Soạn bài Lão Hạc (trang 4) - Ngắn nhất Ngữ văn 8 Cánh diều

Soạn bài Lão Hạc

Nam Cao

1. Chuẩn bị

Yêu cầu (trang 4 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2):

Xem lại phần Kiến thức ngữ văn để vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.

- Khi đọc hiểu truyện ngắn, các em cần lưu ý:

+ Tóm tắt được nội dung văn bản (cốt truyện).

+ Nhân vật và mối quan hệ giữa các nhân vật trong truyện.

+ Đề tài của truyện, ý nghĩa nhan đề của tác phẩm.

+ Liên hệ với bối cảnh xã hội và những hiểu biết của bản thân để hiểu sâu hơn tác phẩm truyện.

- Đọc trước truyện ngắn Lão Hạc; tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Nam Cao và một số bài viết xung quanh tác phẩm Lão Hạc.

Trả lời:

- Khi đọc truyện ngắn:

+ Tóm tắt cốt truyện:

Vợ mất, con trai phẫn chí xin đi mộ phu đồn điền cao su, một mình lão Hạc thui thủi bầu bạn cùng cậu Vàng. Thế nhưng cuối cùng lão vẫn phải tính toán để bán cậu Vàng đi vì tình cảnh ngặt nghèo khó lòng nuôi nổi nó. Sau khi bán chó, lão Hạc gửi gắm ông giáo tiền bạc và nhờ ông giáo giúp trông nom nhà cửa. Cuối cùng, lão Hạc tự tử bằng bã chó, để lại nhiều xót xa cho ông giáo.

+ Nhân vật: lão Hạc và người hàng xóm (ông giáo).

+ Đề tài: Người nông dân trong xã hội cũ.

+ Ý nghĩa nhan đề: Gợi sự đồng cảm với người nông dân và căm phẫn ách thống trị thực dân – phong kiến.

- Tác giả, tác phẩm:

+ Nam Cao (1915 – 1951) là nhà văn đã có đóng góp cho nền văn học dân tộc các tác phẩm hiện thực xuất sắc về đề tài người nông dân nghèo bị áp bức và người trí thức nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ.

+ Lão Hạc là tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Nam Cao, đăng báo lần đầu năm 1943.

2. Đọc hiểu

* Nội dung chính: Tác phẩm phản ánh hiện thực số phận của người nông dân trước CM tháng Tám qua tình cảnh của lão Hạc và thể hiện tấm lòng của nhà văn trước số phận đáng thương của một con người.

* Trả lời câu hỏi giữa bài:

Câu 1 (trang 5 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Đoạn văn “Tôi cũng ngồi lặng lẽ [...] tôi quý quyển sách của tôi...” thuật lại những sự kiện liên quan đến nhân vật nào?

Trả lời:

Đoạn văn thuật lại sự kiện liên quan đến nhân vật ông giáo.

Câu 2 (trang 6 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Đoạn văn này giúp em hiểu thêm được gì về hoàn cảnh của nhân vật lão Hạc?

Trả lời:

Đoạn này giúp ta hiểu thêm được hoàn cảnh của nhân vật lão Hạc: Nghèo khổ, vợ mất sớm, con trai bỏ đi đồn điền cao su; sống cô đơn, chỉ bầu bạn với chú chó vàng.

Câu 3 (trang 7 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Những lời nói của lão Hạc với “cậu Vàng” thể hiện điều gì?

Trả lời:

Những lời ấy thể hiện rằng lão Hạc xem “cậu Vàng” như một người bạn thân thiết.

Câu 4 (trang 9 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chú ý cách Nam Cao miêu tả nhân vật lão Hạc qua ngoại hình, ngôn ngữ, tâm lí.

Trả lời:

- Ngoại hình: “Cố làm ra vẻ vui vẻ” nhưng “trông lão cười như mếu”, khóc hu hu.

- Ngôn ngữ: Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ!, Khốn nạn,... Ông giáo ơi,...

- Tâm lí: Đau đớn, dằn vặt, cay đắng.

Câu 5 (trang 9 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Câu nói của lão Hạc “chua chát” ở chỗ nào?

Trả lời:

Câu nói của lão Hạc chua chát ở chỗ lão Hạc nhận thức được sự bế tắc của số phận khi phải bán cậu Vàng.

Câu 6 (trang 10 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chú ý thái độ của ông giáo qua lời nói và hành động.

Trả lời:

Thái độ của ông giáo qua lời nói và hành động thể hiện sự cảm thông, chia sẻ, muốn giúp đỡ.

Câu 7 (trang 10 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Qua những việc nhờ ông giáo, nhân vật lão Hạc đã thể hiện được đặc điểm nào?

Trả lời:

Qua những việc nhờ ông giáo, ta thấy lão Hạc là một người cha giàu lòng yêu thương con, một tâm hồn, một tính cách cao thượng, một nhân cách cao cả.

Câu 8 (trang 11 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Những từ ngữ nào thể hiện sự nhún nhường hết mức của lão Hạc?

Trả lời:

Những từ ngữ thể hiện sự nhún nhường hết mức của lão Hạc: Bòn vườn; cắn rơm cắn cỏ; lạy ông giáo; nằn nì; nhặt nhạnh.

Câu 9 (trang 11 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chú ý cách dùng đại từ “thị”

Trả lời:

Đại từ “thị” thể hiện thái độ lạnh lùng và xa cách đối với người được nhắc đến.

