Soạn bài Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (trang 34) - Ngắn nhất Ngữ văn 8 Cánh diều

Soạn bài Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội

1. Định hướng

1.1. Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội là nêu rõ ý kiến (quan điểm) của người nói, sử dụng các luận điểm (lí lẽ) và bằng chứng tin cậy, cụ thể nhằm thuyết phục người nghe về một vấn đề xã hội. Trong khi trình bày có thể sử dụng công nghệ thông tin để tăng hiệu quả. Vấn đề xã hội có thể là một câu hỏi cần trả lời, một điều cần giải quyết, một hiện tượng tích cực hoặc tiêu cực hay vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực trong cuộc sống. Ví dụ:

- Giúp người cao tuổi – một việc làm đẹp.

- Hay đổ lỗi cho người khác – một thói hư tật xấu cần tránh.

- Những hành vi đẹp và không đẹp trong khi tham gia giao thông đường bộ.

Vấn đề xã hội cũng có thể rút ra từ những tác phẩm văn học (đã được học, được đọc) vì văn học luôn gắn với cuộc sống, luôn đặt ra các vấn đề cần giải quyết của cuộc sống. Chẳng hạn:

- Em hiểu thế nào là lòng nhân ái trong cuộc sống sau khi học truyện Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)?

- Truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc được gợi ra sau khi học truyện ngắn Người mẹ vườn cau (Nguyễn Ngọc Tư).

1.2. Để trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội, các em cần dự kiến một số nội dung theo bảng sau:

2. Thực hành

Bài tập (trang 34 SGK Ngữ Văn 8 Tập 1): Chọn một trong hai đề bài sau:

(1) Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến: “Hay đổ lỗi cho người khác”

(2) Suy nghĩ của em về lòng nhân ái trong cuộc sống sau khi học truyện “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam).

a) Chuẩn bị (ví dụ với đề bài 2)

- Xem lại văn bản Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam.

- Xác định đối tượng, bối cảnh trình bày để chuẩn bị nội dung phù hợp.

- Chuẩn bị các phương tiện như tranh, ảnh, video,…và máy chiếu, màn hình (nếu có).

b) Tìm ý và lập dàn ý

- Tìm ý cho bài trình bày bằng cách đặt câu hỏi:

+ Văn bản Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam kể lại chuyện gì?

+ Nội dung của truyện đặt ra vấn đề về lòng nhân ái như thế nào?

+ Em hiểu như thế nào là lòng nhân ái?

+ Tại sao trong cuộc sống cần có lòng nhân ái?

+ Em sẽ làm gì để thể hiện lòng nhân ái?

Ngoài các câu hỏi nêu trên, các em có thể nêu thêm các câu hỏi khác.

Trả lời:

+ Truyện kể về Sơn và Lan là hai chị em sinh ra trong một gia đình khá giả. Không giống như những đứa trẻ có điều kiện khác, hai chị em Sơn, Lan luôn hòa đồng, gần gũi với những đứa trẻ nghèo cùng phố huyện. Vào một ngày trời chuyển lạnh, hai chị em mặc áo ấm ra chợ chơi thấy Hiên – cô bé hàng xóm đang co ro bên cột quán với manh áo mong manh, rách tả tơi. Thấy vậy, hai chị em bèn đem tặng Hiên chiếc áo bông cũ. Chính chiếc áo bông ấy đã thắp sáng tình yêu thương, sưởi ấm cho Hiên cũng như những đứa trẻ nghèo nơi đây qua mùa đông giá rét.

+ Nội dung truyện kể về những con người trong xóm chợ khi gió lạnh đầu mùa về. Qua đó, Thạch Lam ca ngợi tình yêu thương chia sẻ ấm áp, trong trẻo của con người với con người.

+ Lòng nhân ái là một phẩm chất tốt đẹp của con người, thể hiện sự thương yêu, quan tâm và giúp đỡ người khác mà không mong cầu lợi ích cá nhân. Lòng nhân ái không chỉ dừng lại ở việc đồng cảm với nỗi đau và khó khăn của người khác, mà còn hành động để giúp đỡ, chia sẻ, và làm cho cuộc sống của họ trở nên tốt đẹp hơn.

