Tác giả Vũ Thị Huyền Trang - Cuộc đời và sự nghiệp

Tác giả Vũ Thị Huyền Trang - Cuộc đời và sự nghiệp

1. Tiểu sử nhà văn Vũ Thị Huyền Trang

– Vũ Thị Huyền Trang sinh năm 1987, quê ở xã Chí Tiên, huyện Thanh Ba, Phú Thọ. Trú quán xã Thanh Minh, thị xã Phú Thọ. Là một cây bút trẻ trong giới văn học Việt Nam hiện nay.

– Là Hội viên chuyên ngành Văn xuôi Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh Phú Thọ, hội viên Hội VHNT thị xã Phú Thọ, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

2. Sự nghiệp văn học của nhà văn Vũ Thị Huyền Trang

– Tốt nghiệp khóa IX – Khoa Sáng tác – Lý luận & Phê bình văn học, trường Đại học Văn hóa Hà Nội (2006 – 2010) – Tiền thân trường viết văn Nguyễn Du, Vũ Thị Huyền Trang làm báo một thời gian rồi sau đó nghỉ hẳn để viết văn.

– Các sáng tác truyện ngắn, tản văn của tác giả trẻ cũng được đăng tải trên khắp chuyên mục sáng tác, văn hóa-văn nghệ nhiều nhật báo, tạp chí, đặc san, báo địa phương, trung ương nhiều năm qua. Trong đó, cái tên Vũ Thị Huyền Trang gắn liền với nhiều truyện ngắn đặc sắc đăng trên Báo Thanh Niên số ra ngày chủ nhật.

– Trong sách giáo khoa mới Chương trình GDPT 2018, nhà văn Vũ Thị Huyền Trang có trích đoạn “Hái trăng trên đỉnh núi” in trong sách giáo khoa tiếng Việt 4 tập 1 bộ Chân trời sáng tạo, NXB Giáo dục Việt Nam. Trích đoạn “Tạm biệt mùa hè” in trong sách giáo khoa tiếng Việt 3 tập 1, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống. Tác phẩm “Tạm biệt mùa hè” cũng đã được đưa vào phần Ôn tập, đánh giá định kỳ môn tiếng Việt lớp 4, bộ sách Chân trời sáng tạo, tập hai.

* Phong cách sáng tác: Tác phẩm của Vũ Thị Huyền Trang gắn liền với thiếu nhi, với giọng văn trong sáng, nhẹ nhàng, bay bổng. Ngoài ra, tác giả còn có những chủ đề gắn với thực tế, chủ đề viết về số phận người phụ nữ và về chiến tranh.

* Các tác phẩm tiêu biểu: Với sức viết dồi dào và dẻo dai, từ năm 2010 đến nay, Vũ Thị Huyền Trang đã xuất bản 9 tác phẩm:

– Cỗ xe mây (tập truyện ngắn) – Nxb Kim Đồng, 2010;

– Khi không có bà (truyện dài) – Nxb Kim Đồng, 2010;

– Giặc bên Ngô (tập truyện ngắn) – Nxb Văn hóa Văn nghệ, 2011;

– Chỉ cần nhắm chặt mắt (tập truyện ngắn) – Nxb Văn học, 2013;

– Kí ức miền quê (tập truyện ngắn) – Nxb Quân đội nhân dân, 2014;

– Thương nhớ đồng quê (tập tản văn) – Nxb Quân đội nhân dân, 2016;

– Chỉ thấy mây trời (tập truyện ngắn) – Nxb Kim Đồng, 2017;

– Chiều nay có một cuộc hẹn (tập truyện ngắn) – Nxb Văn hóa Văn nghệ, 2017;

– Bình yên bóng mẹ (tập tản văn) – Nxb Kim Đồng, 2018.

* Giải thưởng, vinh danh:

– Giải nhì cuộc thi truyện ngắn báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh, 2009.

– Giải nhì cuộc thi viết “Một chuyến đi” do báo Thể thao và Văn hóa tổ chức, 2009.

– Giải nhì cuộc thi truyện ngắn báo Tiếp thị và Gia đình, 2010.

