Đọc truyện: Cái vết đỏ trên má công nương (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CÁI VẾT ĐỎ TRÊN MÁ CÔNG NƯƠNG

I. Đọc truyện

CÁI VẾT ĐỎ TRÊN MÁ CÔNG NƯƠNG

Ngày ấy có một ông thượng thư đầu triều nổi tiếng là người nghiêm khắc và hách dịch. Ông có tính nóng như lửa. Đã thế ông lại có quyền “tiền trảm hậu tấu” nên không khỏi giết oan một số người vô tội. Trong triều ngoài quận người ta coi ông như vị hung thần. Mỗi lần ông thét đao phủ chém một người nào, thì dù là kẻ thân thiết nhất cũng không ai có thể can được, cho nên những người ở gần đều sợ ông như cọp.

Ông thượng có một sở thích đệ nhất là món hát bội. Ngày ấy chưa có rạp tuồng bán vé cho công chúng vào xem như sau này, cho nên các nhà quyền quý thường nuôi gánh hát riêng. Chẳng những ông thích xem hát mà còn tự tay biên soạn nhiều vở tuồng, vì vậy ông cũng có một gánh hát trong nhà. Trong số đào kép của gánh hát này thì có kép Châu là một tay xuất sắc. Kép Châu tuổi trẻ tài cao, thường được người xem tán thưởng về hát hay múa dẻo, nhất là đám nữ giới mỗi lần thấy anh thủ vai chính trên sân khấu thì thường mê như điếu đổ về cả thanh lẫn sắc.

Ông thượng không có con trai, chỉ có một cô con gái rất xinh tên là Nhung. Cũng như thói thường của mọi nhà quyền quý khác, ông chăm dạy cho con mọi điều công, dung, ngôn, hạnh. Thấy con gái thông minh và tài hoa, ông yêu dấu rất mực. Đến nỗi hằng ngày hút thuốc, nếu không có thuốc do con ông quấn thì ông hút không ngon. Tuy nhiên, một việc oái oăm ông không bao giờ ngờ tới là cô Nhung được ông dạy dỗ chăm sóc là thế lại thầm yêu trộm nhớ kép Châu. Về phần kép Châu tuy biết thân phận hèn kém, tuy biết tính mạng treo đầu sợi tóc cũng không nỡ vô tình với công nương. Hai bên đã nhiều lần kín đáo gặp gỡ và cũng đã từng chỉ non thề biển, quyết sống chết có nhau.

Một hôm ông thượng ăn mừng thọ. Ngoài tiệc tùng đãi khách như thường lệ, còn có một đêm hát bội đặc biệt diễn một vở do ông biên soạn. Thủ vai chính không có ai khác ngoài kép Châu. Trong khi đào kép đang cố gắng trổ tài trên sân khấu thì ông thượng chăm chú cầm chầu. Hứng thú, ông đốt hết điếu này sang điếu khác. Bỗng chốc số thuốc quấn sẵn đựng trong một cái hộp bằng vàng đã hết nhẵn, ông bèn sai lính hầu vào bảo công nương quấn tiếp cho ông mười điếu nữa. Nhưng tên lính hầu đi quá lâu làm cho ông sốt ruột. Cho đến khi hắn bưng được hộp thuốc vào, ông mắng ngay:

– Mày đi đâu mà lâu thế?

Tên lính hầu đáp:

– Bẩm, vì công nương không có nhà nên con lại phải đi tìm, công nương vừa quấn xong là con mang đến đây liền.

Ông thượng không nói gì. Nhưng khi cầm lên một điếu ông lập tức chau mày. Thuốc của con gái ông quấn bao giờ cũng khéo: vừa gọn vừa chặt bằng giấy quyến tinh khiết, mười điếu không sai một. Đằng này đã quấn lỏng lại có nhiều vết bẩn. Bực mình, ông quát tên lính hầu:

– Vào gọi công nương mày tới đây tao bảo.

– Dạ.

