Đọc truyện: Thịt gà thuốc chồng (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN THỊT GÀ THUỐC CHỒNG

I. Đọc truyện

THỊT GÀ THUỐC CHỒNG

Xưa, có hai vợ chồng nhà nọ lấy nhau lâu ngày. Người vợ bỗng sinh trắc nết dan díu với một chàng trai. Hai bên say mê nhau và điều ước muốn của người đàn bà là làm sao cho chồng sớm chết để mình được tự do đi lại với tình nhân. Hàng ngày người đàn bà sửa lễ ra đền khẩn vái cầu thần hoá phép cho chồng chết đi, sẽ xin hậu tạ. Việc ngoại tình của người vợ cuối cùng cũng đến tai người chồng. Hắn đã rình rập đôi ba phen nhưng chưa kết quả. Thấy vợ lui tới đền thờ thần luôn thì hắn sinh mối ngờ vực, bèn một hôm lẻn đến trước, nấp ở saupho tượng.

Khi nghe lọt những lời khấn khứa của vợ, hắn bỗng mỉm cười, rồi nhân thể đổi giọng giả làm lời thần nói vọng xuống, đủ lọt vào tai vợ:

– Về mổ một con gà mái ghẹ, bỏ vào một nắm hoài sơn, nấu lên cho ăn thì nhất định nó phải chết.

Vợ tưởng là lời thần phán thật, bèn trở về làm như là dặn. Buổi chiều hôm ấy sau khi một mình chén cả con gà, chồng giả cách lên giường nằm vật vã. Vợ chắc mẩm thuốc bắt đầu ngấm, mừng thầm trong bụng, làm bộ hầu hạ săn sóc. Khi thấy chồng quằn quại thì lấy chiếu đắp lại rồi lập tức chạy đến báo cho tình nhân hay và rủ lại nhà minh để kịp thời tính liệu.

Vốn đã có chủ ý, nên sau một hồi làm bộ mê mệt, chồng bỗng nhỏm dậy giục vợ nấu cho mình một nồi nước.

– Nấu nước để làm gì? – Vợ hỏi.

–Tôi nghe trong bụng cồn cào như đứt từng khúc ruột, chắc là không qua được. Muốn tắm một cái cho sạch để đợi giờ chết.

Vợ tin là thật, bỏ đi nấu nước, trong khi đó thì tình nhân của nàng lẻn tới kín đáo chui vào một cái chum đậy nắp ở trên. Dĩ nhiên việc đó không qua mắt được người chồng.

Nước nấu xong, chờ khi vợ ra giếng gánh nước lã về pha, chồng bèn trở dậy bưng nồi nước sôi đổ ụp vào chum. Người kia chết không kịp ngáp. Lúc vợ gánh nước về, chồng khoát tay bảo rằng:

– Không cần tắm nữa. Bây giờ thì tôi nóng ruột quá, muốn chạy đi đâu cho khuây khỏa.

Nói đoạn bỏ đi mất. Vợ đang lo lắng vì tình nhân còn nấp trong nhà, nay thấy chồng bỏ đi thì mừng quýnh, chờ chồng đi khuất, vội chạy đến chum. Vừa giở nắp đã thấy tình nhân trồi đầu lên, vội nói:

– Ôi! Vui sướng chi mà anh lại cười! Đi cho mau kẻo nó về thì khốn.

Nhưng đến khi nhìn kỹ thì mới biết hắn ta đã chết nhăn răng từ bao giờ.

Trước cái xác chết, người đàn bà đâm ra bàng hoàng lo lắng. Bụng bảo dạ: – “Phải làm thế nào cho mất tích, nếu không thì khó lòng giữ được cái đầu trên cổ”. Đang lo nẫu ruột thì một mưu kế chợt đến. Xóm giềng có mụ Hoa chuyên nghề nấu rượu. Đầu hồi nhà mụ có một dãy chum chứa hèm để bán cho người nuôi lợn. – “Phải rồi, chỉ cần làm sao đưa cái xác lọt qua hàng rào nhà mụ bỏ vào chum là ổn”. Nghhĩ vậy, chờ đêm tối, người đàn bà bắt tay làm ngay. Nhà mụ Hoa rào dậu đổ nát nên chị ta làm việc đó một cách êm thấm.

