Đọc hiểu Con chó xấu xí (Kim Lân) có đáp án

Đọc hiểu Con chó xấu xí

I. Đọc văn bản Con chó xấu xí

CON CHÓ XẤU XÍ

(Lược dẫn: Vợ của nhân vật xưng “tôi” mua một con chó, nhưng nó rất xấu xí nên chẳng ai dám đến gần. Mấy người quen của nhân vật “tôi” định bụng sẽ giết thịt nó để làm một chầu nhậu, nhưng rồi giặc đến, mọi người đều phải bỏ làng chạy giặc. Vì vướng víu nên gia đình, nhân vật “tôi” đành phải bỏ con chó lại nhà cụ bếp Móm và nhờ cụ nuôi hộ. Trước khi ra đi, vợ của nhân vật “tôi” đã xích con chó vào gốc cây để nó khỏi chạy theo).

“Ắng!… Ắng! Ắng!…” Tiếng con chó lồng lộn, cuống quýt đằng sau bước chân tôi. Nó như gọi tôi, nó như kêu cứu, như than khóc, oán trách…

Ra khỏi ngõ tôi thoảng nghe tiếng chị vợ cả nói với chồng:

– Vợ chồng nhà ấy họ đi đấy à? Này, họ bỏ lại con chó cậu ạ.

Và tiếng anh chồng dấm dẳn:

– Đến người cũng chả chắc giữ được nữa là con chó!…

Tôi xóc lại cái quai ba lô, bước theo hút cái bóng nhà tôi đang đi xăm xắm xuống đồi.

[…]

Tiếng con chó từ trong nhà cụ bếp Móm đưa ra vẫn nghe rõ mồn một “Ắng!… Ắng! Ắng!…”. Tiếng con chó da diết, nhọn hoắt xói vào ruột gan tôi. “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu…”.

Tôi nhủ thầm với tôi một lần nữa như vậy.

(Lược một đoạn: sau khi giặc rút, gia đình nhân vật “tôi” về lại làng, nhưng nhân vật “tôi” đã quên bẵng con chó).

Một hôm tôi chợt thấy cặp kính trắng lấp loáng của Đặng “cồn” từ đầu ngõ đi vào, bấy giờ tôi mới giật mình, sực nhớ đến con chó. Tôi quay lại hỏi nhà tôi:

– À, mình này! Con chó nhà ta đâu nhỉ? Mình chưa vào trong cụ bếp dắt nó về à?

Nhà tôi đứng ngẩn ra một lúc. Có lẽ nhà tôi cũng không ngờ rằng tôi đã về bằng ấy ngày giời rồi vẫn không nói chuyện con chó ấy với tôi.

– Nó chết rồi!… – Nhà tôi nói khe khẽ.

– Chết rồi? Làm sao mà chết được?…

Tôi trố mắt lên hỏi lại. Nhà tôi cúi mặt xuống, thở dài:

– Nó chết thương lắm cơ mình ạ. Không phải nó chết trong cụ bếp Móm đâu. Nó về nhà ta nó chết đấy.

Nhà tôi ngừng lại, cắn môi chớp chớp hai mắt nhìn ra ngoài sân. Lát sau, nhà tôi đứng dậy mời Đặng vào trong nhà, rót nước mời anh rồi mới tiếp tục câu chuyện.

Chao ôi! Con chó xấu xí ấy của tôi! Con chó từ lúc mua, đến lúc chết không được một lần vuốt ve! Nó đã chết một cách thảm thương và trung hậu quá. Từ hôm vợ chồng tôi gửi lại nó cho ông cụ bếp Móm, con chó không chịu ăn uống gì. Nó chỉ kêu. Nó kêu suốt ngày, suốt đêm. Một đêm, ông cụ bếp không thấy con chó kêu nữa, thì ra nó đã xổng xích đi đâu mất rồi.

