Soạn bài Sao băng (trang 60) - Ngắn nhất Ngữ văn 8 Cánh diều

Soạn bài Sao băng

Hồng Nhung

1. Chuẩn bị

Yêu cầu (trang 60 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1):

- Xem lại phần Kiến thức ngữ văn để vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.

- Khi đọc văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên, các em cần chú ý:

+ Vì sao văn bản này được coi là văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên?

+ Hiện tượng tự nhiên được giới thiệu là hiện tượng nào?

+ Bố cục của văn bản gồm mấy phần? Nội dung chính của mỗi phần là gì?

+ Văn bản triển khai thông tin theo cách nào?

+ Qua văn bản, em hiểu thêm gì về hiện tượng được giới thiệu?

- Đọc trước văn bản Sao băng và tìm hiểu thêm về hiện tượng tự nhiên này từ các nguồn thông tin khác nhau.

- Em đã thấy hiện tượng sao băng chưa? Em nghĩ gì về hiện tượng này? Hãy chuẩn bị để chia sẻ với bạn khi đọc học bài này.

Trả lời:

- Văn bản Sao băng:

+ Văn bản được coi là văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên vì đã đưa ra giải thích bằng những kiến thức khoa học cơ sở về một hiện tượng tự nhiên.

+ Hiện tượng tự nhiên được giới thiệu là hiện tượng sao băng (hay sao sa, sao đổi ngôi).

+ Bố cục văn bản gồm 3 phần:

Phần 1 (từ đầu đến …hố lòng chảo sâu trên lục địa): giới thiệu và lí giải hiện tượng sao băng.

Phần 2 (tiếp đến …mưa sao băng khá thuận lợi): nguyên do xuất hiện và sự hình thành hiện tượng sao băng và mưa sao băng.

Phần 3 (phần còn lại): những điều kì thú khi sao băng rơi.

+ Văn bản triển khai thông tin theo mối quan hệ nguyên nhân – kết quả.

+ Thông tin bổ ích về sao băng như: lí giải nguyên nhân, chu kì và cách ước nguyện khi chúng xuất hiện.

- Thông tin về hiện tượng sao băng:

+ Sao băng còn có tên gọi khác là sao sa, sao đổi ngôi.

+ Sao băng màu trắng hoặc xanh là những loại phổ biến nhất và dễ quan sát bằng mắt thường.

+ Những niềm tin sau đây có thể tồn tại ở một số người về sao băng:

Ÿ Nếu ước nguyện một điều gì vào đúng lúc có sao băng thì lời ước ấy sẽ thành sự thật.

Ÿ Người ta cho rằng mỗi một người sống trên trần gian đều có một ngôi sao chiếu mệnh, khi ngôi sao đó rơi (sao băng) thì người đó sẽ chết. Do vậy, khi nhìn thấy hiện tượng sao băng thì người ta cho rằng sẽ có một ai đó chết.

- Em chưa từng thấy sao băng trực tiếp ngoài đời thực, cũng như chưa nghiên cứu kĩ về hiện tượng này mà mới xem trên các chương trình khoa học trên ti vi. Vì vậy em rất tò mò muốn đọc văn bản. Em cho rằng sao băng cũng giống như những ngôi sao nhưng to và chuyển động được.

2. Đọc hiểu

* Nội dung chính: Văn bản cung cấp thông tin về một trong những hiện tượng đẹp và kì thú của tự nhiên – sao băng. Qua đó, văn bản chứa đựng đầy đủ các thông tin về nguyên nhân, sự ra đời và hình thành của hiện tượng sao băng.

* Trả lời câu hỏi giữa bài:

Câu 1 (trang 61 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Đoạn sa pô này cho biết những gì?

Trả lời:

Đoạn sa pô cho biết các tên gọi khác của sao băng, hiện tượng đầu tiên khi sao băng xuất hiện, và những câu hỏi gợi mở sự tò mò cho người đọc.

Câu 2 (trang 61 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Các đề mục in đậm nghiêng khác đề mục in đậm trước đó ở chỗ nào?

Trả lời:

Đề mục in đậm nghiêng là những câu hỏi chính mà phần liền phía sau sẽ giải đáp. Đề mục nghiêng giúp văn bản được phân chia rõ ràng, khoa học.

Câu 3 (trang 61 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Chú ý các nguyên nhân xuất hiện mưa sao băng.

