Đọc hiểu Gió Lào cát trắng (Xuân Quỳnh) có đáp án

Đọc hiểu Gió Lào cát trắng

I. Đọc bài thơ Gió Lào cát trắng

GIÓ LÀO CÁT TRẮNG

Ngọn gió Lào cát trắng của đời tôi

Tôi của cát của gió Lào khắc nghiệt

Trong gió nóng những trưa hè ngột ngạt

Mẹ ru tôi hạt cát sạn hàm răng

Vừa lớn khôn tôi đã biết đào hầm

Dưới bom đạn gió Lào vẫn thổi

Và trên cát lại thêm cồn cát mới

Cỏ mặt trời lăn như bánh xe

Cuộc đời tôi có cát chở che

Khi đánh giặc cát lại làm công sự

Máu đồng đội và máu tôi đã đổ

Trên cát này mà gió quạt vừa se

Cây tôi trồng chưa đủ bóng che

Bom giặc cắt lá cành tơi tả

Củ khoai ở đây nhỏ hơn củ khoai cánh đồng màu mỡ

Trái mãng cầu rám vỏ – gió đi qua

Đọng nắng thôi, cát chẳng đọng mưa

Bàn chân lún bàn chân thêm bỏng rát

Giữa gió cát, giữa những ngày ác liệt

Tôi nghĩ về tha thiết một màu xanh

Một rừng cây trĩu quả trên cành

Tôi vun gốc và tay tôi sẽ hái

Nhà của tôi, tôi sẽ về dựng lại

Ánh ngói hồng những gương mặt mai sau

Em mới về em chưa thấy gì đâu

Chỉ có cát và gió Lào quạt lửa

Ngọn gió bỏng khi đi thành nỗi nhớ

Cát khô cằn ở mãi hóa yêu thương

Dẫu đôi khi tôi chẳng bằng lòng

Với cái cát làm bàn chân rát bỏng

Với cái gió làm chín lừ da mặt

Mảnh đất cằn khoai sắn ít sinh sôi

Tôi sẵn lòng đem hiến cả đời tôi

Cho cát trắng và gió Lào quạt lửa.

II. Đọc hiểu Gió Lào cát trắng

1. Đề số 1

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên.

Câu 2. Hãy chỉ ra 03 từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của quê hương?

Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về nội dung hai dòng thơ:

Ngọn gió bỏng khi đi thành nỗi nhớ

Cát khô cằn ở mãi hóa yêu thương.

Câu 4. Phẩm chất nào của con người Việt Nam được đề cập đến trong văn bản có ý nghĩa nhất đối với việc học tập và rèn luyện của anh/chị?

Câu 5: Viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về một phẩm chất của con người Việt Nam mà anh/chị tâm đắc từ đoạn thơ trên.

Gợi ý

Câu 1:

Gió Lào cát trắng phương thức biểu đạt: biểu cảm

Câu 2:

03 từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của quê hương là: “ngột ngạt”, “Cát khô cằn”, “Ngọn gió bỏng”

Câu 3:

Nội dung của hai dòng thơ nói về tình yêu của tác giải với quê hương dù nơi đó có thời tiết khắc nghiệt như thế nào.

Câu 4:

Phẩm chất của con người Việt Nam được đề cập đến trong văn bản có ý nghĩa nhất đối với em là tình yêu thương quê hương, đất nước.

Câu 5:

Phẩm chất con người Việt Nam cùng với nền văn hiến nghìn năm đã cùng phát triển và song hành với nhau. Người Việt Nam có rất nhiều phẩm chất tốt đẹp nhưng phẩm chất để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất là tình yêu quê hương đất nước. Tình yêu này không chỉ thể hiện bằng lời nói mà còn phải thể hiện bằng hành động. Để được sống trong hòa bình như hiện nay, chúng ta đã phải trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh khốc liệt. Một đất nước nhỏ bé và nghèo nàn đối đầu với bao nước cường quốc vẫn chiến thắng vẻ vang. Đó là nhờ vào tình yêu nước của dân và quân ta. “Dân” thì là hậu phương vững chắc, chi viện, giúp đỡ "quân". “Quân” thì từ bỏ tất cả mọi thứ sau lưng để đi ra chiến trường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Đến thời kì hòa bình, tình yêu nước được thể hiện qua nhiều cách. Là học sinh - những mầm non tương lai của đất nước, phải chăm chỉ học hành, đưa đất nước sánh vai với cường quốc năm châu. Là một công dân của đất nước phải luôn giữ gìn bản sắc dân tộc, có nhiều đóng góp cho xã hội, cho Tổ quốc. Tuy nhiên vẫn còn một số thành phần trong xã hội đã đi ngược với số đông, có những hành động không tốt đối với quê hương, đất nước như phản quốc, bôi nhọ, nói xấu quê hương, tổ quốc…

2. Đề số 2

Câu 1: Hãy chỉ ra 02 hình ảnh cho thấy sự gắn bó giữa con người với quê hương trong đoạn (1) của văn bản.

