Soạn bài Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội (trang 146) - Ngắn nhất Ngữ văn 12 Kết nối tri thức
Với soạn bài Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội (trang 146) Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức sẽ giúp học sinh trả lời câu hỏi từ đó dễ dàng Soạn văn 12.
Soạn bài Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội
* Yêu cầu
- Giới thiệu được đề tài nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội; nêu được câu hỏi nghiên cứu (vấn đề) chính cần giải quyết.
- Trình bày được kết quả nghiên cứu thông qua hệ thống luận điểm sáng rõ, phù hợp với các dữ liệu đã thu thập.
- Thể hiện được cái nhìn toàn cảnh về vấn đề nghiên cứu và quan điểm của người viết.
- Biết vận dụng các thao tác nghiên cứu cơ bản, khai thác các nguồn tham khảo đáng tin cậy.
- Sử dụng hiệu quả sơ đồ, bảng biểu; có thuyết minh các hình ảnh minh họa; có sử dụng trích dẫn, cước chú và biết trình bày phần tài liệu tham khảo theo đúng quy định.
* Phân tích bài viết tham khảo:
Mĩ thuật Việt Nam thời mở cửa (Nguyễn Quân)
Thực hiện các yêu cầu sau khi đọc bài viết tham khảo:
Câu 1 (trang 149 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Nhan đề của bài báo cáo nghiên cứu cho chúng ta biết những thông tin gì về đề tài nghiên cứu, nội dung nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu?
Trả lời:
Nhan đề của bài báo cáo nghiên cứu "Mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa" của tác giả Nguyễn Quân cung cấp thông tin quan trọng về đề tài, nội dung, và phạm vi nghiên cứu như sau:
- Đề tài nghiên cứu:
+ Chủ đề chính: Mỹ thuật Việt Nam
+ Giai đoạn nghiên cứu: Thời kỳ mở cửa (từ năm 1986 đến nay)
- Nội dung nghiên cứu:
+ Biểu hiện:
◦ Những đổi mới trong sáng tác nghệ thuật của mỹ thuật Việt Nam trong giai đoạn thời mở cửa.
◦ Các trào lưu nghệ thuật mới xuất hiện trong thời kỳ này.
◦ Ảnh hưởng của nghệ thuật quốc tế đối với mỹ thuật Việt Nam.
+ Tác động:
◦ Tác động của những đổi mới và trào lưu nghệ thuật đến nền mỹ thuật Việt Nam.
◦ Tác động của những thay đổi này đến đời sống xã hội và văn hóa.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Thời gian: Từ năm 1986 đến hiện tại.
+ Lĩnh vực nghiên cứu:
◦ Hội họa
◦ Điêu khắc
◦ Đồ họa
◦ Kiến trúc
◦ Các loại hình nghệ thuật khác
+ Địa bàn: Toàn quốc
Đánh giá nhan đề:
- Ngắn gọn và súc tích: Nhan đề đã thể hiện đầy đủ các yếu tố cần thiết của nghiên cứu mà không bị dài dòng.
- Chính xác và rõ ràng: Nhan đề cụ thể về chủ đề và thời gian nghiên cứu, giúp người đọc dễ dàng nhận biết nội dung và phạm vi của bài báo cáo.
- Dễ hiểu và thu hút: Nhan đề dễ hiểu và gây sự tò mò, khuyến khích người đọc tiếp tục tìm hiểu về nội dung bài báo cáo.
Câu 2 (trang 149 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Báo cáo nghiên cứu đã triển khai những luận điểm nào? Tìm câu chủ đề thể hiện nội dung chính của mỗi luận điểm. Các cứ liệu đã được sử dụng như thế nào để làm nổi bật từng luận điểm đó?
Trả lời:
Báo cáo nghiên cứu "Mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa" của tác giả Nguyễn Quân triển khai ba luận điểm chính, mỗi luận điểm được hỗ trợ bởi các dữ liệu cụ thể như sau:
Luận điểm 1: Sự đổi mới về chủ đề và nội dung trong mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa
- Câu chủ đề: "Mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa phản ánh đa dạng các chủ đề về đời sống xã hội, con người, và thiên nhiên, thể hiện quan điểm mới mẻ, cởi mở, và hướng đến hiện thực."
- Dữ liệu sử dụng:
+ Phân tích các tác phẩm hội họa, điêu khắc, đồ họa, và kiến trúc tiêu biểu của thời kỳ này.
+ So sánh với các tác phẩm mỹ thuật trước thời kỳ mở cửa để làm rõ sự khác biệt và đổi mới.
+ Đưa ra dẫn chứng cụ thể về các tác phẩm và tác giả để minh chứng cho sự thay đổi trong chủ đề và nội dung.
