Đọc truyện: Chử Đồng Tử và Công chúa Tiên Dung (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN CỔ TÍCH CHỬ ĐỒNG TỬ VÀ CÔNG CHÚA TIÊN DUNG

I. Đọc truyện

CHỬ ĐỒNG TỬ VÀ CÔNG CHÚA TIÊN DUNG

Công chúa Tiên Dung gặp Chử Đồng Tử với thân thể trần truồng, nghĩ là duyên trời định nên hai người nên duyên vợ chồng. Trải qua nhiều chuyện cuối cùng tất cả của cải của hai vợ chồng Tiên Dung bay lên trời...

Thời Hùng Vương thứ ba có một người con gái nhan sắc như tiên, đặt tên là Tiên Dung. Tiên Dung rất đẹp, song tự nguyện không lấy chồng, chỉ ham thích phong cảnh, thường đi du lịch khắp nơi trong nước. Được vua cha nuông chiều, mỗi năm vào độ mùa xuân Tiên Dung ngồi thuyền du ngoạn, có khi ra tận ngoài biển, lắm lúc mê cảnh đẹp quên về.

Thuở ấy, ở làng Chử Xá (thuộc tỉnh Hưng Yên ngày nay) có người tên là Chử Cù Vân và con trai tên là Chử Đồng Tử. Hai cha con thương mến nhau rất thắm thiết. Nhà họ Chử vốn nghèo lại càng thêm sa sút sau một trận cháy, trong nhà chỉ còn mỗi một chiếc khố. Hai cha con phải thay phiên nhau mà mặc mỗi khi ra ngoài. Khi người cha bị bệnh nặng sắp mất, dặn con giữ khố lại, còn cứ chôn mình xác trần. Chử Đồng Tử không nỡ để cha chết trần truồng, dùng chiếc khố độc nhất liệm cha mà đem chôn. Từ đó Chử Đồng Tử không có gì che thân, đợi đến đêm mới đi ra câu cá, ban ngày thì dầm nửa người dưới nước, đến gần thuyền để bán cá hoặc xin ăn.

Một hôm, thuyền rồng chở công chúa Tiên Dung đến vùng đó. Nghe tiếng chuông trống, đàn sáo lại thấy cờ quạt, người hầu rầm rộ, Chử Đồng Tử hoảng sợ, chui vào bụi lau ở bãi cát bờ sông, nấp mình xuống đó rồi phủ cát lên che người.
Thuyền rồng ghé vào bờ, Tiên Dung lên chơi trên bãi, thấy cảnh thanh tú, sai người hầu quây màn ở bụi lau để làm nơi cho mình tắm, đúng ngay vào chỗ Chử Đồng Tử nấp. Đến khi Tiên Dung xối nước, cát trôi để lộ thân hình trần truồng của người trai lạ. Nàng ngạc nhiên hỏi chuyện mới rõ tình cảnh của Chử Đồng Tử, nghĩ ngợi bảo chàng:

– Tôi đã định không lấy chồng, nay tình cờ gặp anh thế này, chắc do là trời xui khiến. Anh dậy mà tắm rửa đi!

Rồi Tiên Dung lấy quần áo trao cho Chử Đồng Tử mặc để cùng xuống thuyền ăn uống. Người ở trên thuyền hiểu chuyện, cho là một cuộc gặp gỡ lạ lùng. Tiên Dung nghĩ là duyên tiền định, đòi kết làm vợ chồng. Chử Đồng Tử cho là phận mình thấp hèn, không dám nhận lời, Tiên Dung nói:

– Đây là do trời tác hợp, sao anh lại từ chối?

Rồi hôn lễ giữa nàng công chúa với anh chàng Chử Đồng tử cử hành ngay trên sông.Tin đưa về kinh đô, Hùng Vương giận dữ nói với triều thần:

– Con gái ta không kể danh tiết, hạ giá lấy kẻ nghèo hèn, còn mặt mũi nào mà trông thấy ta nữa. Từ nay mặc cho nó muốn đi đâu thì đi, không được về cung.