Ấy thế nhưng lần này tên lính hầu cũng lại đi mất hút. Đợi một thôi một hồi, ông mới thấy cô con gái yêu đến. Ông mắng phủ đầu ít câu về điếu thuốc quấn không thành điếu, rồi đuổi con ra. Nhưng khi cô Nhung lui gót, ông vừa nhìn theo chợt trông thấy trên má của con có một cái vết đỏ. – “Hừ, làm sao nó lại có vẻ nhem nhuốc thế kia”. Nghĩ thế, song ông vẫn để tâm trí vào trống chầu.

Giữa lúc ấy, đến lượt kép Châu bước lên đài. Ông thượng liếc nhìn thấy bộ mặt hóa trang của hắn cũng nhem nhuốc, nhợt nhạt, thì ông bỗng đoán ra nông nỗi. Một cơn giận bừng bừng bốc lên: – “Chà thằng này láo thật. Đồ xướng ca vô loài”. Rồi ông lại nghĩ đến con gái: – “Không ngờ con gái ta lại đâm ra mê say nó, giở trò trên bộc trong dâu. Không thể tha thứ được!”. Tuy nghĩ vậy, ngoài mặt ông vẫn điềm tĩnh, tay vẫn đánh trống chầu không nhầm lỗi.

Khi màn bắt đầu hạ để chuyển sang một cảnh khác, lập tức ông đứng dậy dõng dạc truyền lệnh:

– Quân đâu, dẫn kép Châu ra sân, chém đầu!

Tiếng quân hầu dạ ran. Các quan khách và mọi người đang xem hát ai nấy đều ngơ ngác kinh hồn. Chẳng ai hiểu duyên cớ vì đâu mà có cái án tử hình đột ngột này. Đây đó tiếng người thì thầm: – “Có lẽ nó đã làm điều gì đó hỗn xược với cụ lớn”. Hay là: – “Chắc tên kép ấy đã phạm “húy” cụ lớn hay là phạm “húy” hoàng đế thì phải”.

Trong khi kép Châu còn nguyên cả y phục tuồng bị đao phủ lôi ra sân, thì cô Nhung vẻ mặt hốt hoảng chạy tới trước ghế của cha mình ngồi thụp xuống vái lấy vái để:

– Trăm lạy cha, xin cha tha cho anh ấy. Có giết xin cha cứ giết mình con đây!

Nghe câu nói, ông thượng vẫn không động lòng, mà lại còn cảm thấy như bị thách thức. Trợn mắt, ông quát:

– A, nếu thế thì quân bay hãy cởi trói cho kép Châu mà bắt giải công nương ra chết thế.

Bọn quân hầu nhìn nhau toáng đảm, không ai dám cất tay động chân. Ông thượng đứng bật dậy quát:

– Chúng mày đã nghe rõ lệnh ta chưa?

Lại có tiếng dạ ran. Lính hầu xúm lại dẫn cô Nhung đi ra sân. Không có một lời can ngăn. Không một ai nhúc nhích. Một lát sau, một tiếng rú của công nương bật lên ai oán, rồi tất cả rơi vào im lặng.

Bấy giờ ông thượng quay lại phía bọn đào kép đang chúi vào một xó nhắc: – “Chúng mày hãy diễn tiếp đi!”.

Tiếng đàn, nhị, trống, chiêng,v.v. thốt nhiên lại cất lên. Người xem tuy chẳng còn hứng thú xem tiếp, nhưng không một ai dám bỏ chỗ ngồi ra đi. Ông thượng miệng vẫn hút thuốc, tay vẫn nắm lấy dùi trống chầu như không có việc gì xảy ra. Màn diễn đến đoạn cuối: vai chính sẽ than thở bên xác người yêu. Kép Châu lại bước lên đài, mặt cắt không được giọt máu. Anh hát những câu hết sức buồn thảm, anh khóc thật và tỏ điệu bộ não nùng chưa bao giờ làm rung động người xem đến thế. Cứ như vậy, tiếng than khóc mỗi lúc một ai oán. Cho đến câu hát cuối cùng vừa dứt, kép Châu kêu lên mấy tiếng thảm thiết không có trong vở:

– Em ôi! Em hãy đợi anh với!