+ Khi mọi người đối xử với nhau bằng lòng nhân ái, xã hội sẽ trở nên an lành và hạnh phúc hơn. Bởi lẽ, lòng nhân ái giúp giảm bớt những mâu thuẫn, xung đột và đem lại sự đoàn kết giữa con người. Mặt khác, lòng nhân ái không chỉ giúp người nhận cảm thấy được yêu thương và quan tâm, mà còn mang lại niềm vui và hạnh phúc cho người giúp đỡ. Khi chúng ta giúp đỡ người khác, chúng ta cũng cảm thấy mình có ý nghĩa và hạnh phúc hơn.

+ Hãy sẵn lòng giúp đỡ những người gặp khó khăn, bất kể đó là bạn bè, người thân hay người xa lạ. Một hành động nhỏ như cho người vô gia cư một bữa ăn, hoặc giúp đỡ người già qua đường cũng đã thể hiện lòng nhân ái.

- Lập dàn ý, tổ chức hệ thống các ý theo ba phần:

+ Mở đầu: Nêu vấn đề cần trình bày. Ví dụ, truyện Gió lạnh đầu mùa tưởng đơn giản nhưng đặt ra một vấn đề xã hội rất lớn: lòng nhân ái trong cuộc sống.

+ Nội dung chính: Lần lượt trình bày các nội dung chính đã chuẩn bị trong phần tìm ý.

+ Kết thúc: Khái quát, khẳng định tầm quan trọng của lòng nhân ái trong cuộc sống.

c) Nói và nghe

Hoạt động nói và nghe cần đảm bảo được các yêu cầu sau:

* Bài nói tham khảo:

Đề 1:

Thưa thầy cô và các bạn.

Không ai có thể đi đến thành công mà không qua những sai lầm. Sai lầm và lỗi lầm là điều tất yếu trong cuộc sống. Thế nhưng, khi xảy ra lỗi lầm, nhiều người không dám nhận lấy lỗi để sửa chữa và khắc phục mà thường đổ lỗi cho người khác. Đây là một vấn đề đáng lo ngại và là một thói quen cần phải được thay đổi.

Đổ lỗi cho người khác là một cách trốn tránh trách nhiệm cá nhân. Khi chúng ta đổ lỗi cho người khác, chúng ta từ chối việc đối diện với sai lầm của chính mình. Điều này không chỉ làm giảm tính chính trực của chúng ta mà còn làm trì hoãn quá trình sửa chữa và cải thiện bản thân. Sai lầm là cơ hội để học hỏi và trưởng thành. Nếu chúng ta không nhận ra và đối diện với lỗi lầm của mình, chúng ta sẽ không thể học hỏi từ những kinh nghiệm đó. Việc đổ lỗi cho người khác chỉ là một cách để giữ nguyên trạng thái hiện tại và không bao giờ tiến bộ.

Khi đổ lỗi cho người khác, chúng ta không chỉ làm tổn thương người bị đổ lỗi mà còn có thể làm mất đi mối quan hệ tốt đẹp với đối phương. Sự thiếu công bằng và không tôn trọng đối với người khác có thể dẫn đến sự mất lòng tin và xung đột trong các mối quan hệ. Đổ lỗi không giúp giải quyết vấn đề mà chỉ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn. Khi chúng ta đổ lỗi cho người khác, chúng ta không tập trung vào việc tìm giải pháp cho vấn đề hiện tại mà chỉ tập trung vào việc chỉ trích và đổ lỗi, khiến tình hình trở nên phức tạp hơn.

Bởi vậy mà hãy dũng cảm đối diện với sự thật và nhận trách nhiệm về sai lầm của mình. Thay vì đổ lỗi cho người khác, hãy tự nhìn nhận lại những gì đã xảy ra và xác định những điểm cần cải thiện. Việc chấp nhận lỗi lầm là bước đầu tiên để học hỏi và phát triển bản thân. Sau khi nhận trách nhiệm, hãy tập trung vào việc tìm giải pháp để khắc phục lỗi lầm. Đặt ra kế hoạch cụ thể để sửa chữa vấn đề và học hỏi từ những sai lầm để tránh tái phạm trong tương lai.