– Giải nhất cuộc thi truyện ngắn và thơ chủ đề “Người đô thị” do Hội Nhà văn thành phố Đà Nẵng tổ chức, 2014-2015.

– Giải nhất cuộc thi truyện ngắn “Dấu ấn quê hương” do HVHNT 3 tỉnh Phú Thọ – Yên Bái – Lào Cai tổ chức năm 2018.

– Giải nhì cuộc thi truyện ngắn hay do Web Trẻ tổ chức, 2018

– Giải nhì cuộc thi sáng tác Văn học nghệ thuật “Hải Phòng – Khát vọng vươn lên” do Thành ủy Hải Phòng tổ chức, 2019.

– Giải tư Quỹ nhà văn Lê Lựu 2021.

– Giải Tác giả trẻ do Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam tặng, 2022

3. Về các tác phẩm tiêu biểu

3.1. Đôi dép của thầy

Tôi gập lại những bài thơ trong sách giáo khoa để về nhà chăn trâu, bắt cua bắt tép phụ bố mẹ nuôi các em ăn học. Nhưng niềm khao khát được học hành luôn thôi thúc trong tôi. Nên mỗi buổi sau khi đã giặt giũ xong xuôi tôi thường ngồi ké vào bàn học của em và bắt đầu đọc sách. Những cuốn sách của thầy đã mở ra trước mắt tôi một thế giới vô vàn điều lý thú. Tôi như được bước vào những đời sống khác, vụt thoát khỏi hiện tại nghèo nàn. Mỗi lần nghe tôi say sưa kể về những trang sách nhỏ thầy đều bảo “tri thức sẽ còn mang chúng ta đi xa hơn nữa”. Và thầy bắt đầu dạy những đứa trẻ không được đến trường như tôi vào buổi trưa hoặc buổi tối trong ngày. Chúng tôi dưới ánh điện đỏ quạch trong ngôi nhà mái lá mục nát và bắt đầu làm từng phép toán. Cũng có đứa cao như cây sào ngồi đánh vần “O tròn như quả trứng gà. Ô thì đội nón. Ơ thì thêm râu”. Thầy ân cần cúi xuống cầm tay học trò đưa nắn nót từng chữ trên trang vở. Tôi có khi vì say mê một phép tính hay một bài thơ nào đó mà không biết thầy đang đứng ngay bên cạnh. Nhà thầy không có cửa gió luồn vào những manh áo vá. Chỉ giọng nói của thầy là ấm áp, đủ sức xua đi cái lạnh lẽo ngoài trời…

Nhà thầy nghèo, chỗ tôi hay ngồi học bức tường đất đã thủng lỗ chỗ hở ra cả rơm rạ. Nếu ngồi học vào buổi trưa thì ánh nắng hắt thẳng vào trang sách. Nhìn qua vệt nắng dài tôi thấy cả nghìn hạt bụi li ti cuồn cuộn bay trong không khí. Buổi tối gió thổi qua kẽ hở lạnh buốt cả người, thầy lấy một nùi giẻ nhét kín … Nhưng có hề gì, trên bảng đen vẫn lấp lánh từng phép tính nhân chia, cộng trừ [...] Chúng tôi, những đứa trò nhỏ của thầy sau này có đứa thành đạt có đứa không. Nhưng tất cả chúng tôi đều đã thành người, sống không thẹn với những điều thầy dạy.