Hôm nghe tin giặc rút, ở trong khe đồn Khau Vắt dọn về, nhà tôi tạt vào nhà cụ bếp Móm định đem con chó về nhân thể, nhưng vào đến nơi thì nó không còn đấy nữa. Lúc ấy nhà tôi cũng yên trí là con chó mất rồi. Chắc chắn nó sẽ lạc vào một trại ấp nào đấy và người ta làm thịt nó.

Nhưng khi nhà tôi về đến nhà, bà con xóm giềng vừa chạy sang láo nháo thăm hỏi thì, ở ngoài vườn sau, có mấy tiếng chó hú lên thảm thương và ghê rợn.

Từ sau bụi dứa rậm rạp, con chó khốn khổ ấy lảo đảo đi ra. Người nó run lên bần bật. Nó gầy quá, chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông. Nó đói quá, đi không vững nữa. Nó đi ngã dụi bên này, dụi bên kia. Rồi nó không còn đủ sức mà đi nữa. Nó nằm bệt trên đất, rúm người lại, lết lết về phía nhà tôi. Lúc ấy cả người nó chỉ còn có cái đuôi là còn ngó ngoáy được để mừng chủ và cái lưỡi liếm liếm vào tay chủ. Khốn nạn con chó! Được gặp chủ nó mừng quá. Từ trong hai con mắt đờ đẫn của nó mấy giọt nước chảy ra. Lát sau thì nó không liếm được nữa, cái đuôi ngoáy yếu dần, yếu dần rồi im hẳn. Nó chết.

Tôi tối sầm mặt lại, vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ. Quả thật tôi chỉ là một thằng tồi. Một thằng ích kỷ. Tôi chỉ nghĩ đến mình và vợ con mình. Đến như con chó mình nuôi, mình đối xử với nó có được như cái tình nghĩa của nó đối xử với mình đâu? […]

(Trích Con chó xấu xí, Kim Lân, in trong Tuyển tập Kim Lân, Nxb Văn học)

II. Đọc - hiểu Con chó xấu xí

1. Đề số 1

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (1.0 điểm). Câu chuyện được kể trong bối cảnh (không gian, thời gian) nào?

Không gian: làng quê Việt Nam (Bắc bộ)/ nông thôn/ làng của nhân vật “tôi”.

Thời gian: trong kháng chiến (chống Pháp)/ trong thời chiến.

Câu 2 (1.0 điểm). Câu chuyện “Con chó xấu xí” được kể ở ngôi thứ mấy? Qua điểm nhìn của ai?

Kể theo ngôi thứ nhất.

Điểm nhìn của nhân vật “tôi”.

Câu 3 (1.0 điểm). Hãy xác định tình huống của đoạn trích “Con chó xấu xí”.

Tình huống của đoạn trích “Con chó xấu xí” là chú chó bị gia đình chủ bỏ rơi khi đi sơ tán nhưng vẫn cố lết về nhà để vẫy đuôi mừng chủ trước khi chết.

Câu 4 (1.0 điểm). Chi tiết nào trong đoạn trích khiến nhân vật tôi “vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ”?

Chi tiết chú chó trở về ngoáy đuôi mừng chủ khi chủ chạy giặc về, nhưng liếm yếu dần đi và chết khiến cho nhân vật tôi cảm thấy thương xót và xấu hổ vô cùng.

Câu 5 (1.0 điểm). Anh/ chị có nhận xét gì về người vợ của nhân vật “tôi” trong đoạn trích.

Tuy không ích kỉ như người chồng, nhân vật người vợ trong tác phẩm con chó xấu xí cũng có lòng nhân hậu nhưng vẫn có chút thờ ơ.

Câu 6 (1.0 điểm). Chi tiết nào trong đoạn trích có sức tác động lớn nhất đối với anh/ chị? Vì sao?

