Đọc hiểu Cuộc chia ly màu đỏ (Nguyễn Mỹ) có đáp án

Đọc hiểu Cuộc chia ly màu đỏ

I. Đọc bài thơ Cuộc chia ly màu đỏ

CUỘC CHIA LY MÀU ĐỎ

Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ

Tươi như cánh nhạn lai hồng

Trưa một ngày sắp ngả sang đông

Thu, bóng nắng vàng lên rực rỡ

Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ

Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa

Chồng của cô sắp sửa đi xa

Cùng đi với nhiều đồng chí nữa

Chiếc ảo đỏ rực như than lửa

Cháy không nguôi trước cảnh chia ly

Vườn cây xanh và chiếc nón trắng kia

Không giấu nổi tình yêu cô rực cháy.

Không che được nước mắt cô đã chảy

Những giọt long lanh nóng bỏng sáng ngời

Cả vườn hoa đã ngập tràn nắng xế

Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ

Gió nói tôi nghe những tiếng thì thào

“Khi Tố quốc cần, họ biết sổng xa nhau..."

Nhưng tôi biết cái mài đỏ ấy

Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi

Trên đinh dốc cao vẫy gọi đoàn người.

Sẽ là ánh lửa hồng trên bếp.

Một làng xa đi giữa đêm giá rét...

Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi.

Như không hề có cuộc chia ly…

(Trích Cuộc chia ly màu đỏ, Nguyễn Mĩ, Tuyển tập Thơ Việt Nam 1945-1975, NXB Giáo dục, 1981)

II. Đọc hiểu Cuộc chia ly màu đỏ

1. Đề số 1

Câu 1. Xác định 01 trường từ vựng có trong đoạn trích.

Câu 2. Sắc đỏ/ màu đỏ được xuất hiện nhiều lần trong đoạn trích. Chi ra những lần sắc đỏ/màu đỏ xuất hiện. Theo anh/chị sắc đỏ/màu đỏ ấy có ý nghĩa biểu tượng gì.

Câu 3. Nêu ngắn gọn nội dung đoạn trích.

Trả lời câu hỏi

Câu 1:

- Trường từ vựng có trong bài là trường từ vựng màu sắc: đỏ, hồng, vàng, xanh, trắng,…

Câu 2:

- Sắc đỏ xuất hiện trong các câu:

cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ

Chiếc ảo đỏ rực như than lửa

Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ

Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ

Nhưng tôi biết cái mài đỏ ấy

Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi

ánh lửa hồng trên bếp.

Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi.

Màu đỏ ấy biểu tượng cho sắc cờ đỏ, cho niềm tin vào độc lập chiến thắng.

Câu 3:

+ Nội dung đoạn trích nói về những cuộc chia ly khi có chiến tranh. Bao trùm đoạn thơ là hình ảnh quen thuộc hiện lên với những gam màu tươi mới, thể hiện tình yêu của cô với anh rất đẹp. Tuy vậy, ngày chungs ta chia li để anh đi cứu nước thì tất cả vẫn đẹp như thế, thể hiện khát khao sẽ giành chiến thắng trở về.

2. Đề số 2

Câu 1: xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn văn.

Câu 2: phân tích giá trị biểu cảm của trường từ vựng chỉ màu sắc trong bài thơ.

Câu 3: theo anh(chị) tại sao bài thơ có nhan đề:" cuộc chia li màu đỏ''

Câu 4: hãy rút ra 1 bài học có nghĩa nhất với bản thân từ bài thơ trên.

Trả lời câu hỏi

Câu 1:

- Phương tức biểu đạt: biểu cảm kết hợp tự sự

Câu 2:

- Trường từ vựng màu sắc: đỏ - trắng - xanh - hồng

- Trường từ vựng có quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên vẻ đẹp của đoạn thơ.