Năm nào có dịp về thăm tôi đều tìm mua tặng thầy đôi dép rọ bộ đội. Đó là loại dép đã gắn bó với thầy từ hơn hai chục năm về trước. Tôi vẫn nhớ như in đôi dép rọ của thầy, nó màu đỏ gạch đã bạc màu mưa nắng và mòn vẹt đế. Thầy vẫn đi đôi dép ấy ngay cả khi nó đã đứt quai. Buổi trưa hôm ấy lúc thầy ra đề Văn và bảo chúng tôi ngồi tập trung làm bài. Tôi thấy thầy xách theo đôi dép lặng lẽ ra đầu hiên ngồi. Một lưỡi liềm, một mảnh nhựa dẻo, thầy nhóm một đống lửa nhỏ bằng mấy thanh tre khô rồi khéo léo hàn quai. Chỉ một lúc sau là chân thầy đã nằm yên vị trong đôi dép rọ. Thầy hàn khéo đến mức nếu không nhìn kỹ sẽ chẳng nhận ra quai dép từng đã đứt. Nhưng thầy lại bảo “mỗi vết sẹo có vẻ đẹp riêng của nó. Sẹo của dép cũng vậy”. Tôi về nhà nhìn thật lâu những đôi dép để ngoài hè nước mắt bỗng ứa ra. Dép của anh em tôi thì lành. Dép của bố mẹ tôi chiếc nào cũng vá víu bằng những miếng nhựa khác màu. Vậy mà tôi có lúc tị nạnh với các em chỉ vì mình không có dép mới để đi. Trong khi đó biết bao người chỉ cần một đôi dép lành lặn để đi cũng đã là hạnh phúc. Kể từ đó tôi không bao giờ mè nheo đòi mẹ mua dép mới cho mình. Những đôi dép của tôi sau này đều được đeo cho đến khi chúng rách.

[...] Mùa Hè năm ấy bệnh đau dạ dày tái phát mẹ nằm co quắp ở nhà suốt mấy hôm, mà bố thì chưa ứng được tiền. Nhà cũng không có gì để bán, gà còn nhỏ, lúa gạo còn phải đi vay vì cả năm hạn hán không cày cấy được gì [...] Tối hôm ấy thầy đến lúc bố tôi mới đi làm về. Tôi ngồi nấu cháo lợn trong bếp, thầy nói chuyện gì đó với bố hồi lâu. Lúc ra về thầy còn dặn tôi “Ngày mai em nhớ qua học cùng các bạn”. Mắt bố đỏ hoe, tay nắm chặt xấp tiền thầy vừa cho mượn. Tôi nhìn theo dáng thầy gầy gò, vẫn chiếc áo bạc màu và đôi dép hình như mới có thêm một vết sẹo vắt ngang.

Nhiều năm nay thầy đã già nhưng vẫn còn tha thiết chuyện gieo chữ nghĩa. Thầy mở một thư viện gia đình với gia tài sách của các học trò mang về góp lại. Thư viện của thầy mở cửa suốt ngày đón những người tha thiết với tri thức. Người đến với thư viện không chỉ là học sinh mà còn có cả những người lớn tuổi. Họ đến đó ngồi dưới những tán cây trong vườn và đắm chìm vào từng trang sách. Tôi về thăm thầy những khi lòng chống chếnh để tìm lại cảm giác bình yên trong ký ức khi còn là một đứa trẻ nghèo khát khao sự học. Thầy đã dạy tôi từng con chữ, uốn nắn tôi bằng những bài học không có trong sách vở. Như tình yêu thương của thầy và những miếng hàn trên đôi dép rọ mãi mãi là vết sẹo đẹp nhất mà tôi thấy trên đời…

3.2. Ga tàu tuổi thơ

(Lược đoạn đầu: Tôi rất sợ những buổi chiều thu im ắng, bàng bạc trôi qua cuộc đời mình. Nó gợi nhớ cho tôi về những tháng năm tuổi thơ chiều nào cũng ra ngõ ngóng những chuyến tàu ngược chở nặng niềm mong mỏi […] Khi ấy mẹ tôi bị bệnh nặng, bố gói ghém tất cả gia tài và tình yêu đưa mẹ lên chuyến tàu xuôi xuống Hà Nội chữa bệnh, nhà chỉ còn ba anh em chăm nhau)