Sáng hôm sau, mụ Hoa như lệ thường, mang hèm rượu vừa nấu mẻ tối qua đổ vào chum. Mụ bỗng toáng đảm khi thấy có cái xác chết ngồi gọn ở trong. Mụ toan la lên một tiếng, nhưng đã biết kịp thời ghìm lại. – “Chết thật! đứa nào đây hại ta. Vô phúc có đứa nào biết thì cả cái cơ nghiệp này chỉ còn có nước khấn vào mồm quan nha lính tráng mà thôi. Mà thôi con gái ta vốn nổi tiếng “đa mưu túc trí”, phải nhờ nó lo cho mới được!”. Nghĩ vậy, mụ bèn gọi con gái vào buồng. Hai mẹ còn thầm thì to nhỏ. Chỉ một chốc sau đã thấy hai người lăng xăng mang áo quần lụa là vải vóc và nhiều đồ quý giá khác phơi đầy một sân. Có người hỏi, mụ nói: – “Tư trang của con gái tôi đấy”.

* * *

Gần xã vốn có hai bợm quanh năm làm nghề đào tường khoét vách. Đi qua quán rượu của mụ Hoa, chúng nhìn mọi thứ phơi phóng thì hoa cả mắt. Đứa nọ bảo đứa kia: – “Toàn hàng quý!… Biết bao nhiêu là tiền… Không ngờ mụ chủ quán lại lắm của thế”. – “Còn đợi gì mà không làm một mẻ”.

Thế là đêm lại, hai bợm đã cắt được vách chui vào nhà. Chúng không phải mất nhiều công tìm tòi, vì cái hòm áo quần tư trang lại đặt nghênh ngang giữa nhà, hình như mẹ con nhà chủ quán sau khi phơi phóng tư trang chỉ mới kịp xếp cất, chưa gác được lên chạn. Hai bợm ta thấy không còn cơ hội nào tốt hơn, bèn cứ thế len lén khiêng ra cổng, đi thẳng một mạch.

Nhưng khiêng được về đến nhà, nạy hòm ra thì hai bợm giật nảy mình khi thoáng nhìn thấy cái xác. – “Thảo nào mà nặng như vậy, tao tưởng phải có vài trăm quan là ít”, một đứa nói: – “Đúng là chúng mình mắc hợm với mẹ con nhà chủ quán”, đứa kia tiếp: – “Phải cho mẹ con chúng nó biết tay mới được!”. – “Nhưng dù sao thì cũng phải là tiêu huỷ cái của nợ này đi đã”. Cuối cùng chờ tối đến, hai đứa đành phải khiêng xác đi chôn, miệng không ngớt lầm bầm chửi rủa mẹ con mụ Hoa.

* * *

Chừng một tuần sau, một hôm cô gái con mụ Hoa đi chợ, đến một quãng vắng thì hai tên bợm ở trong bụi nhảy xổ ra:

– Mẹ con nhà mày vừa chơi chúng tao một vố. Khá lắm. Bây giờ thì chúng tao xử tội mày. Có bao nhiêu hoa hột vòng xuyến và tiền nong phải bỏ ra ngay đi!

– Xin hai anh tha cho em.

Cô gái hoảng sợ chắp hai tay cầu khẩn. Nhưng rồi sau phút bối rối, cô cũng biết tương kế tựu kế:

– Muốn lấy tiền, xin hai anh đưa em đến chỗ có tàu ô cập bến mà bán sẽ được vô khối là tiền. Chứ còn đi chợ, em có mang bao nhiêu đâu mà lấy cho bõ.