Chi tiết khiến em cảm thấy ấn tượng nhất trong văn bản con chó xấu xí chính là hình ảnh chú chó khốn khổ gầy trơ xương lảo đảo đi từ bụi rậm ra để vẫy duôi mừng chủ trở về sau khi chính họ đã bỏ rơi nó để đi di tản. Chi tiết này khiến người đọc cảm thấy xót xa cho con chó. Dù chỉ là con vật nhưng luôn sống biết trước biết sau không thay lòng đổi dạ. Trong khi đó, con người trong cuộc sống ngày nay có những người sống hai mặt, giả tạo. Thông qua hình tượng con chó xấu xí, có lẽ nhà văn Kim Lân cũng khéo ngụ ý về bài học làm người. Đó chính là làm người thì nên có lòng nhân hậu và biết yêu thương lẫn nhau trong mọi hoàn cảnh.

2. Đề số 2

Câu 1. Xác định ngôi kể của đoạn trích trên.

Ngôi kể thứ nhất

Câu 2. Đoạn trích trên chủ yếu được kể từ điểm nhìn của nhân vật nào?

Đoạn trích trên chủ yếu được kể từ điểm nhìn của nhân vật xưng tôi.

Câu 3. Chi tiết nào khiến nhân vật tôi cảm thấy “vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ”?

Chi tiết khiến nhân vật tôi cảm thấy “vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ”: “Từ trong hai con mắt đờ đẫn của nó mấy giọt nước mắt chảy ra. Lát sau thì nó không liếm được nữa, cái đuôi ngoáy yếu dần, yếu dần rồi im hắn. Nó chết”.

Câu 4. Anh/chị rút ra được bài học gì cho bản thân sau khi đọc truyện ngắn trên?

Sau khi đọc truyện ngắn Con chó xấu xí của nhà văn Kim Lân, em rút ra được bài học là trong cuộc sống ta không nên phán xét bất cứ ai chỉ vì ngoại hình của họ. Vẻ bên ngoài không phản ánh được tâm hồn bên trong của con người. Thứ hai là trong cuộc sống ta nên có lòng yêu thương, kể cả đối với con vật. Nhân vật con chó trong đoạn trích đã dạy chúng ta một bài học về việc sống có tình nghĩa, trước sau như một.

Câu 5. Anh/chị có nhận xét gì về người vợ của nhân vật “tôi” trong câu chuyện?

Người vợ trong câu chuyện Con chó xấu xí là một người phụ nữ nhân hậu. Người đọc có thể cảm nhận điều đó qua những tình cảm, cảm xúc của người vợ khi kể về cái chết của con chó.

Câu 6. Từ truyện ngắn trên, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống. (Viết khoảng 5 – 7 dòng)

Suy nghĩ về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống:

- Vô cảm khiến tâm hồn con người trở nên chai sạn, không biết yêu thương người khác

- Vô cảm khiến con người không tạo lập và duy trì được các mối quan hệ tốt đẹp

- Vô cảm khiến con người không nhận được sự giúp đỡ khi gặp khó khăn.

3. Đề số 3

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

Thể loại văn bản Con chó xấu xí: truyện ngắn.

Câu 2. Tìm những chi tiết kể về sự trung thành của con chó đối với chủ.

Các chi tiết thể hiện sự thành của con chó đối với chủ:

- Khi nhà chủ chuyển đi, con chó kêu "da diết", "xói vào gan ruột tôi", khiến "tôi" phải động lòng có suy nghĩ khi về sẽ nuôi nó.

- Vì nhớ chủ, con chó không chịu ăn uống gì. Nó chỉ kêu. Nó kêu suốt ngày, suốt đêm.

- Con chó bỏ nhà cụ bếp Móm, trở về nhà chờ chủ. Khi chủ về, từ sau bụi dứa rậm rạp, con chó khốn khổ ấy lảo đảo đi ra.. đi không vững, chỉ còn cái đuôi ngó ngoáy mừng chủ, mừng chủ về rồi lăn ra chết.