Câu 10 (trang 11 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Lời tâm sự của nhân vật ông giáo ở đây là nói với ai?

Trả lời:

Lời tâm sự của ông giáo ở đây là một lời độc thoại giúp người đọc hiểu hơn về vợ của ông giáo.

Câu 11 (trang 12 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Điều gì khiến ông giáo thấy “Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”?

Trả lời:

Ông giáo thấy vậy vì nghĩ lão Hạc dù lương thiện nhưng vì hoàn cảnh mà cũng bị tha hóa giống Binh Tư.

Câu 12 (trang 12 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chú ý các chi tiết miêu tả cái chết của Lão Hạc.

Các chi tiết miêu tả cái chết của Lão Hạc: Lão Hạc vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc, tru tréo, bọt mép sùi ra...

* Trả lời câu hỏi cuối bài:

Câu 1 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Tóm tắt truyện Lão Hạc trong khoảng 10 – 15 dòng.

Trả lời:

Vợ đã mất, con trai vì nghèo mà không lấy được vợ nên phẫn chí xin đi mộ phu đồn điền cao su, một mình lão Hạc thui thủi bầu bạn cùng cậu Vàng, vốn là con chó mà con trai từng nuôi. Thế nhưng cuối cùng lão vẫn phải tính toán để bán cậu Vàng đi vì tình cảnh ngặt nghèo khó lòng nuôi nổi nó. Sau khi bán chó, lão Hạc tính trước tương lai khi gửi gắm ông giáo tiền bạc và nhờ ông giáo giúp trông nom nhà cửa.

Những ngày khốn khó ập đến, lão Hạc dần xa cách mọi người, đặc biệt là ông giáo. Cuối cùng, lão Hạc tự tử bằng bả chó, gây bất ngờ cho mọi người và để lại nhiều xót xa, ngậm ngùi cho ông giáo.

Câu 2 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Truyện có những nhân vật nào đáng chú ý? Phần (1) và (2) (in chữ nhỏ) mở đầu văn bản có vai trò như thế nào đối với phần sau của truyện?

Trả lời:

- Những nhân vật đáng chú ý của truyện là lão Hạc, ông giáo.

- Phần (1) và (2) (in chữ nhỏ) mở đầu văn bản có vai trò giới thiệu hoàn cảnh từ đó làm rõ nguyên nhân dẫn đến kết cục của nhân vật đối với phần sau của truyện.

Câu 3 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Phân tích nhân vật lão Hạc:

a. Hoàn cảnh lão Hạc trong truyện có gì đặc biệt? Người đọc biết được hoàn cảnh ấy qua lời kể của ai?

b. Phân tích diễn biến hành động, tâm trạng của lão Hạc sau khi bán con chó Vàng. Theo em, nguyên nhân nào khiến lão Hạc có hành động và tâm trạng như vậy?

c. Trước khi chết, lão Hạc đã chuẩn bị những gì? Tìm các chi tiết miêu tả cái chết của lão Hạc. Từ các chi tiết đó, em nhận xét gì về nhân vật này?

Trả lời:

Câu 4 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Em nhận xét gì về nhân vật ông giáo (hoàn cảnh, suy nghĩ, thái độ, tình cảm dành cho lão Hạc…)? Chỉ ra vai trò của nhân vật này trong văn bản.

Trả lời:

Câu 5 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Theo em, với truyện ngắn Lão Hạc, Nam Cao đã gửi gắm những điều gì khi viết về người nông dân nghèo trước Cách mạng tháng Tám 1945?

Trả lời:

Với truyện ngắn Lão Hạc, Nam Cao đã xót xa, đau đớn cho số phận bi thảm của người nông dân; trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân dù; chia sẻ và cảm thông với những khát vọng, ước mơ chính đáng của họ.

Câu 6 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Chỉ ra những yếu tố nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn Lão Hạc. Trong đó, em ấn tượng nhất với yếu tố nào? Vì sao?

Trả lời:

- Những yếu tố nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn:

+ Lời kể ngôi thứ nhất.

+ Kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự, trữ tình, lập luận.

+ Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả.

- Em ấn tượng nhất với nghệ thuật kể chuyện kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự, trữ tình, lập luận. Bởi nó thể hiện được chiều sâu tâm lí nhân vật với diễn biến tâm trạng phức tạp, sinh động.

Câu 7 (trang 13 SGK Ngữ Văn 8 Tập 2): Trong truyện có nhiều đoạn văn mang tính triết lí về cuộc sống, con người. Em thích nhất đoạn văn nào? Vì sao?

Trả lời:

- Em thích nhất đoạn văn: “Ông giáo nói phải! … kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn!...” Vì đoạn văn đã đặc tả sâu sắc sự ngậm ngùi, chua chát, nỗi đau đớn, hối hận, xót xa, sự thương tiếc, nỗi buồn và sự bất lực của lão Hạc trước cảnh sống hiện tại cùng cực.

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 sách Cánh diều hay, ngắn gọn khác:

Kiến thức ngữ văn trang 3

Lão Hạc

Trong mắt trẻ

Thực hành tiếng Việt trang 19

Người thầy đầu tiên

Phân tích một tác phẩm truyện

Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội

Cố hương

Hướng dẫn tự học trang 37