Soạn bài Vịnh khoa thi Hương (trang 42) - Ngắn nhất Ngữ văn 8 Cánh diều

Với soạn bài Vịnh khoa thi Hương (trang 42) Ngữ văn lớp 8 Cánh diều sẽ giúp học sinh trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng Soạn văn 8.

1 718 27/03/2025


Soạn bài Vịnh khoa thi Hương

Trần Tế Xương

1. Chuẩn bị

Yêu cầu (trang 42 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2):

- Đọc trước văn bản Vịnh khoa thi Hương; tìm hiểu, ghi chép lại những thông tin về nhà thơ Trần Tế Xương và bối cảnh lịch sử cuối thế kỉ XIX giúp cho việc đọc hiểu bài thơ này.

- Vịnh khoa thi Hương là bài thơ viết bằng chữ Nôm, được Trần Tế Xương sáng tác trong thời gian ông tham dự kì thi Hương tại trường thi Hà – Nam. Vợ chồng viên toàn quyền Đông Dương Pôn Đu-me (Paul Doumer) và vợ chồng viên công sứ Nam Định Lơ Noóc-măng (Le Normand) có tới dự lễ xướng danh (ngày 27 – 12 – 1897).

Trả lời:

- Trần Tế Xương (1870- 1907) thường gọi là Tú Xương.

- Phong cách nổi bật: trữ tình và trào phúng.

- Là người cá tính, mạnh mẽ, không chịu gò bó trong khuôn phép. Ông học giỏi nhưng chỉ đỗ tú tài.

- Bối cảnh lịch sử: Vào những năm 60 của thế kỉ XIX, Việt Nam rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

2. Đọc hiểu:

* Nội dung chính: Bài thơ thể hiện nỗi đau xót của nhà thơ trước hiện thực đất nước. Qua đó đánh thức ý thức dân tộc trong con người Việt Nam, nhất là những người tài, những người có trách nhiệm và có khả năng cứu nước, cứu đời.

Soạn bài Vịnh khoa thi Hương - Ngắn nhất Ngữ văn 8 Cánh diều (ảnh 1)

* Trả lời câu hỏi giữa bài:

Câu 1 (trang 42 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chú ý các chi tiết miêu tả cảnh trường thi với những hình ảnh đối lập và việc sử dụng từ ngữ độc đáo trong bài thơ.

Trả lời:

Cảnh trường thi: Trường Nam thi lẫn với trường Hà, lôi thôi sĩ tử, ậm ọe quan trường,…

* Trả lời câu hỏi cuối bài:

Câu 1 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Hãy nêu chủ đề và bố cục bài thơ Vịnh khoa thi Hương của Trần Tế Xương.

Trả lời:

- Chủ đề: Bài thơ phản ánh một phần hiện thực nhốn nháo, ô hợp của xã hội thực dân nửa phong kiến buổi đầu, đồng thời là tâm sự của nhà thơ trước tình cảnh đất nước.

- Bố cục: 4 phần:

+ Hai câu đề: Giới thiệu về kì thi

+ Hai câu thực: Cảnh tượng khi đi thi

+ Hai câu luận: Những ông to bà lớn đến trường thi

+ Hai câu kết: Thái độ phê bình của nhà thơ với kì th

Câu 2 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Xác định các đối tượng trào phúng mà bài thơ hướng tới. Thái độ của tác giả đối với các đối tượng đó được thể hiện như thế nào?

Trả lời:

Các đối tượng trào phúng mà bài thơ hướng tới: giám khảo coi thi, sĩ tử đi thi. Tác giả có thái độ coi thường, châm biếm, mỉa mai đối với các đối tượng đó.

Câu 3 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Hai câu thơ đề cho thấy kì thi có gì đặc biệt?

Trả lời:

- Hai câu đề giới thiệu kì thi được tổ chức theo đúng thời gian quy định: 3 năm 1 lần

- Điểm khác thường: cách thức tổ chức:

+ Người tổ chức: Nhà nước (không phải triều đình)

+ Trường Nam thi lẫn với trường Hà

=>Thông qua việc sử dụng từ “lẫn” tác giả đặc biệt nhấn mạnh sự nhốn nháo, lộn xộn trường thi.

Câu 4 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Phân tích ý nghĩa trào phúng của nghệ thuật sử dụng phép đối, nghệ thuật sử dụng ngôn từ ở hai câu thực và hai câu luận của bản thơ.

Trả lời:

- Hai câu thực ằng việc sử dụng nghệ thuật đảo ngữ và các từ tượng thanh, tượng hình đã gợi lên sự láo nháo, lộn xộn, ô hợp của kì thi. Qua đó phản ảnh sự suy vong của nền học vấn và sự suy thoái, lỗi thời của đạo Nho.

- Hai câu luận sử dụng nghệ thuật đối: Lọng >< váy, trời >< đất, quan sứ >< mụ đầm → Thái độ mỉa mai, châm biếm hạ nhục bọn quan lại, thực dân.

→ Tất cả báo hiệu về một sự sa sút về chất lượng thi cử, bản chất của xã hội thực dân phong kiến.

Câu 5 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Xác định sắc thái giọng điệu của tác giả trong hai câu kết. Qua hai câu kết cũng như cả bài thơ, có thể thấy được thái độ và nỗi lòng của Trần Tế Xương trước tình cảnh đất nước như thế nào?

Trả lời:

Hai câu kết là lời kêu gọi, nhấn mạnh trách nhiệm của sĩ tử, vừa là lời nói thẳng về sự thật của đất nước đã thôi thúc, thức tỉnh lương tâm, trách nhiệm của tầng lớp tri thức phong kiến bấy giờ.

Câu 6 (trang 43 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Theo em, sự kết hợp giữa cảm xúc trào phúng và trữ tình đã giúp nhà thơ thể hiện được điều gì?

Trả lời:

Sự kết hợp giữa cảm xúc trào phúng và trữ tình đã giúp nhà thơ thể hiện được một cách trực tiếp các tâm tư, tình cảm, cảm xúc của nhà thơ Tế Xương trước hoàn cảnh nước nhà.

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 sách Cánh diều hay, ngắn gọn khác:

Kiến thức ngữ văn trang 38

Mời trầu

Vịnh khoa thi Hương

Thực hành tiếng Việt trang 43

Xa ngắm thác núi Lư

Cảnh khuya

Phân tích một tác phẩm thơ

Nghe và tóm tắt nội dung thuyết trình một tác phẩm thơ

Qua Đèo Ngang

Hướng dẫn tự học trang 53

1 718 27/03/2025