Câu 3. Theo em, chi tiết: Tiếng con chó da diết, nhọn hoắt xói vào ruột gan tôi. “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu..” thể hiện điều gì? Có nên bỏ chi tiết này đi không?

Trả lời

- Chi tiết: Tiếng con chó da diết, nhọn hoắt xói vào ruột gan tôi. “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu..” có ý nghĩa:

+ Thể hiện lòng trung thành của con chó;

+ Sự cảm động, áy náy của nhân vật “tôi” cùng quyết tâm “sẽ nuôi” con chó khi trở về.

- Không nên bỏ chi tiết này, vì:

+ Chi tiết này góp phần thể hiện lòng trung thành của con chó từ đầu đến cuối truyện.

+ Chi tiết này giống như một lời hứa, lời thề của trong thâm tâm của nhân vật "tôi", bỏ đi sẽ không thấy rõ được sự vô tâm của nhân vật "tôi" khi hứa mà không làm.

+ Bỏ chi tiết này đi câu chuyện sẽ bớt hấp dẫn.

Câu 4. Bạn rút ra được bài học gì cho bản thân sau khi đọc truyện ngắn trên?

Học sinh tự rút ra bài học sao cho tích cực và phù hợp với nội dung văn bản. Ví dụ:

- Cần sống với lòng yêu thương, trân trọng những gì xung quanh mình.

- Cần sống có tình có nghĩa, trước sau như một, không vì chuyện này chuyện kia mà phản bội, bỏ rơi những thứ mà mình có.

- Không nên phân biệt đối xử, kể cả con người hay động vật, đều phải được nâng niu, quan tâm, chăm sóc một cách công bằng.

Câu 5. Từ truyện ngắn trên, bạn suy nghĩ gì về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống. (Viết khoảng 5 – 7 dòng).

Gợi ý

- Tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống :

+ Khiến cho tâm hồn con người trở nên chai sạn, không biết yêu thương, trận trọng những người luôn yêu thương, quan tâm mình.

+ Khiến cho những mối quan hệ mà mình từng xây dựng trở nen đổ vỡ không thể duy trì, hàn gắn, về sau dẫn đến viễ bản thân bị cô lập không tạo lập được bất cứ quan hệ nào.

+ Đến khi gặp trở ngại hay khó khăn,với bản tính vô cảm và các mối quan hệ đang trong giai đoạn tồi tệ thì sẽ không nhận được giúp đỡ, cảm thông của bất kì ai.

III. Các câu hỏi khác

Lựa chọn đáp án đúng:

Câu 1. Truyện ngắn trên sử dụng người kể chuyện ở ngôi thứ mấy?

1. Ngôi thứ ba

2. Ngôi thứ hai

3. Ngôi thứ nhất

4. Ngôi thứ nhất và thứ ba

Câu 2. Đoạn trích trên chủ yếu được kể từ điểm nhìn của nhân vật nào?

1. Nhân vật người vợ

2. Nhân vật xưng “tôi”

3. Nhân vật Đặng

4. Nhân vật cụ bếp Móm

Câu 3. Phát biểu nào sau đây nói đúng về đặc điểm của lời kể trong truyện?

1. Chỉ có lời nhân vật

2. Chỉ có lời người kể chuyện

3. Bao gồm cả lời người kể chuyện và lời nhân vật

4. Bao gồm cả lời người kể chuyện, lời nhân vật và lời tác giả

Câu 4. Chi tiết nào sau đây khiến nhân vật tôi cảm thấy “vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ”?

1. Phải gửi lại con chó ở nhà cụ bếp Móm

2. Tiếng kêu của con chó khi gia đình nhân vật “tôi” bỏ nó ra đi

3. Con chó lết về nhà chủ rồi chết

4. Con chó lết về, mừng và xúc động khi gặp lại chủ rồi chết

Câu 5. Hình tượng “con chó xấu xí” là biểu tượng cho

1. Những con người có ngoại hình xấu xí

2. Những con người có tính cách yếu đuối

3. Những con người bị hắt hủi nhưng sống nghĩa tình

4. Những con người thấp cổ bé họng nhưng đã can đảm đứng lên

Câu 6. Phát biểu nào sau đây nói lên nội dung tóm tắt của truyện?