Đoạn rút trong tay áo một con dao găm đâm ngay vào cổ họng và ngã lăn xuống khán đài.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Cái vết đỏ trên má công nương thuộc thể loại truyện cổ tích thần kì.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa có ông thượng thư rất nghiêm khắc có quyền lực lớn. Ông có cô con gái tên Nhung và một gánh hát riêng, trong đó có kép Châu rất tài năng. Nhung và kép Châu yêu nhau nhưng không được cha đồng ý. Trong bữa tiệc mừng thọ, ông thượng thư nghi ngờ Nhung và kép Châu có mối quan hệ mờ ám vì phát hiện vết đỏ trên má Nhung và nét mặt nhem nhuốc của kép Châu. Ông ra lệnh chém đầu kép Châu và xử tử luôn con gái mình. Sau khi Nhung bị giết, kép Châu hát rồi tự kết liễu đời mình

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "quyết sống chết có nhau"): Giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh

+ Phần 2 (Tiếp đến "rồi tất cả rơi vào im lặng"): Mâu thuẫn xảy ra và án tử hình kép Châu

+ Phần 3 (Còn lại): Kép Châu diễn cảnh cuối cùng rồi tự sát.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Giá trị nội dung

• Phê phán xã hội phong kiến khắc nghiệt:
  Truyện lên án sự độc đoán, nóng tính, quyền lực chuyên chế của tầng lớp cầm quyền, đại diện là ông thượng thư, người dùng quyền lực để áp bức và ra những quyết định tàn nhẫn, bất công.

• Bi kịch tình yêu và con người:
  Câu chuyện thể hiện nỗi đau của tình yêu bị ngăn cấm giữa công chúa và kép hát, từ đó làm nổi bật sự đối lập giữa tình cảm chân thành và sự nghi kỵ, độc đoán của gia đình, xã hội.

• Cảnh báo về hậu quả của sự nóng giận và chủ quan:
  Ông thượng vì nóng giận và suy đoán sai lầm đã gây ra cái chết bi thương cho cả kép Châu và con gái mình, tạo nên một bi kịch không thể cứu vãn.

• Tính nhân đạo:
  Truyện hướng đến lòng thương cảm đối với những số phận con người bất hạnh, bị đẩy vào cảnh đau khổ bởi những bất công xã hội.

2. Giá trị nghệ thuật

• Cách xây dựng tình tiết kịch tính:
  Truyện có cao trào rõ rệt khi ông thượng ra lệnh chém đầu kép Châu và ép con gái mình chết theo, tạo ra sự căng thẳng, hồi hộp và bi thương sâu sắc.

• Hình tượng nhân vật sinh động:
  Các nhân vật được xây dựng rõ nét: ông thượng uy quyền nhưng nóng tính, nghiêm khắc; cô con gái Nhung xinh đẹp, thông minh nhưng bất hạnh; kép Châu tài năng nhưng thân phận thấp kém.

• Ngôn ngữ kể chuyện giản dị mà súc tích:
  Câu chuyện dùng lời văn mạch lạc, gần gũi, giúp người đọc dễ dàng hiểu và cảm nhận được nội dung cũng như tâm trạng nhân vật.

• Sử dụng chi tiết biểu tượng:
  Chi tiết “cái vết đỏ trên má công nương” như một dấu hiệu báo hiệu sự hiểu nhầm, dẫn đến bi kịch, tạo điểm nhấn cho truyện.

• Tính kịch trong cách kể:
  Truyện có sự kết hợp giữa cốt truyện bi kịch và yếu tố nghệ thuật sân khấu (gánh hát bội), giúp tăng tính hấp dẫn và chiều sâu cho câu chuyện.