Thấy đứa con gái bàn có lý, hai bợm bèn xoay lại ý định: – “Thôi được! Hãy đi với chúng tao. Nhưng nếu bỏ chạy thì chớ chết”. Nói rồi cả ba cùng nhau ra đi. Sắp đến bến, cô bảo chúng dừng lại và nói:

– Tàu ô trước mặt đó. Hai anh đứng lại đây, đợi tôi xuống ăn giá đâu vào đấy rồi hãy xuống nhận tiền. Đàn ông không mua bán quen, chúng nó bóp chẹt chẳng được bao nhiêu.

Hai bợm nghĩ rằng trước mặt là sông rộng nếu nó có chạy đi đâu cũng không thể trốn nổi nên nghe lời ngồi lại đợi. Gặp chủ tàu ô, cô gái nói:

– Này ông chủ, tôi có hai tên nô người miền núi, có sức khỏe lại giỏi thức khuya, muốn thức mấy đêm cũng được. Ông chủ mà dùng chúng vào việc canh gác thì tuyệt. Chúng hầu hạ tôi đã lâu, vì cần tiền nên tôi bán rẻ cả hai đứa chỉ lấy mười lạng bạc.

Chủ tàu nghe nói có món hàng hời thì ưng ra mặt, giục đưa xuống để mua. Cô gái chỉ lên bờ nói:

– Kìa, ông trông hai đứa đang đứng ở đấy. Chúng là người miền núi rất sợ nước, nên tôi không dám đưa xuống đây, vì hễ thấy nước là chúng trốn. Nếu ông ngã giá xong thì cứ giao tiền cho tôi, đoạn cho người thình lình bắt hai đứa trói lại, chớ để chúng chạy. Sau đó đưa xuống hầm tàu, bao giờ nhổ neo mới lại cởi trói cho chúng, bắt chúng làm việc.

Chủ tàu ô nghe bùi tai bèn làm theo lời. Cô gái lên bờ bảo hai bợm rằng mình đã ăn giá xong, hãy xuống tàu mà nhận tiền. Nhưng chưa kịp nhận, chúng đã bị bọn thủy thủ bắt trói giật cánh khuỷu, nhét giẻ vào mồm và ném xuống hầm tàu. Cô gái thừa dịp lỉnh mất.

Đợi cho đến lúc nhổ neo, chủ tàu ô cho mở trói, hai bợm mới được tự do, và việc đầu tiên của chúng là nhảy ùm xuống sông bơi đại vào bờ. Lão chủ tàu tiếc của, cho thủy thủ quay tàu vào rồi lên bờ đuổi theo. Nhưng bọn chúng lạ nước lạ cái, làm sao có thể đuổi bắt được hai tên bợm vốn đã am hiểu đường ngang ngõ tắt, nên cuối cùng đành nuốt hận trở về.

Mặc dầu trốn thoát, tối hôm đó hai bợm phải trèo lên một cây to ẩn náu. Không ngờ chính trên ngọn cao của cây cổ thụ ấy, cô con gái mụ chủ quán rượu cũng vì tối trời không về được nên đã tìm lên ẩn nấp từ trước. Một trong hai đứa trèo lên ngọn thì gặp cô ả. Thấy nó, cô gái tươi cười đon đả:

– Ồ, anh cũng đã về được đấy ư? Em tin chắc thế nào hai anh cũng thoát được quân tàn bạo ấy, để một ngày nào đó em sẽ được cùng anh kết duyên…

– Thật không? Có thật là nàng sẽ thuận lấy ta không?

– Thật chứ. Nhưng anh phải xa lánh anh kia và bỏ cái nghề làm ăn nguy hiểm này thì em mới lấy.

– Vậy thì thử thề đi ta xem.

– Thề cũng được thôi. Nhưng thề “cá trê chui ống”. Chỉ có thể thè lưỡi liếm nhau là cách hứa hẹn chắc chắn hơn cả.