Luận điểm 2: Sự xuất hiện của các trào lưu nghệ thuật mới
- Câu chủ đề: "Mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa tiếp nhận và sáng tạo các trào lưu nghệ thuật mới từ phương Tây, tạo nên sự đa dạng và phong phú trong ngôn ngữ nghệ thuật."
- Dữ liệu sử dụng:
+ Giới thiệu các trào lưu nghệ thuật mới như trừu tượng, biểu hiện, tối giản, và cách chúng xuất hiện và phát triển tại Việt Nam.
+ Phân tích các tác phẩm tiêu biểu của từng trào lưu nghệ thuật mới để làm nổi bật sự ảnh hưởng của chúng.
+ Đánh giá ảnh hưởng của các trào lưu nghệ thuật mới đối với nền mỹ thuật Việt Nam.
Luận điểm 3: Ảnh hưởng của nghệ thuật quốc tế
- Câu chủ đề: "Mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa giao lưu và hội nhập với nghệ thuật quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của mỹ thuật Việt Nam trên trường quốc tế."
- Dữ liệu sử dụng:
+ Phân tích sự giao lưu và hội nhập của mỹ thuật Việt Nam với nghệ thuật quốc tế qua các triển lãm, hội thảo, và các hoạt động giao lưu nghệ sĩ.
+ Đánh giá ảnh hưởng của nghệ thuật quốc tế đối với sự phát triển và nâng cao vị thế của mỹ thuật Việt Nam.
+ Cung cấp dẫn chứng về các nghệ sĩ Việt Nam thành công trên trường quốc tế để chứng minh sự hội nhập và ảnh hưởng.
Câu 3 (trang 149 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Nêu các đặc điểm của ngôn ngữ được sử dụng trong báo cáo nghiên cứu.
Trả lời:
Các đặc điểm của ngôn ngữ được sử dụng trong báo cáo nghiên cứu:
- Tính chính xác:
+ Sử dụng từ ngữ và thuật ngữ chuyên ngành: Cần đảm bảo sự chính xác trong việc sử dụng từ ngữ và thuật ngữ chuyên ngành, tránh các từ ngữ mơ hồ hoặc đa nghĩa. Điều này giúp bảo đảm rằng thông tin được truyền tải rõ ràng và đúng đắn.
+ Xác thực thông tin: Tính chính xác còn được thể hiện qua việc cung cấp thông tin đã được xác minh và có cơ sở đáng tin cậy.
- Tính logic:
+ Bố cục rõ ràng: Bài báo cáo cần có cấu trúc rõ ràng và mạch lạc, giúp người đọc dễ dàng theo dõi.
+ Luận điểm và luận cứ: Các luận điểm và luận cứ cần được trình bày một cách logic và chặt chẽ, với việc sử dụng liên từ và các công cụ ngữ pháp để thể hiện mối quan hệ giữa các phần của văn bản.
- Tính khách quan:
+ Trung thực trong trình bày thông tin: Cần tránh đưa ra ý kiến cá nhân và trình bày thông tin một cách khách quan và trung thực.
+ Sử dụng dữ liệu và dẫn chứng cụ thể: Các luận điểm nên được hỗ trợ bằng dữ liệu và dẫn chứng cụ thể, nhằm tăng cường độ tin cậy và tính thuyết phục của báo cáo.
- Tính khoa học:
+ Áp dụng phương pháp nghiên cứu: Việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và trình bày kết quả một cách logic và khoa học là rất quan trọng.
+ Tuân thủ tiêu chuẩn báo cáo: Đảm bảo báo cáo tuân thủ các quy tắc và tiêu chuẩn của báo cáo khoa học để đạt được chất lượng tốt nhất.
- Tính rõ ràng:
+ Ngôn ngữ dễ hiểu: Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu và phù hợp với đối tượng người đọc. Tránh sử dụng thuật ngữ chuyên ngành quá khó hiểu mà không giải thích.
+ Giải thích thuật ngữ: Khi cần thiết, giải thích các thuật ngữ chuyên ngành để giúp người đọc dễ dàng hiểu nội dung.
Ngoài ra, ngôn ngữ trong báo cáo nghiên cứu còn cần:
- Tính trang trọng: Tránh sử dụng từ ngữ thiếu chuẩn mực hoặc không trang trọng.
- Tính súc tích: Trình bày nội dung một cách ngắn gọn và tránh lan man.
- Tính thuyết phục: Sử dụng các dữ liệu và dẫn chứng cụ thể để hỗ trợ các luận điểm và làm tăng tính thuyết phục của báo cáo.