Tiên Dung biết vua cha tức giận, sợ không dám về, bèn cùng chồng mở chợ ở Hà Thám, đổi chác với dân gian. Lâu dần mở mang thành chợ lớn, gọi là chợ Hà Thám, có phố xá khách buôn nước ngoài lui tới giao thương ngày càng phồn thịnh.

Một hôm có khách buôn bán đến rủ Tiên Dung đem vàng cùng ra nước ngoài mua hàng về bán sẽ có lãi to. Tiên Dung mới bảo chồng rằng:

– Chúng ta lấy nhau là do trời định, cơm áo cũng do trời cho. Vậy việc này âu cũng là trời xui khiến, chúng ta nên làm.

Chử Đồng Tử bèn cùng khách buôn nọ ra đi. Đến một hòn núi giữa biển gọi là núi Quỳnh Tiên, thuyền ghé lấy nước ngọt, Chử Đồng Tử vui chân trèo lên cái am nhỏ trên núi gặp một đạo sĩ trẻ tên là Phật Quang. Chuyện trò ý hợp tâm đầu, Chử Đồng Tử theo lời Phật Quang giao vàng nhờ khách buôn đi mua hàng còn mình thì ở lại đây học đạo.

Đến khi thuyền trở lại, Chử Đồng Tử theo về đất liền. Khi từ giã, Phật Quang tặng

Chử Đồng Tử một cái gậy, một cái nón và bảo:

– Đây là vật thần thông.

Về đến nhà Chử Đồng Tử truyền đạo lại cho vợ. Tiên Dung giác ngộ bèn bỏ việc buôn bán để cùng chồng đi tìm thày học đạo.

Một hôm trời tối, hai vợ chồng đi đã mệt mà chưa thấy nhà cửa đâu, mới dừng bước lại, cầm gậy che nón nằm dưới mà nghỉ. Vào khoảng nửa đêm, tự nhiên chỗ ấy nổi lên thành quách, cung điện bằng châu ngọc và kho tàng đầy đủ của cải, màn gấm chiếu hoa, không thiếu một thứ gì. Lại thêm tiên đồng ngọc nữ, tướng sĩ lính hầu xum xít quanh hai vợ chồng.

Sáng hôm sau, dân ở quanh vùng đều lấy làm kinh dị, mang hương hoa thực phẩm đến xin làm tôi. Họ vào thành thấy các quan văn võ, lính tráng tấp nập đông đảo như một nước riêng.

Hùng Vương được tin báo cho là con gái làm loạn, vội phái quân đi đánh. Đoàn quân sĩ nhà vua gần tới nơi, bộ hạ Tiên Dung xin ra chống cự, nàng cười mà bảo rằng:

– Tất cả mọi việc đều do ở trời chứ không phải tự ta. Ta đâu dám cự lại phụ vương. Sống hay chết đều nhờ ở trời, dẫu ta có bị phụ vương giết cũng không dám oán hận.

Trời đã tối, quân của Hùng Vương không kịp tấn công, dừng lại đóng ở bãi Tự Nhiên, cách đối phương một con sông lớn. Đến nửa đêm trời bỗng nổi bão, sóng gió cuồn cuộn, nhổ cây ở bãi, đại quân của Hùng Vương rối loạn. Trong chốc lát thành quách cung điện và bộ hạ của hai vợ chồng Tiên Dung đều bay cả lên trời. Sáng hôm sau, người ta kinh hãi thấy chỗ đó đã hóa thành một cái đầm lớn. Dân chúng bèn lập đền thờ để cúng tế hàng năm, gọi đầm ấy là đầm Nhất Dạ (Một đêm), thuộc phủ Khoái Châu tỉnh Hưng Yên.