1. Gia đình nhân vật “tôi” mua một con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờ hững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó. Nhưng con chó vẫn trung thành với chủ, tìm về nhà gặp chủ rồi mới chết. Hành động đó đã khiến nhân vật “tôi” vừa thương xót con chó vừa hối hận vì cách hành xử của mình.

2. Gia đình nhân vật “tôi” mua một con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờ hững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó.

3. Gia đình nhân vật “tôi” mua một con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờ hững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó. Nhưng con chó vẫn trung thành với chủ, tìm về nhà gặp chủ rồi mới chết.

4. Gia đình nhân vật “tôi” mua một con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờ hững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó. Nhân vật “tôi” đã rất thương xót con chó và hối hận vì cách hành xử của mình.

Câu 7. Phát biểu nào sau đây nói lên chủ đề của truyện:

1. Phê phán lối sống vô tình vô nghĩa.

2. Ca ngợi lối sống tình nghĩa, trước sau như một

3. Lên án chiến tranh đã gây ra sự loạn li

4. Cả A và B

Trả lời câu hỏi/ Thực hiện các yêu cầu:

Câu 8. Bạn rút ra được bài học gì cho bản thân sau khi đọc truyện ngắn trên?

– Cần sống có lòng yêu thương

– Cần sống tình nghĩa, trước sau như một

– Không nên phân biệt đối xử

Câu 9. Bạn có nhận xét gì về người vợ của nhân vật “tôi” trong câu chuyện?

Vợ của nhân vật “tôi”: là một người phụ nữ có tấm lòng nhân hậu, giàu tình cảm. Điều đó được thể hiện qua lời nói và cảm xúc của bà trước cái chết của con chó xấu xí.

Câu 10. Từ truyện ngắn trên, bạn suy nghĩ gì về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống. (Viết khoảng 5 – 7 dòng) (1,0 điểm)

Suy nghĩ về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống:

– Vô cảm khiến tâm hồn con người trở nên chai sạn, không biết yêu thương người khác

– Vô cảm khiến con người không tạo lập và duy trì được các mối quan hệ tốt đẹp

– Vô cảm khiến con người không nhận được sự giúp đỡ khi gặp khó khăn.

v.v…

IV. Phân tích Con chó xấu xí của Kim Lân

DÀN Ý

I. Mở bài.

- Giới thiệu tác phẩm Con chó Xấu Xí và tác giả Kim Lân.

- Cảm nhận chung về tác phẩm: một truyện ngắn sâu sắc gửi gắm nhiều bài học có giá trị về cuộc sống.

II. Thân bài.

- Đề tài, chủ đề mới mẻ trong văn học hiện thực phê phán đương thời.

- Cảm nhận hình ảnh đáng thương của con chó trong tác phẩm => hình ảnh ẩn dụ cho những con người xấu xí bị xa hội xa lánh, ghẻ lạnh.

- Tuy vậy con chó vẫn trung thành với chủ cho đến tận cuối đời, không giống như một số kẻ tay sai cơ hội, bán nước => qua hình ảnh con chó tác giả gián tiếp tố cáo những thành phần sống xấu xa, ích kỷ và phẩm chất thua kém cả một con chó.

III. Kết bài.

- Khẳng định cảm nhận về tác phẩm: một tác phẩm xúc động khiến người đọc trăn trở về nhiều điều trong cuộc sống.

- Khẳng định tài năng của tác giả.