Câu 4 (trang 149 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Tranh minh họa được sử dụng có tác dụng gì?
Trả lời:
Tranh minh họa được sử dụng trong báo cáo nghiên cứu có các tác dụng sau:
- Làm rõ thông tin: Tranh minh họa giúp làm rõ các ý tưởng, khái niệm hoặc dữ liệu mà văn bản mô tả. Hình ảnh cụ thể có thể giúp người đọc dễ dàng hình dung và hiểu những thông tin phức tạp hơn.
- Tăng tính thuyết phục: Tranh minh họa có thể cung cấp bằng chứng trực quan cho các luận điểm, từ đó làm tăng tính thuyết phục của báo cáo. Ví dụ, các hình ảnh của các tác phẩm nghệ thuật trong báo cáo về mỹ thuật có thể làm rõ các trào lưu và phong cách được thảo luận.
- Thu hút sự chú ý: Tranh minh họa có thể làm cho báo cáo nghiên cứu trở nên sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó thu hút sự chú ý của người đọc. Hình ảnh hấp dẫn và phù hợp có thể làm giảm bớt sự khô khan của văn bản khoa học.
- Hỗ trợ việc tiếp thu thông tin: Các tranh minh họa giúp người đọc tiếp thu thông tin dễ dàng hơn, đặc biệt là khi văn bản chứa nhiều dữ liệu hoặc thông tin khó hiểu. Hình ảnh có thể cung cấp một cách tiếp cận trực quan giúp người đọc hiểu và ghi nhớ thông tin tốt hơn.
- Tăng tính chuyên nghiệp: Việc sử dụng tranh minh họa trong báo cáo nghiên cứu không chỉ làm phong phú thêm nội dung mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp của người thực hiện nghiên cứu, cho thấy sự đầu tư và tỉ mỉ trong việc trình bày báo cáo.
Câu 5 (trang 149 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Bạn có nhận xét gì về tính chất của các tài liệu tham khảo?
Trả lời:
Các tài liệu tham khảo trong một báo cáo nghiên cứu cần phải đáp ứng các tính chất sau:
- Tính chính xác:
+ Nguồn uy tín: Tài liệu phải được trích dẫn từ các nguồn đáng tin cậy như sách chuyên khảo, bài báo khoa học, tạp chí chuyên ngành, và các cơ sở nghiên cứu uy tín.
+ Thông tin cập nhật: Thông tin trong tài liệu phải chính xác và được cập nhật. Cần phải kiểm tra thông tin trước khi sử dụng để đảm bảo tính chính xác của nó.
- Tính liên quan:
- Chủ đề nghiên cứu: Tài liệu phải liên quan trực tiếp đến chủ đề nghiên cứu. Điều này giúp đảm bảo rằng thông tin cung cấp là phù hợp và có giá trị đối với báo cáo.
- Lựa chọn tài liệu: Cần chọn lọc tài liệu sao cho chúng cung cấp thông tin hữu ích và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.
- Tính đa dạng:
+ Nhiều loại tài liệu: Sử dụng nhiều loại tài liệu khác nhau, chẳng hạn như sách, báo, tạp chí, và nguồn trực tuyến, để có cái nhìn toàn diện hơn về chủ đề nghiên cứu.
+ Đa dạng nguồn thông tin: Việc này giúp tránh sự thiên lệch và cung cấp cái nhìn phong phú hơn về vấn đề nghiên cứu.
- Tính cập nhật:
+ Tài liệu mới: Ưu tiên sử dụng tài liệu tham khảo được xuất bản gần đây để đảm bảo thông tin phản ánh các nghiên cứu và phát triển mới nhất trong lĩnh vực.
+ Tránh tài liệu cũ: Tài liệu quá cũ có thể chứa thông tin lỗi thời và không còn phù hợp với hiện tại.
- Tính dễ tiếp cận:
+ Dễ tìm kiếm: Tài liệu nên dễ tìm kiếm và truy cập, chẳng hạn như qua các thư viện, cơ sở dữ liệu trực tuyến, hoặc các nguồn tài liệu mở.
+ Sử dụng tài liệu trực tuyến: Tài liệu trực tuyến có thể dễ dàng tiếp cận và thường cung cấp thông tin cập nhật nhanh chóng.
* Thực hành viết theo các bước
1. Chuẩn bị viết
a. Lựa chọn đề tài
Gợi ý một số đề tài:
- Hành động của giới trẻ trong phong trào tái chế vật liệu đã qua sử dụng để bảo vệ môi trường.
- Vai trò của những người có ảnh hưởng rộng trên mạng xã hội đối với cuộc sống của thanh niên hiện nay.