Nhưng khi bợm ta vừa ghé sát mặt cô gái, thè lưỡi định liếm thì cô đã cắn cho hắn một cái rất mạnh. Chót lưỡi đứt, hắn đau quá ngã lộn cổ xuống đất. Bợm kia còn ở dưới cành thấp chẳng hiểu đầu đuôi ra sao, tưởng trên ngọn có vị thần linh nào làm cho thằng bạn của mình hộc máu ngã xuống, nên cũng vội vàng tụt xuống khỏi cây rồi ba chân bốn cẳng chạy mất.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Thịt gà thuốc chồng thuộc thể loại truyện cười dân gian.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Một người vợ ngoại tình, âm mưu giết chồng bằng cách cầu thần rồi bỏ thuốc vào món ăn. Người chồng giả chết, rình được tình nhân của vợ chui vào chum nên đã đổ nước sôi giết hắn. Vợ lo sợ, phi tang xác bằng cách bỏ sang nhà hàng xóm là mụ Hoa bán rượu.

Mụ Hoa phát hiện xác chết, lo lắng bị liên lụy nên cùng con gái nghĩ kế lừa hai tên trộm trong làng khiêng xác đi. Hai tên sau đó phát hiện bị gài, đem xác chôn và lên kế hoạch trả thù. Gặp cô gái con mụ Hoa, chúng bị cô lừa bán cho tàu ô, bị trói và nhốt dưới hầm.

Sau khi trốn thoát, một đêm chúng ẩn náu trên cây thì tình cờ gặp lại cô gái. Một tên định giở trò thì bị cắn đứt lưỡi và rơi xuống đất. Tên còn lại hoảng hốt bỏ chạy. Truyện khép lại bằng một chuỗi hài hước và mưu mẹo xoay vòng giữa các nhân vật.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "đã chết nhăn răng từ bao giờ"): Giới thiệu tình huống chính: Người vợ ngoại tình và âm mưu giết chồng, nhưng bị chồng phát hiện và trừng trị tình nhân bằng cách giết chết hắn trong chum nước.

+ Phần 2 (Tiếp đến "phải khiêng xác đi chôn, miệng không ngớt lầm bầm chửi rủa mẹ con mụ Hoa"): Người vợ tìm cách phi tang xác tình nhân, đem giấu vào nhà mụ Hoa. Mẹ con mụ Hoa lại lừa hai tên trộm đem xác đi. Hai bợm trộm phát hiện bị lừa và chôn xác để xóa dấu vết.

+ Phần 3 (Tiếp đến "Cô gái thừa dịp lỉnh mất"): Hai tên trộm tìm cách trả thù mụ Hoa và con gái, nhưng bị cô con gái mưu mẹo lừa bán cho tàu ô. Chúng bị trói và ném xuống hầm tàu.

+ Phần 4 (Còn lại): Hai tên trộm thoát khỏi tàu, tình cờ gặp lại cô gái trên cây. Một tên bị cô cắn đứt lưỡi, rơi xuống đất. Tên còn lại hoảng loạn bỏ chạy.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Nhân vật cô gái con mụ Hoa có vai trò như thế nào trong truyện và thể hiện phẩm chất gì?

• Cô gái là nhân vật trung tâm trong nửa sau của truyện, đại diện cho trí tuệ dân gian. Sau khi mẹ phát hiện xác chết, chính cô là người nghĩ ra kế lừa hai tên trộm. Không chỉ vậy, cô còn bình tĩnh xử lý khi bị hai tên bợm chặn đường, biết cách tương kế tựu kế để không chỉ thoát thân mà còn lật ngược thế cờ, biến kẻ thù thành món hàng bán được tiền.

• Tính cách của cô thể hiện sự thông minh, sắc sảo, nhanh trí – rất tiêu biểu cho hình tượng người phụ nữ Việt trong truyện dân gian. Dù ở thế yếu, cô không hề tỏ ra sợ hãi mà luôn bình tĩnh xoay chuyển tình huống.

• Cô cũng có phần lém lỉnh, mưu mẹo, và có phần trào lộng. Mưu kế "thề bằng cách liếm nhau" là một chi tiết cực kỳ đặc sắc – vừa hài hước, vừa đầy ẩn ý châm biếm, thể hiện bản lĩnh và cả sự giảo hoạt đầy tính sân khấu.