Câu 2: Chỉ ra tác dụng của biện pháp liệt kê được tác giả sử dụng trong đoạn (2) của văn bản.

Câu 3: Anh/chị ấn tượng nhất với vẻ đẹp nào của con người Việt Nam trong đoạn trích trên? Vì sao?

Gợi ý

Câu 1:

02 hình ảnh cho thấy sự gắn bó giữa con người với quê hương trong đoạn (1) của văn bản là:

+ “Mẹ ru tôi hạt cát sạn hàm răng”

+ “Vừa lớn khôn tôi đã biết đào hầm”

Câu 2:

Tác dụng của biện pháp liệt kê được tác giả sử dụng trong đoạn (2) của văn bản nhằm diễn tả sự gắn bó của tác giả với quê hương và thể hiện niềm tin vào tương lai của tác giả

Câu 3:

Em ấn tượng nhất với vẻ đẹp không khuất phục trước những khó khăn, tinh thần không ngại khó ngại khổ của con người Việt Nam.

III. Phân tích Gió Lào cát trắng

DÀN Ý

I. Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả Xuân Quỳnh và phong cách sáng tác của bà.

- Giới thiệu khái quát về bài thơ Gió Lào Cát Trắng (hoàn cảnh ra đời, giá trị nội dung và nghệ thuật...)

II. Thân bài:

1. Phân tích đề tài quê hương trong bài thơ

- Bài thơ viết về mảnh đất miền Trung đầy nắng gió với những đặc trưng riêng biệt như gió Lào, cát trắng, biển xanh...

2. Phân tích hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt ở vùng đất này

- Những cơn gió Lào khô nóng, thổi suốt đêm ngày khiến cho mọi thứ đều trở nên mệt
mỏi, kiệt sức.

- Cát trắng trải dài khắp nơi, từ bãi biển đến các con đường, tạo thành một màu trắng xóa bao phủ lên cả không gian.

3. Phân tích tâm trạng của người con xa xứ khi nhớ về quê hương

- Nỗi nhớ da diết, sâu lắng, luôn thường trực trong lòng người con xa xứ.

- Tình yêu thương dành cho quê hương, mong muốn được trở về, được sống giữa những điều thân thuộc.

4. Nghệ thuật

– Sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, gần gũi với đời sống hàng ngày.

- Hình ảnh thơ chân thực, sinh động, gợi lên vẻ đẹp đặc trưng của vùng đất miền Trung.

III. Kết bài:

Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Gió Lào Cát Trắng.

BÀI LÀM

Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ thời chống Mỹ. Thơ bà là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc đời thường. Bài thơ "Gió Lào cát trắng" được viết năm 1970, khi cuộc kháng chiến chống để quốc Mĩ đang diễn ra ác liệt trên cả hai miền Nam - Bắc. Trong hoàn cảnh ấy, tình yêu lứa đôi cũng hòa vào tình yêu Tổ quốc, thống nhất. Bài thơ đã thể hiện sâu sắc điều đó.

Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt:

Nắng nồng lương khô cần

Gió Lào thổi như phũ phàng

Sỏi trắng đường mòn đau nhức

Cây không rảy nổi màu xanh...

Đó là nắng nóng, gió Lào, sỏi đá, cây cối héo khô,.. tất cả đều gợi lên sự khó khăn, gian khổ mà người dân nơi đây phải trải qua. Nhưng vượt lên trên tất cả, họ vẫn giữ vững niềm tin, hy vọng vào ngày mai tươi sáng hơn.

Đoạn thơ tiếp theo miêu tả khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ nhưng cũng đầy thử thách:

Biển rộng trời cao mây trắng bay

Mặt trời xuống biển như quay

Lửa lò nung thạch anh vàng rực

Rừng phi lao rì rào hát mãi

Hình ảnh biển rộng, trời cao, mây trắng bay tạo nên một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ. Mặt trời lặn xuống biển như quay, lửa lò nung thạch anh vàng rực... tất cả đều gợi lên vẻ đẹp lung linh, huyền ảo của thiên nhiên. Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp ấy là những thử thách, khó khăn mà con người phải đối mặt.

Trong bối cảnh đó, tình yêu lứa đôi được đặt trong mối quan hệ với tình yêu quê hương đất nước. Hai tình cảm này hòa quyện, bổ sung cho nhau, giúp con người vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để vươn tới tương lai tốt đẹp hơn.

Tóm lại, bài thơ "Gió Lào cát trắng" là một tác phẩm hay, giàu ý nghĩa. Qua bài thơ, ta thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đồng thời, bài thơ cũng khẳng định sức mạnh của tình yêu, tinh thần đoàn kết sẽ giúp con người vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để hướng đến tương lai tươi sáng hơn.