Trả lời:

Nguyên nhân xuất hiện sao băng: Do Sao chổi gồm băng, bụi và đá di chuyển quanh Mặt Trời với quỹ đạo hình hyperbol hoặc elip dẹp. Khi chuyển động đến gần Mặt Trời, nó sẽ bị tan ra tạo thành những dải bụi trên quỹ đạo của mình. Khi ngôi sao chổi đi qua gần Trái Đất, các bụi khí của nó sẽ bay vào khí quyển làm xuất hiện nhiều sao băng nhỏ - mưa sao băng.

Câu 4 (trang 62 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Nội dung chính của phần này là gì?

Trả lời:

Nội dung chính: thông tin về tần suất xuất hiện của sao băng và mưa sao băng.

Câu 5 (trang 62 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Khi nào khó xem được sao băng?

Trả lời:

Khi trời nhiều mây, ô nhiễm không khí cao hoặc khi có quá nhiều ánh sáng.

Câu 6 (trang 63 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Người viết có tin vào điềm xấu hoặc điềm lành khi thấy sao băng không?

Trả lời:

Người viết không tin vào điều đó.

Câu 7 (trang 63 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Vì sao lại ước khi nhìn thấy sao băng?

Trả lời:

Vì: họ có niềm tin nếu nhìn thấy sao băng và ước thì điều ước sẽ thành sự thật.

* Trả lời câu hỏi cuối bài:

Câu 1 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Những thông tin chính mà văn bản Sao băng cung cấp là gì? Em dựa vào đâu để nhận biết nhanh các thông tin ấy?

Trả lời:

- Những thông tin chính mà văn bản cung cấp:

+ Giới thiệu và lí giải nguồn gốc của hiện tượng sao băng.

+ Trình bày những kiến thức khoa học cơ sở về sao băng và mưa sao băng: lí do xuất hiện, chu kì xuất hiện và cách xem được chúng.

+ Những sự thật khi sao băng rơi và cách ước khi có sao.

- Em dựa vào những đề mục câu hỏi in đậm nghiêng trong văn bản để nhận biết.

Câu 2 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Người viết đã triển khai ý tưởng và thông tin trong bài theo cách nào? Tóm tắt các thông tin chính trong văn bản Sao băng bằng một sơ đồ tư duy.

Trả lời:

- Người viết đã triển khai bằng quan hệ nguyên nhân – kết quả: đưa ra các đề mục câu hỏi và giải thích bằng nội dung phía sau.

- Tóm tắt:

Câu 3 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Sao băng và mưa sao băng khác nhau thế nào? Theo bài viết, vì sao có sao băng và mưa sao băng?

Trả lời:

=> Có sao băng và mưa sao băng vì khi các thiên thạch, mảnh vỡ của các sao chổi cũ, mảnh kim loại từ các tiểu hành tinh va chạm với nhau, chúng xuyên qua khí quyển với vận tốc lớn khoảng 100 000 km/h và tạo nên sao băng và mưa sao băng.

Câu 4 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Có nhiều cách nhìn nhận về hiện tượng sao băng. Dựa vào nội dung văn bản, em hãy nêu cách hiểu của em về hiện tượng này.

Trả lời:

Sao băng là hiện tượng xuất hiện khi thiên thạch chuyển động với vận tốc siêu thanh, nó sinh ra các sóng xung kích do nó “va chạm” với các “hạt” của khí quyển. Với vận tốc cao như vậy, các phân tử không khí trên đường đi của thiên thạch bị nung nóng bởi sóng xung kích và làm cho các thành phần vật chất của thiên thạch bị nung đến nóng sáng.

Câu 5 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Nếu có lần thấy sao băng, em sẽ ước nguyện điều gì? Vì sao lại ước nguyện điều đó?

Trả lời:

Nếu thấy sao băng, em sẽ nguyện ước gia đình luôn khỏe mạnh vì đó là điều em luôn mong muốn.

Câu 6 (trang 64 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Theo em, vì sao văn bản Sao băng lại được coi là văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên?

Trả lời:

Vì: Văn bản đưa ra giải thích, giải đáp các thắc mắc bằng những kiến thức khoa học cơ sở về hiện tượng sao băng.

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 sách Cánh diều hay, ngắn gọn khác:

Kiến thức ngữ văn trang 58

Sao băng

Nước biển dâng: bài toán khó cần giải trong thế kỉ XXI

Thực hành tiếng Việt trang 68

Lũ lụt là gì? Nguyên nhân và tác hại

Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

Văn bản kiến nghị về một vấn đề đời sống

Tóm tắt nội dung thuyết trình giải thích một hiện tượng tự nhiên

Vì sao chim bồ câu không bị lạc đường?

Hướng dẫn tự học trang 82