Đọc truyện: Sự tích 12 con giáp (tóm tắt, thể loại, bố cục, tìm hiểu chi tiết câu chuyện)

TRUYỆN SỰ TÍCH 12 CON GIÁP

I. Đọc truyện

SỰ TÍCH 12 CON GIÁP

Khi xưa tên các loại vật đều do Ngọc Hoàng đặt cho và ngài đang muốn chọn một số con vật nào đó xứng đáng để đặt tên năm và làm chúa tể thay mặt Ngọc Hòang cai quản ở hạ giới. Đến ngày hẹn các loại vật tất bật lên trời để nhận tên của mình và mong được chọn làm thủ lĩnh.

Vốn sống vùng sông biển, Rồng cũng nhận được trát triệu lên thiên cung. Rồng tự đắc và tâm niệm: ta nhất định được chọn tên đẹp nhất và vị trí chủ quản. Trông bộ cánh của Rồng thật là hùng dũng oai phong, giáp trụ trên người nó cứ lấp la, lấp lánh, dưới mũi nó có bộ ria đâm ra tua tủa. Chỉ một điều duy nhất nó thiếu: đó là cái đầu nhẵn thín chẳng có cái gì mọc cả. Rồng nghĩ bụng giá mà ta kiếm được cặp sừng thì khi đó không có con nào có thể so sánh được. Nghĩ vậy, rồng liền tìm xem có thể mượn ai bộ sừng trong ít ngày. Vừa mới nhô đầu lên khỏi mặt nước, rồng liền thấy ngay trên bờ một chú gà trống. Chú gà bệ vệ đi đi lại lại, ngày ấy gà trống ngoài cái mào đỏ tía còn có cặp sừng khá to, màu vàng óng. Rồng mừng rỡ bơi ngay vào bờ và lên tiếng nịnh bợ với gà trống:

– Bác gà trống thân mến của tôi ơi! Tôi có ý muốn mượn bác cặp sừng ít hôm. Đi chầu ngọc hoàng về, tôi xin trả lại cho bác ngay. Bác muốn gì tôi cũng chiều.

– Bác Rồng thông cảm, ngày mai tôi cũng lên trời nên không thể cho bác mượn được đâu!

– Bác gà trống ạ! Cặp sừng to chẳng hợp với bác tí nào, đầu bác quá là bé, tốt hơn là bác cho tôi mượn, có gì tôi sẽ hậu tạ. Vừa lúc đó tình cờ chú Rết ở trong hang đá bò ra. Cái họ nhà Rết là chúa thích dính mũi vào chuyện người khác. Nghe thấy rồng nói thế, Rết ta liền phụ họa ngay: Bác gà trống ạ! Bác cho ông anh em mượn cặp sừng đi, một lần thôi cũng đựơc. Mà bác sợ gì, có em xin sẵn sàng bảo lãnh cho. Nghe bùi tai Gà trống bằng lòng. Bởi vì đã có Rết – người hàng xóm bảo đảm. Vả lại không có cặp sừng nó cũng đẹp trai chán.

Ngày hôm sau, tất cả muôn loài muôn thú đều lục tục kéo tới thiên cung. Muôn loài tụ tập đông khôn kể xiết. Ngọc hoàng ra ngự triều và phán bảo:

– Từ nay các năm được lấy tên các loài muôn thú, còn thứ tự thì do các người tự bình chọn lấy cho dân chủ!

– Và thế là muôn loài lựa chọn: trâu, hổ, rồng, ngựa, dê, chó, lợn, thỏ, rắn, khỉ, gà trống và chuột. Như vậy là chúng lựa chọn được 12 con, nhưng xếp đặt thứ tự ra sao? Đến đây thì nổ ra cuộc tranh cải, giành giật ngôi thứ, bắt thăm, bỏ phiếu cũng không xong. Cuối cùng Ngọc Hoàng đành phải quyết:

– Lớn nhất trong các khanh là trâu, để cho nó đứng đầu tiên. Muôn thú thậm chí Hổ cũng thuận theo ngay. Nhưng chuột nhắt lại có ý kiến

– Thế không lẽ tôi không to hơn trâu ư? Sao khi nhìn thấy tôi, mọi người đều thốt lên: “ Chà con chuột to quá !” Nhưng không ai lại bảo : “Ái chà con trâu to làm sao!”. Như vậy con người đã cho tôi lớn hơn cả trâu rồi!