Ở ngõ nhà tôi có một cây bạch đàn to, mỗi hôm ra ngóng bố mẹ tôi lại lấy mảnh trai cứa lên thân cây một vạch. Cho đến buổi chiều hôm ấy anh tôi đếm trên thân cây thấy vừa tròn mười lăm vạch. Chiều ấy khi trời đã tối hẳn, anh tôi đã dắt thằng út em vào nhà, tôi vẫn còn đứng nán lại nhìn một lần nữa phía con đường mòn. Tôi bỗng hét lên sung sướng vì đã nhìn thấy bóng dáng thân quen của bố mẹ đang đi về phía chúng tôi. Buổi chiều muộn ấy là một buổi chiều tràn ngập niềm vui, thằng út em sà vào vòng tay, dụi dụi vào ngực mẹ như nó vẫn còn nhớ mùi hương của sữa. Anh cả vừa hát, vừa nhảy chân sáo đi đằng sau. Bố công kênh tôi trên đôi vai đã gầy sọp đi vì vất vả. Tối ấy cả nhà trải chiếu ra giữa sân ngập tràn ánh trăng, mẹ lại hát ru em ngủ, bố kể nốt câu chuyện cổ tích ‘‘Cây khế’’ còn dang dở 15 ngày trước…

Rồi khi em út tôi bị ung nhọt mọc đầy người, bố mẹ lại một lần nữa gồng gánh niềm tin xuôi tàu về Hà Nội. Nhà chỉ còn hai anh em chăm nhau nhưng vẫn không quên chiều chiều lại ra ngõ ngóng. Mấy đứa trẻ con trong xóm chơi bắn bi với tôi bị thua nên ghét tôi lắm, cứ chiều thấy anh em tôi ra ngõ là chúng lại xúm vào trêu rất ác: ‘‘Đồ mồ côi! Anh em nhà mồ côi bị bố mẹ bỏ rơi. Ê ồ! Ê ồ!’’ Tôi vừa gào khóc vừa nhặt đất đá ném lũ trẻ. Anh cả cõng tôi trên lưng đi về phía con đường mòn, chúng tôi cứ đi từ khi mặt trời bắt đầu xuống núi đến khi tôi mỏi mắt cũng không nhìn rõ hướng đi. Lúc ấy tôi khóc khản cả cổ còn anh trai thì luôn miệng dỗ dành:

– Em gái ngoan nào, để anh cõng em đi tìm bố mẹ đi tìm em út nhé. Rồi mai anh đi hái quả đùm đũm chín mọng đỏ cho ăn nhé.

Đấy là lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy ga tàu, hai đứa trẻ con cõng nhau đứng lọt thỏm giữa sân ga im ắng, khách xuống tàu đã về hết tự lúc nào. Anh tôi đứng lặng rất lâu, tôi thấy có vài giọt nước ấm rơi xuống đôi bàn tay đang bá vào cổ anh. Tôi biết là anh đang khóc, nhưng sau đó anh lại xốc tôi lên và cõng quay trở lại con đường mòn khi nãy.

Tôi không thể nhớ nổi có biết bao buổi chiều đã đi qua cuộc đời chúng tôi buồn bàng bạc như thế. Bởi em tôi bệnh rất nặng, phải mấy năm sau em mới thật sự khỏi bệnh. Trong lúc bố mẹ tôi gồng gánh trên đôi vai mình những gian nan, vất vả chạy chữa khắp nơi để cứu lấy sinh mạng em tôi, thì anh trai đã phải lớn lên trước tuổi để che chở, bao bọc thứ niềm tin nhỏ bé trong tôi. Từ tình yêu thương đó tôi lớn lên từng ngày một, tôi hiểu ra rằng những chuyến đi của bố mẹ có ý nghĩa lớn lao như thế nào, tôi cũng hiểu rằng anh cả là một người anh thật tuyệt vời. Lúc bố mẹ vắng nhà anh đã đứng vững, đã làm cái “nóc nhà” để che chở vỗ về và cả tha thứ cho bầy em bé nhỏ của mình.

Cho đến mãi sau này tôi cũng không bao giờ quên những buổi chiều anh trai tôi dắt tôi ra ngõ ngóng người thân trở về. Cây bạch đàn ở ngõ đã bao lần thay vỏ, những vết khắc năm xưa đã không còn nữa nhưng vết khắc tuổi thơ thì vẫn luôn hằn trong tâm trí chúng tôi. Để sau này khi dòng xoáy cuộc đời có cuốn chúng tôi về đâu đi nữa thì những buổi chiều ngang qua cuộc đời sẽ giúp tôi tìm về nguồn cội để biết yêu thương và được yêu thương thật nhiều trong vòng tay ấm áp của gia đình.