• Qua nhân vật cô gái, truyện không chỉ giải trí mà còn phản ánh khát vọng dùng trí tuệ để vượt qua cạm bẫy xã hội, vượt lên kẻ mạnh hoặc kẻ độc ác.

2. Truyện sử dụng yếu tố hài hước như thế nào để phản ánh hiện thực xã hội?

• Truyện sử dụng hài hước trào phúng để lật mặt các nhân vật có hành vi sai trái: người vợ ngoại tình, lừa chồng; tình nhân chết oan vì tin lời tình nhân; hai tên trộm bị lừa hai lần; cuối cùng, thậm chí còn bị "thề cá trê" làm mất cả lưỡi.

• Tiếng cười trong truyện không phải để làm nhẹ nỗi đau, mà mang tính giáo huấn, phê phán xã hội một cách kín đáo. Truyện phơi bày những mặt tối của cuộc sống: sự phản bội, tham lam, trộm cắp, gian trá.

• Tuy vậy, những điều xấu ấy không được nhìn bằng cái nhìn bi quan, mà được gỡ bằng trí tuệ, sự nhanh trí và khôn ngoan. Hài hước không chỉ tạo nên tính hấp dẫn cho truyện, mà còn là vũ khí phê phán mạnh mẽ của dân gian.

• Yếu tố hài hước được vận dụng qua lời thoại, hành động bất ngờ, tình huống nghịch lý (người giả chết – người bị nấu chín – xác chết bị bán…), làm cho người đọc cười ra nước mắt, đồng thời cũng nhận ra bài học đạo đức ẩn sau tiếng cười.

3. Giá trị nội dung

• Lên án thói ngoại tình, mưu sát trong hôn nhân: Người vợ không chỉ ngoại tình mà còn âm mưu giết chồng để được tự do, thể hiện sự đồi bại, phản đạo lý. Người chồng giả chết để vạch trần tội lỗi cho thấy sự tỉnh táo và quyết đoán.

• Phản ánh sự hỗn loạn và trớ trêu trong xã hội dân gian: Các nhân vật đều vì lợi ích cá nhân mà dối trá, lừa lọc, từ người vợ, đến mụ Hoa, đến cả những kẻ trộm. Truyện lột tả một xã hội mà sự gian dối, khôn vặt hiện diện khắp nơi.

• Ca ngợi trí thông minh, mưu mẹo dân gian: Nhân vật cô gái con mụ Hoa nổi bật với sự thông minh, đối phó linh hoạt, khôn ngoan xử lý mọi tình huống, lật ngược tình thế, trừng phạt kẻ xấu.

• Giá trị cảnh tỉnh – răn dạy người đời: Truyện là lời nhắc nhở rằng kẻ gian trá cuối cùng sẽ phải nhận hậu quả, sự xảo quyệt có thể bị đánh bại bằng trí khôn.

4. Giá trị nghệ thuật

• Truyện dân gian hài hước, cấu trúc vòng tròn độc đáo: Mỗi phần của truyện nối tiếp theo kiểu “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, kẻ lừa bị lừa, người tưởng thắng lại bị hại. Cách kết thúc bất ngờ, tạo tiếng cười sâu cay.

• Ngôn ngữ kể chuyện linh hoạt, sinh động: Lối kể dân gian tự nhiên, đời thường, các đoạn thoại mang tính hài hước, dí dỏm, phù hợp với tính chất châm biếm của truyện.

• Xây dựng nhân vật khéo léo: Nhân vật có cá tính rõ nét – người vợ gian xảo, chồng cao tay, mụ Hoa lo xa, cô con gái mưu trí, hai tên trộm tham lam nhưng ngốc nghếch. Cách xây dựng nhân vật phù hợp để truyền tải nội dung châm biếm – trào phúng.

• Tình huống truyện chồng chéo, gay cấn: Truyện vận dụng thủ pháp nối tiếp tình tiết qua các lần “đẩy xác”, “giấu xác”, “trả thù”, “phản công”... tạo nên sức hấp dẫn liên tục, không bị rời rạc.