Sai lầm là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống, nhưng cách chúng ta phản ứng với sai lầm mới là điều quan trọng. Việc đổ lỗi cho người khác không chỉ là một thói quen không lành mạnh mà còn cản trở sự phát triển cá nhân và gây tổn thương cho người khác. Hãy học cách chấp nhận trách nhiệm, tìm giải pháp và cải thiện bản thân. Đó chính là cách để chúng ta trưởng thành và tiến bước trên con đường thành công.

Em xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

Đề 2:

Thưa thầy cô và các bạn,

Ở phần Đọc của Bài 1 Truyện ngắn chúng ta đã từng được tìm hiểu về truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”. Đây là tác phẩm nổi tiếng của Thạch Lam đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc và gợi ra nhiều suy ngẫm cho mỗi người về tình yêu thương trong cuộc sống.

Lòng nhân ái là một phẩm chất tốt đẹp của con người, thể hiện qua sự quan tâm, yêu thương và giúp đỡ người khác mà không mong đợi sự đền đáp. Lòng nhân ái không chỉ đơn thuần là cảm thông với nỗi đau của người khác mà còn bao gồm hành động cụ thể để giúp đỡ, chia sẻ với những ai đang gặp khó khăn. Đó là những hành động xuất phát từ trái tim, từ sự chân thành và tình yêu thương con người.

Trong truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”, nhà văn Thạch Lam đã thể hiện chân thực và cảm động tấm lòng nhân ái qua hình ảnh các nhân vật, đặc biệt là hai chị em Lan và Sơn. Khi thấy cô bạn nhỏ nhà nghèo không có áo ấm, Lan và Sơn đã không ngần ngại mang chiếc áo của em gái mình ra tặng. Hành động này tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc. Hai chị em, dù còn nhỏ tuổi, đã biết quan tâm và chia sẻ với người khác, thể hiện một tấm lòng nhân ái đáng quý.

Lòng nhân ái làm cho cuộc sống của chúng ta trở nên ý nghĩa và đẹp đẽ hơn. Khi chúng ta sống với phẩm chất nhân ái, chúng ta không chỉ mang lại niềm vui và hạnh phúc cho người khác mà còn cho chính mình. Như câu chuyện của mẹ Hiên trong "Gió lạnh đầu mùa", dù sống trong nghèo khó, bà vẫn giữ vững phẩm chất tốt đẹp, luôn tự trọng và không bao giờ xin xỏ. Khi mẹ của Sơn biết chuyện, bà không chỉ không trách mắng con mà còn giúp đỡ mẹ Hiên bằng cách cho bà mượn năm hào để may áo ấm cho con. Những hành động này tạo ra một vòng xoay tích cực, lan tỏa tình yêu thương và lòng nhân ái trong cộng đồng.

Từ những nhân vật trong truyện, em nhận thấy rằng lòng nhân ái có thể được thể hiện qua những hành động nhỏ hàng ngày. Chúng ta có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như giúp đỡ bạn bè, chia sẻ với những người gặp khó khăn, hay tham gia vào các hoạt động từ thiện. Chúng ta cũng nên lắng nghe và đồng cảm với những người xung quanh, bởi đôi khi, một lời động viên hay một cử chỉ thân thiện cũng có thể làm ấm lòng người khác.

Lòng nhân ái là một giá trị quan trọng và cần thiết trong cuộc sống. Từ truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”, chúng ta học được bài học quý giá về tình yêu thương và lòng nhân ái. Hãy để lòng nhân ái trở thành kim chỉ nam cho hành động của chúng ta, để cuộc sống này trở nên tốt đẹp và ý nghĩa hơn.

Em xin cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe.

d) Kiểm tra, chỉnh sửa

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 8 sách Cánh diều hay, ngắn gọn khác:

Kiến thức ngữ văn trang 12

Tôi đi học

Gió lạnh đầu mùa

Thực hành tiếng Việt trang 24

Người mẹ vườn cau

Kể lại một chuyến đi hoặc một hoạt động xã hội

Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội

Chuỗi hạt cườm màu xám

Hướng dẫn tự học trang 39