Ngọc Hoàng phân vân không biết phân xử làm sao. Khỉ và ngựa, cho là chuột nói dóc (xạo). Sau hồi tranh cải thì chó, mèo, gà có ý kiến nên đến con Người để kiểm chứng. Khi Ngọc Hoàng cùng các con vật kéo nhau đến chỗ đám người đang tụ họp, họ thấy con trâu liền kêu lên : Ồ con trâu béo đẹp làm sao. Đúng lúc ấy con chuột ma mãnh leo lên lưng trâu vuốt ve chòm râu để mọi người chú ý. Có tiếng người reo to lên : Ồ trông con chuột to quá. Chính Ngọc Hoàng cũng nghe rõ điều đó và phán luôn : Từ nay năm đầu lấy tên là Chuột (Tý) đến Trâu (Sửu), Hổ (Dần), Mèo (Mão), Thìn (rồng), Rắn(Tỵ), Ngọ (Ngựa), Dê (Mùi), Khỉ (Thân), Gà (Dậu), Chó (Tuất), Lợn (Hợi). Nghe Ngọc Hoàng phán xong, các loại thú dạ ran cả cung đình.

Còn bây giờ ta lại nói đến gà trống. Gà trống trở về buồn thỉu, nó nghĩ bụng: “Ngọc hoàng xếp Rồng trứơc mình chắc hẳn vì trên đầu hắn có cặp sừng đẹp của mình mà hối hận “. Thế là gà trống quyết định đòi bằng được rồng trả lại cặp sừng.

– Này bác Rồng đến ngày hẹn rồi, bác trả giúp tôi cặp sừng.

– Bác gà trống đấy ư? Mà bác cần gì cặp sừng kia chứ? Nói thực sự ra thì, không mang cặp sừng trông bác còn đẹp hơn. Còn với tôi cặp sừng mang vào thật hợp!

– Hợp hay không không cần bàn, anh mượn thì trả lại cho tôi được nhờ!

– Tôi cũng bận chuyện long cung không có thời gian tranh luận với anh, nói rồi rồng lặn mất tăm xuống đáy biển, mặc cho gà trống trên bờ gào to rát cả cổ.

Gà hồi tỉnh nhớ lại Rết bảo lãnh chuyện vay mượn này, bèn đến bắt vạ rết.

– Bà Rết, bà đứng ra bảo đảm cho rồng, vậy thì không thể để sự việc như thế này được.

– Này ông anh gà trống, ông đừng có bực với tôi làm gì cho uổng

– Rết bắt đầu chống chế – Tự ông trao cho rồng cặp sừng. Còn tôi chẳng qua nói bảo đảm cho anh ấy thế thôi. Ai mà biết được anh rồng lại không đáng tin cậy như thế.

– Thế thì bà là người bảo lãnh quái gì! Không việc gì phải xộc vào chuyện của người khác. Tôi gặp chuyện bất hạnh mà bà cứ như không can dự gì vậy!? Nói rồi gà trống xù lông rớn cổ mổ mấy nhát thật đau lên đầu rồi nuốt Rết vào diều, vì chuyện đó mà gà và rết có mối thù truyền kiếp.

Ngày nay, gà tìm họ nhà rết mà mổ cho hả giận. Còn sáng sáng, gà trống gáy toáng: “ó.. o.. o ! « Anh rồng trả cặp sừng cho tôi đi ».

II. Tìm hiểu thêm

1. Thể loại

Truyện Sự tích 12 con giáp thuộc thể loại truyện cổ tích.

2. Tóm tắt truyện cổ tích

Ngày xưa, Ngọc Hoàng muốn chọn 12 con vật làm đại diện cho từng năm. Rồng tự tin sẽ được chọn, nhưng muốn có cặp sừng cho oai phong hơn nên đến mượn sừng của Gà Trống. Gà ban đầu không đồng ý, nhưng vì lời năn nỉ và bảo lãnh của Rết nên bằng lòng.

Lên thiên đình, các loài vật tranh cãi thứ tự. Chuột khôn ranh đã trèo lên lưng Trâu để được gọi tên trước, khiến thứ tự 12 con giáp từ Chuột đến Lợn được định ra. Rồng với cặp sừng mượn được nên càng thêm uy phong, được xếp vị trí cao.

Gà trống trở về hối hận, tìm Rồng đòi lại sừng nhưng Rồng trốn mất. Gà đến tìm Rết – kẻ bảo lãnh, nhưng Rết chối bỏ trách nhiệm. Tức giận, Gà trống mổ chết Rết. Từ đó Gà và Rết trở thành kẻ thù truyền kiếp. Gà ngày ngày gáy lớn để đòi lại cặp sừng đã mất.

3. Bố cục truyện

+ Phần 1 (Từ đầu đến "nghe Ngọc Hoàng phán xong, các loài thú dạ ran cả cung đình."): Các loài vật được triệu lên thiên đình để đặt tên năm. Rồng vì muốn đẹp hơn nên mượn sừng của Gà Trống. Rết bảo lãnh cho Rồng. Cuối cùng Rồng được chọn vị trí cao trong 12 con giáp, còn Chuột dùng mưu mẹo giành vị trí đầu tiên.

+ Phần 2 (Tiếp đến "rát cả cổ."): Gà Trống đòi lại cặp sừng đã cho Rồng mượn, nhưng Rồng khước từ rồi trốn biệt. Gà trống đau khổ, hối hận vì cả tin.