BÀI LÀM

Nhà văn Kim Lân là một trong những cây bút tiêu biểu của nền văn học nước ta. Với cái nhìn chân thực và sự nhạy bén trong việc diễn đạt, ông đã tạo ra nhiều tác phẩm đặc sắc. Trong số đó, chúng ta không thể không kể đến tác phẩm "Con chó xấu xí" - một trong những truyện ngắn được đánh giá là hay nhất của ông. Chủ đề và những nét đặc sắc nghệ thuật của câu chuyện được khắc họa rõ nét và tinh tế dưới ngòi bút tài hoa của tác giả.

Kim Lân là tác giả chuyên viết truyện ngắn, là người có am hiểu về phong tục và đời sống của làng quê Bắc Bộ nên sở trường của ông là viết về nông thôn và những người nông dân. Ông có phong cách viết văn nhẹ nhàng, giản dị, mộc mạc nhưng lại vô cùng hấp dẫn, ngôn ngữ phong phú, sống động, đồng thời cũng rất gần gũi với ngôn ngữ giao tiếp đời thường thế nên nó mang đậm màu sắc của nông thôn. Trong các tác phẩm của ông, nổi bật nhất có lẽ là truyện ngắn “Con chó xấu xí” lấy trong tập truyện cùng tên được ra mắt năm 1962, mang đậm phong cách sáng tác của Kim Lân. Câu chuyện kể về con chó với vẻ bề ngoài xấu xí và bị nhân vật “tôi” đối xử hờ hững, lạnh nhạt. Mặc dù bị bỏ rơi giữa chiến tranh bom rơi đạn lạc, chú chó tới tận lúc chết vẫn trung hậu, tình nghĩa và một long nhớ về gia đình nhân vật “tôi” – điều này đã khiến cho nhân vật “tôi” thức tỉnh, vừa thương xót chú chó vừa hối hận về hành động của mình.

Mượn chuyện loài vật để nói về cuộc đời con người, tác giả tô đậm chủ đề của câu chuyện, đó chính là đề cao, ngợi ca lối sống tình nghĩa, giàu tình yêu thương cũng như phê phán lối sống vô tình vô nghĩa. Đây là một chủ đề quen thuộc, gần gũi trong văn học, là nguồn cảm hứng dồi dào cho nhiều nhà văn nhà thơ. Chủ đề này cũng nhiều cảm xúc suy nghĩ trong lòng người đọc bởi giá trị nhân văn mà tác giả gửi gắm. Chủ đề này được thể hiện rõ nét qua câu chuyện. Cụ thể, chỉ vì ngoại hình con chó xấu xí nên mọi người xa lánh, ghẻ lạnh. Khi kể loạn lạc xảy ra gia đình nhân vật tôi buộc phải bỏ lại nó mặc cho nó kêu như than khóc. Khi trở về cũng quên luôn sự tồn tại của con chó. Mặc dù bị đối xử như vậy, con chó vẫn trung hậu với gia đình nhân vật tôi khi lẻn rời khỏi nhà cụ Móm để tìm về nhà chủ với hy vọng gặp lại chủ nhân của mình; dù đói khát vẫn quyết chờ đợi đến khi gặp lại được vợ nhân vật tôi mới ra đi. Có thể thấy rõ, tác giả chọn nhân vật một chú chó đại diện cho người có lối sống trung hậu, tình nghĩa trước sau như một và chọn nhân vật “tôi” để đại diện cho bộ phận những người sống hờ hững, lạnh nhạt, vô tình vô nghĩa.

Nhân vật con chó xấu xí nhưng lại trung thành với chủ cũng thể hiện một bài học về cách nhìn nhận về người khác mà tác giả nhắn nhủ, đó là chúng ta không nên đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài mà nên đánh gia qua nội tâm, tính cách, phẩm chất của họ. Như vậy, đây là hay và sâu sắc được thể hiện tinh tế dưới ngòi bút tài hoa của tác giả. Đây cũng là chủ đề tái hiện được rõ nét phong cách truyện ngắn của nhà văn Kim Lân. Chủ đề này vốn đã là một chủ đề phổ biến trong văn học nhưng ở truyện ngắn “Con chó xấu xí” nó càng được làm rõ hơn và để lại ấn tượng sâu sắc với độc giả qua việc tác giả gửi gắm qua nhân vật con chó một thái độ sống, phẩm chất tốt đẹp mà con người cần có. Từ việc thể hiện chủ đề của câu chuyện, tác giả truyền đạt tới người đọc bài học về tư tưởng nhân đạo sâu sắc thấm thía cũng như cách nhìn nhận đánh giá phù hợp về một sự vật, sự việc hay con người trong cuộc sống.

