hé lộ – kết thúc có hậu

• Khi trời mưa to gió lớn, Cọp trở về trong hình dáng một chàng trai tuấn tú.

• Nhà vợ chồng Cọp biến thành toà nhà tráng lệ.

• Họ sống sung túc, hạnh phúc nhờ chăm chỉ làm ăn.

• Trái lại, hai cô chị lấy chồng đẹp nhưng lười biếng, sống khổ cực.

2. Bài học trong câu chuyện

1. Không nên đánh giá con người qua vẻ bề ngoài

• Hai cô chị vì chê bai ngoại hình mà bỏ lỡ người tốt, còn nàng Ba biết nhìn nhận bằng trái tim và sự cảm thông, nên đã chọn đúng người.

• Truyện nhắc nhở: Giá trị thật sự của một con người nằm ở phẩm chất, chứ không phải hình thức.

2. Lòng tốt, sự bao dung sẽ được đền đáp

• Nàng Ba tốt bụng, không kỳ thị chàng trai hóa Cọp, nên được hạnh phúc viên mãn.

• Người sống tử tế, không tính toán thiệt hơn, thường nhận được phúc báo.

3. Siêng năng, chăm chỉ là chìa khóa của thành công

• Rể Cọp không chỉ có sức mạnh mà còn chăm làm, biết nghĩ, vượt qua các thử thách (lùa gia súc, bắt cá) bằng tài năng và nỗ lực.

• Trong khi hai chàng rể đẹp trai lại lười biếng, hình thức, nên thất bại.

4. Đề cao phẩm chất đạo đức hơn vật chất, ngoại hình

• Truyện khẳng định: Người có đức, có tài, dù không nổi bật bên ngoài, vẫn là người đáng quý và xứng đáng có được tình yêu và hạnh phúc.

5. Kết thúc có hậu mang niềm tin vào công lý và cuộc sống

• Câu chuyện gửi gắm thông điệp: Trong cuộc sống, công lý sẽ đến với người xứng đáng, và cái thiện luôn chiến thắng cái xấu, sự giả tạo.

3. Giá trị nội dung

• Đề cao lòng nhân hậu, bao dung: Nàng Ba không coi trọng ngoại hình, thể hiện tấm lòng nhân ái, nhận được kết cục tốt đẹp.

• Bài học về giá trị thực: Không nên đánh giá con người qua vẻ ngoài. Người “xấu” (Cọp) lại có tài, lương thiện; người “đẹp” lại lười biếng, bất tài.

• Ca ngợi lao động chân chính: Những người chăm chỉ, biết làm ăn sẽ có cuộc sống sung túc, hạnh phúc.

• Lên án thói trọng hình thức: Hai chị gái trọng vẻ ngoài nên chuốc lấy bất hạnh.

4. Giá trị nghệ thuật

• Cốt truyện giàu kịch tính: Diễn biến hấp dẫn, có yếu tố bất ngờ (Cọp hóa người, nhà biến thành lâu đài…).

• Nhân vật được xây dựng đối lập rõ nét: Giữa nàng Ba và hai chị, giữa chồng nàng Ba và hai rể đẹp.

• Yếu tố kỳ ảo đặc sắc: Cọp biết nói, hóa thành người, căn nhà biến đổi… tạo sức hấp dẫn huyền ảo.

• Ngôn ngữ kể chuyện mộc mạc, gần gũi: Mang đậm phong cách dân gian, phù hợp với không khí cổ tích.