- Xây dựng hình ảnh gây ấn tượng mạnh với người đọc

⇒ Tạo nên khung cảnh của một cuộc chia ly, nhưng đâu còn cái màu ảm đạm, cái buồn tê tái của nỗi chia xa.

Câu 3:

Tác giả chọn nhan đề " Cuộc chia li màu đỏ" vừa thể hiện khung cảnh chia ly. Ở khung cảnh ấy có một đôi vợ chồng trẻ đang có những giây phút cuối cùng trước lúc xa nhau: người chồng ấy sắp ra mặt trận.

Câu 4:

- Sự tin tưởng, lạc quan và đầy tình yêu. Còn là sự cống hiến, hi sinh cho nhiệm vụ của đất nước.

III. Phân tích Cuộc chia ly màu đỏ

DÀN Ý

- Mở bài: Giới thiệu bài thơ

- Thân bài:

+ Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

+ Màu đỏ đặc biệt của cuộc chia ly vô cùng đặc biệt, rực rỡ không ảm đảm

+ Cô gái với tình yêu nồng cháy như màu đỏ tiễn chồng đi lính với những giọt nước mắt của niềm tin

+ Khi xa chồng, người vợ phải sống cô đơn, phải biết sống xa nhau vì tình yêu Tổ quốc thiêng liêng

+ Người chồng mang theo tình yêu của vợ rực rỡ màu đỏ như lý tưởng cao đẹp của mình để chinh chiến

- Kết bài: Khái quát lại giá trị của bài thơ

BÀI LÀM

Đất nước Việt Nam trải qua hơn bốn ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, một hành trình dài đằng đẵng với biết bao cuộc chiến tranh phi nghĩa. Trong từng giai đoạn của lịch sử ấy, dân tộc ta đã phải đối mặt với vô số thử thách, để hôm nay ta được sống trong hòa bình. Không biết bao nhiêu người đã dũng cảm hi sinh, nằm xuống vì hai chữ "độc lập" thiêng liêng của Tổ quốc, biết bao gia đình phải chịu cảnh ly tán: người cha xa con, người vợ xa chồng, người yêu xa nhau. Chính vì những điều thiêng liêng ấy mà chiến tranh luôn trở thành một đề tài được nhiều nhà văn, nhà thơ khai thác để sáng tác. Trong vô vàn tác phẩm về chiến tranh, có một bài thơ đặc biệt nổi bật, cũng viết về đề tài chiến tranh, nhưng tập trung vào tình yêu trong thời chiến: đó là "Cuộc chia ly màu đỏ" của nhà thơ Nguyễn Mỹ. Đây là một tác phẩm độc đáo về tình yêu và chiến tranh, được Nguyễn Mỹ sáng tác vào tháng 6 năm 1964, và sau này đã trở thành tiêu chí cho chương trình truyền hình “Như chưa hề có cuộc chia ly”, một chương trình mang đậm giá trị nhân văn của Đài Truyền hình Việt Nam. Bài thơ được sáng tác trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Miền Bắc phải gấp rút chi viện cho miền Nam, nhiều người chồng phải xa vợ con, những thanh niên trai trẻ phải tạm biệt người thương để lên đường làm nhiệm vụ. Trong không khí chia tay đầy xúc cảm ấy, Nguyễn Mỹ đã sáng tác nên "Cuộc chia ly màu đỏ". Ngay từ những câu thơ đầu tiên, màu đỏ - một sắc màu nổi bật – đã xuất hiện, làm lay động người đọc:

"Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ

Tươi như cánh nhạn lai hồng

Trưa một ngày sắp ngả sang đông

Thu, bỗng nắng vàng lên rực rỡ."