Bên cạnh đó, câu chuyện cũng đặc sắc trên phương diện nghệ thuật. Truyện được kể theo ngôi thứ nhất - người kể chuyện là nhân vật “tôi” trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện và trần thuật lại sự việc, vì vậy, cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật “tôi” bộc bạch trực tiếp, chân thật, đồng thời làm cho người đọc nắm bắt tâm trạng nhân vật một cách sinh động và gần gũi. Tác giả xây dựng tình huống éo le nhưng không gay cấn, không kịch tính mà vẫn có sự lôi cuốn, hấp dẫn xoay quanh thời gian từ khi con chó xấu xí được nuôi ở gia đinh nhân vật “tôi” đến khi nó chết. Thông qua tình huống này tính cách các nhân vật như chú chó, nhân vật “tôi” và vợ nhân vật “tôi” được khắc họa rõ nét. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật được nhà văn Kim Lân thể hiện một cách tinh tế nhưng bộc lộ tự nhiên, chân thật. Ông không đi sâu vào việc khai thác nội tâm nhân vật với những giằng xé, mâu thuẫn, day dứt mà dẫn dắt từ sự việc, tình huống đến sự thay đổi, phát triển theo hướng tích cực trong nội tâm, suy nghĩ của nhân vật. Điều này được thấy rõ qua cách tác giả miêu tả tâm lí nhân vật “tôi”: Từ thái độ ghẻ lạnh, hờ hững với con chó có vẻ ngoài xấu xí, tới chút quan tâm vu vơ khi hỏi thăm về con chó, tới việc thương tiếc khi nghe tin về cái chết hết sức đau lòng của nó và cuối cùng là nỗi day dứt, ân hận về thái độ trước kia của mình. Đồng thời, tác giả cũng thể hiện tài năng qua nghệ thuật xây dựng nhân vật khéo léo: Tác giả lựa chọn nhân vật vô tình vô nghĩa là người chủ và chọn nhân vật giàu tình nghĩa, trung hậu là 1 con vật nuôi có bề ngoài xấu xí. Cách xây dựng nhân vật này một lần nữa nhấn mạnh thái độ phê phán lối sống lạnh nhạt hờ hựng cũng như cho thấy giá trị nhân đạo của tác phẩm. Lối kể chuyện tuần tự, nhẹ nhàng, giọng văn mộc mạc, gần gũi cùng cốt truyện được xây dựng đơn giản mà thấm thía khiến cho thông điệp, bài học mà tác giả gửi gắm đi vào lòng bạn đọc một cách tự nhiên.

Như vậy, với lời kể gần gũi, chân thật, cốt truyện đơn giản, tình huống éo le, những diễn biến trong tâm lí nhân vật “tôi” cùng hình tượng con chó tuy xấu xí nhưng trung hậu, tình nghĩa, tác giả vừa đề cao, tôn vinh lối sống trọng tình cảm, giàu tình thương cũng như lên án, tố cáo lối sống lạnh lùng, vô cảm. Từ đó, câu chuyện gieo vào tâm trí bạn đọc nói chung và bản thân em nói riêng một bài học với giá trị nhân văn cao đẹp, về một lối sống đáng ngợi ca và noi theo. Câu chuyện “Con chó xấu xí” gắn với tên tuổi của nhà văn Kim Lân sẽ sống mãi trong trái tim mỗi bạn đọc muôn thế hệ.