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Chử Đồng Tử và Công chúa Tiên Dung thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Chử Đồng Tử là một chàng trai nghèo, hiếu thảo, sau khi dùng mảnh khố duy nhất để chôn cha, anh sống trong cảnh trần truồng, phải ẩn mình dưới sông để xin ăn. Trong một chuyến du ngoạn, công chúa Tiên Dung vô tình gặp chàng trong cảnh trần truồng, cảm động trước hoàn cảnh của chàng và tin đó là duyên trời định nên nàng kết hôn với anh ngay trên thuyền. Hai người bị vua cha từ mặt, liền cùng nhau đi buôn, rồi theo học đạo với đạo sĩ Phật Quang. Một đêm nọ, nhờ gậy và nón thần, hai vợ chồng biến nơi nghỉ chân thành thành quách rực rỡ, thu hút dân theo. Hùng Vương cho rằng con gái làm phản, phái quân đi đánh. Nhưng vào nửa đêm, thành quách của vợ chồng Chử Đồng Tử bỗng bay lên trời. Nơi ấy sau biến thành đầm lớn, dân gọi là đầm Nhất Dạ và lập đền thờ họ.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "anh chàng Chử Đồng tử cử hành ngay trên sông"): Hoàn cảnh xuất thân và cuộc gặp gỡ định mệnh

+ Phần 2 (Tiếp đến "buôn bán để cùng chồng đi tìm thày học đạo"): Cuộc sống sau hôn nhân và hành trình học đạo

+ Phần 3 (Tiếp đến "đã hóa thành một cái đầm lớn"): Thành quách trong một đêm và sự thăng thiên kỳ lạ

+ Phần 4 (Còn lại): Dấu tích và sự tưởng nhớ

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Vì sao Tiên Dung quyết định lấy Chử Đồng Tử, bất chấp thân phận của chàng?

• Cuộc gặp gỡ giữa Tiên Dung và Chử Đồng Tử là tình cờ nhưng độc đáo: một người là công chúa cao quý, người kia là trai nghèo đến mức không có cả quần áo để mặc.

• Tuy nhiên, Tiên Dung không hề xem thường mà còn cho rằng đó là “duyên trời định”, thể hiện tư tưởng vượt lên giai cấp, không câu nệ thân phận.

• Đây là hành động dũng cảm, thể hiện cá tính mạnh mẽ, chủ động trong tình yêu và khát vọng sống tự do, khác hẳn hình ảnh khuôn mẫu thường thấy của người phụ nữ trong xã hội xưa.

2. Ý nghĩa biểu tượng của việc “thành quách bay lên trời” trong truyện là gì?

• Thành quách bay lên trời thể hiện sự thăng hoa của lý tưởng sống và tình yêu giữa Tiên Dung và Chử Đồng Tử – họ từ bỏ cuộc sống vật chất, quyền lực để hướng về đạo, về cõi thiêng.
• Đây là hình ảnh thần thoại hóa quá trình tu đạo, cho thấy hành trình đi tìm sự giải thoát khỏi ràng buộc trần tục.
• Cũng có thể hiểu là sự thoát ly thực tại xã hội phong kiến hà khắc, nơi mà tình yêu bị bóp nghẹt bởi địa vị và quyền lực.
• Việc bay lên trời cũng khiến họ trở thành biểu tượng bất tử, được dân chúng tôn thờ như một huyền thoại đẹp trong văn hóa dân gian.

3. Giá trị nội dung

• Thể hiện tình yêu vượt rào cản giai cấp, đề cao quyền lựa chọn hạnh phúc cá nhân.

• Ca ngợi lòng hiếu thảo của Chử Đồng Tử và tinh thần sống đạo lý, giác ngộ tâm linh.

• Phản ánh xung đột giữa cá nhân và quyền lực phong kiến – cái đẹp của tình yêu, đạo đức, lòng người đối lập với sự hà khắc, bảo thủ của xã hội.

• Truyền tải niềm tin vào sức mạnh của trời đất, nhân duyên và đạo lý như kim chỉ nam dẫn dắt cuộc đời con người.

4. Giá trị nghệ thuật

• Kết cấu truyện dân gian chặt chẽ, hấp dẫn với các chi tiết kỳ ảo: nón và gậy thần, thành quách mọc trong đêm, bay lên trời…

• Xây dựng nhân vật giàu biểu tượng: Chử Đồng Tử là hiện thân của đức hạnh, Tiên Dung là mẫu người phụ nữ tiến bộ.

• Ngôn ngữ kể chuyện giàu hình ảnh, có sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và huyền ảo.

• Khai thác yếu tố tín ngưỡng – đạo giáo, tạo chiều sâu tâm linh và truyền thống văn hóa cho câu chuyện.