Thông thường, khi nhắc đến chia ly, người ta thường nghĩ ngay đến những màu sắc trầm buồn như xám, trắng. Nhưng trong bài thơ này, Nguyễn Mỹ đã phá vỡ khuôn mẫu ấy bằng cách chọn màu đỏ - màu sắc rực rỡ nhất trong tất cả các màu - để mô tả cuộc chia ly. Ngay từ câu mở đầu, bài thơ đã thu hút người đọc bởi sự mới lạ này. Màu đỏ ấy còn được ví như "nhạn lai hồng", một loài hoa màu đỏ tượng trưng cho tình yêu mãnh liệt, dành cho những cặp đôi đang chuẩn bị xa nhau. Cuộc chia ly diễn ra vào "một ngày sắp ngả sang đông", tức là cuối thu - mùa lãng mạn nhất trong năm. Tình yêu nồng cháy của những người yêu nhau khiến cho ánh nắng thu cũng trở nên rực rỡ hơn.

"Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ

Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa

Chồng của cô sắp sửa đi xa

Cùng đi với nhiều đồng chí nữa."

Nhà thơ đã vẽ nên hình ảnh một cô gái mặc chiếc áo đỏ nổi bật, tiễn chồng lên đường cùng với đồng đội. Chiếc áo đỏ như than lửa, bừng sáng giữa vườn hoa, biểu trưng cho tình yêu rực cháy của cô dành cho chồng. Dù xung quanh cô là những màu sắc dịu nhẹ như xanh của vườn cây, trắng của chiếc nón, nhưng không gì có thể làm mờ đi sắc đỏ rực rỡ ấy – màu của tình yêu, của lòng nhiệt huyết và hi vọng. Trong khung cảnh chia ly đầy xúc động này, những giọt nước mắt cũng không thể thiếu. Cô gái khóc, nhưng không phải vì bi thương mà vì sự quyến luyến, tin tưởng chồng sẽ trở về và tin vào chiến thắng của cuộc chiến đấu.

"Cây si xanh gọi họ đến ngồi

Trong bóng rợp của mình, nói tới ngày mai

Ngày mai sẽ là ngày sum họp

Đã toả sáng những tâm hồn cao đẹp!"

Dù mạnh mẽ đến đâu, người vợ ở nhà vẫn không thể nguôi nhớ thương chồng nơi chiến trường. Họ nhớ về những kỉ niệm dưới gốc cây si, nơi họ từng nói về tương lai, về lý tưởng cao đẹp vì đất nước. Nhưng giờ đây, khi nắng vẫn còn ngời trên lá cây si, người chồng đã ra đi, để lại người vợ ngồi lặng lẽ một mình. Vườn hoa vào buổi hoàng hôn rung rinh nhẹ như biết nói, chúng thì thầm rằng: "Khi tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau...". Đúng vậy, vì Tổ quốc, vì nghĩa lớn, họ chấp nhận sống xa nhau, coi đó như một trách nhiệm cao cả với đất nước.

"Tôi biết cái màu đỏ ấy

Cái màu đỏ như cái màu đỏ ấy

Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi

Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người."

Nguyễn Mỹ nhấn mạnh sự bất tử của màu đỏ trong cuộc chia ly này, một màu đỏ sẽ theo người chồng đến mọi nơi, từ bông hoa chuối đỏ trên đỉnh dốc hành quân, đến ánh lửa hồng trong đêm gió rét nơi đóng quân. Hai câu kết của bài thơ thật sự có ý nghĩa và thiêng liêng. Màu đỏ ấy, màu của tình yêu, của lòng trung thành, sẽ luôn theo họ, giống như lá cờ đỏ tươi của Tổ quốc dẫn lối đoàn quân ra trận. Nguyễn Mỹ đã khéo léo sáng tạo nên một bài thơ về tình yêu thời chiến thật sự đẹp đẽ và ý nghĩa. Đã gần 60 năm trôi qua, nhưng "Cuộc chia ly màu đỏ" vẫn giữ nguyên giá trị, luôn gợi lên trong lòng người đọc một cảm giác về tình yêu thời chiến đầy cao cả và rực rỡ, một tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu Tổ quốc.