+ Phần 3 (Còn lại): Gà đến tìm Rết đòi công lý. Rết chối bỏ trách nhiệm, khiến Gà nổi giận và mổ chết Rết. Từ đó, giữa Gà và Rết sinh ra mối thù truyền kiếp, và Gà vẫn ngày ngày gáy để đòi lại cặp sừng.

III. Tìm hiểu chi tiết

1. Tại sao Gà trống lại để Rồng mượn sừng, và hành động này cho thấy điều gì về tính cách của Gà?

– Gà ban đầu từ chối cho mượn sừng vì cũng được triệu lên thiên đình như Rồng. Tuy nhiên, vì lời năn nỉ của Rồng và sự bảo lãnh của Rết – hàng xóm, Gà đã mềm lòng đồng ý.

– Việc Gà đồng ý cho mượn sừng cho thấy Gà là loài thật thà, cả tin, sống tình nghĩa, dễ bị thuyết phục bởi những lời ngon ngọt và lời đảm bảo của người khác.

– Nhưng hành động này cũng phản ánh sự nhẹ dạ và thiếu cảnh giác, dễ bị lợi dụng – một bài học lớn trong cuộc sống: giúp người là tốt, nhưng phải hiểu rõ người mình giúp có xứng đáng không.

– Sau đó, khi bị lừa, Gà không bỏ qua mà kiên quyết đòi lại công bằng, thể hiện sự dứt khoát, mạnh mẽ và không cam chịu bị thiệt.

2. Truyện muốn gửi gắm bài học đạo đức gì thông qua nhân vật Rết và mối thù giữa Gà – Rết?

– Rết trong truyện là người xen vào chuyện không phải của mình, thích thể hiện nhưng lại không dám chịu trách nhiệm. Khi hậu quả xảy ra, Rết chối bỏ trách nhiệm bảo lãnh cho Rồng, khiến Gà thêm tức giận.

– Nhân vật này là hình ảnh tiêu biểu của những kẻ “ba phải” ngoài đời: thích xen vào việc người khác, nói cho vui miệng mà không suy nghĩ, gây hậu quả xong thì lẩn tránh.

– Gà mổ Rết là hành động tự vệ chính đáng, thể hiện lòng căm giận trước kẻ không giữ lời, không có tinh thần trách nhiệm.

– Qua đó, truyện dân gian truyền đạt thông điệp:

+ Trong cuộc sống, đừng hứa suông nếu không đủ khả năng hoặc không sẵn sàng chịu trách nhiệm.

+ Đồng thời, người bị thiệt thòi phải biết lên tiếng, đấu tranh bảo vệ quyền lợi của mình, chứ không nên cam chịu.

– Mối thù giữa Gà và Rết, được lý giải một cách nhân văn và logic, còn làm tăng tính sinh động và giải thích hiện tượng tự nhiên theo cách dân gian.

3. Giá trị nội dung

- Lên án sự tráo trở, lật lọng: Rồng sau khi mượn được cặp sừng thì nuốt lời hứa, chối bỏ trách nhiệm, cho thấy bản tính tham lam, ích kỷ.

- Phê phán thói “ba phải” và vô trách nhiệm: Rết là nhân vật điển hình của người hay xen vào chuyện người khác nhưng lại không dám chịu trách nhiệm. Khi mọi việc hỏng, lập tức phủi tay.

- Ca ngợi sự chính trực, tinh thần đòi công lý: Gà Trống đại diện cho hình ảnh người chất phác nhưng thẳng thắn, biết giận dữ và phản ứng trước sự lừa gạt và bất công.

- Giải thích tập tính, đặc điểm của loài vật:

+ Gà trống sáng nào cũng gáy là để đòi lại cặp sừng bị mất.

+ Gà và Rết là kẻ thù, nên gà thường mổ rết khi thấy chúng.

+ Rồng có sừng – lý giải vì sao rồng thường được vẽ có sừng oai phong.

+ Cách đặt thứ tự 12 con giáp, đặc biệt là mưu mẹo của Chuột để giành vị trí đầu tiên

4. Giá trị nghệ thuật

- Cốt truyện dân gian sinh động, hài hước: Tình tiết truyện hấp dẫn, hợp lý, gây tò mò và mang lại tiếng cười ý nhị qua những tình huống bất ngờ (như chuột trèo lên trâu, rồng lật lọng, gà mổ rết…).

- Xây dựng nhân vật mang tính biểu tượng:

+ Rồng: tự cao, mưu mẹo, không giữ lời.

+ Gà: ngay thẳng, thật thà, có chút nhẹ dạ.

+ Rết: ba phải, vô trách nhiệm.

+ Chuột: mưu mô, láu lỉnh.

- Ngôn ngữ kể chuyện tự nhiên, đậm màu sắc dân gian: Câu chuyện sử dụng lời thoại linh hoạt, có vần nhịp và sắc thái nói dân gian, khiến truyện gần gũi và dễ nhớ.