- Tác động của những khám phá mang tính chất bước ngoặt trong công nghệ đến xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của học sinh cuối cấp Trung học phổ thông.
- Sự lan tỏa của chủ nghĩa tối giản trong phong cách sống của một số thành phần dân cư.
- Vai trò của một xu hướng hay trường phái nghệ thuật trong việc làm thay đổi cách sống và thị hiếu của tầng lớp thanh niên.
- Những xu hướng hay hiện tượng âm nhạc đang được học sinh quan tâm và tán thưởng.
b. Thu thập, phân tích và đánh giá thông tin
Với định hướng viết báo cáo nghiên cứu ở bài học này, việc thu thập, phân tích, đánh giá nguồn thông tin phong phú về đề tài có tầm quan trọng đặc biệt. Cần rút ra những bài học bổ ích trên phương diện này từ bài viết tham khảo - một báo cáo nghiên cứu được triển khai dựa trên khối lượng dữ liệu lớn, có được nhờ tác giả theo dõi sát sao thực tế và đọc nhiều tài liệu tham khảo liên quan.
c. Xây dựng đề cương
Bạn đã được học các bước xây dựng để cương cho báo cáo nghiên cứu ở sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập một, tr. 117-118 và tiếp tục thực hành ở sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập một, tr. 147 - 148. Khi xây dựng để cương cho báo cáo nghiên cứu một vấn đề có tính khái quát, cần lưu ý rằng các luận điểm phải được triển khai một cách rõ ràng, có hệ thống, giúp người đọc dễ nắm bắt. Trong mỗi luận điểm có thể có nhiều ý với các cấp độ lớn nhỏ khác nhau. Bạn cần vạch ra các ý này càng chi tiết càng tốt trong đề cương.
2. Viết
Trên cơ sở đề cương, cần triển khai luận điểm thành những đoạn văn. Hãy chú ý đến cách trình bày cứ liệu, cách viết câu chủ đề, cách kết nối các đoạn văn với nhau,.. Đặc trưng của báo cáo nghiên cứu được thực hành ở đây là người viết cần trình bày được những đặc điểm của vấn để nghiên cứu và lí giải những đặc điểm đó từ nhiều góc độ. Chẳng hạn, ở bài viết tham khảo, tác giả đã đưa ra hai luận điểm về “chiều mở vào” và “chiều mở ra”.Ở mỗi luận điểm, tác giả lại trình bày hai ý chính, với những giải thích cụ thể.
Lưu ý:
- Báo cáo nghiên cứu về một vấn để tự nhiên hoặc xã hội Có tính tổng hợp, khái quát có thể không nổi bật vì tính mới mẻ, đột phá, nhưng cũng không phải là một sự tổng hợp thông tin đơn giản. Khi trình bày các luận điểm, người viết phải đồng thời cho thấy cách tiếp cận riêng của mình.
- Một báo cáo nghiên cứu tốt về một vấn để có tính khái quát còn đòi hỏi người viết thể hiện được quan điểm của mình đối với vấn đề nghiên cứu. Quan điểm đó có thể thể hiện qua các đánh giá, bình luận trực tiếp, hay qua tính định hướng, gợi mở của bài viết. Chẳng hạn, ở bài viết tham khảo, nhiều luận điểm có thể được coi là những gợi ý để tìm hiểu vấn để sâu hơn hoặc rộng hơn.
- Trong quá trình viết, bạn cần chú ý sắp xếp và trình bày các phương tiện hỗ trợ như sơ đô, bảng biểu, tranh ảnh,... phù hợp với nội dung được thể hiện ở kênh chữ.
Bài viết tham khảo
I. Đặt vấn đề
Từ thiện là một khái niệm đã tồn tại từ lâu, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ những người gặp khó khăn và cải thiện điều kiện sống cho cộng đồng. Trong xã hội hiện nay, từ thiện không chỉ được thực hiện bởi các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp mà còn được sự quan tâm từ nhiều cá nhân. Tuy nhiên, vấn đề từ thiện hiện đang gặp phải nhiều thách thức như hiệu quả thực sự của các hoạt động từ thiện, sự minh bạch và cách thức phân phối nguồn lực. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, bài báo cáo sẽ nghiên cứu thực trạng và các giải pháp thông qua minh chứng từ bão Yagi 2024 ở miền Bắc Việt Nam.
II. Giải quyết vấn đề
1. Từ thiện trong xã hội hiện nay
a. Đặc điểm và xu hướng
Hoạt động từ thiện ngày càng trở nên phổ biến, nhờ vào sự phát triển của các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội, việc kêu gọi và huy động từ thiện trở nên thuận lợi hơn bao giờ hết. Sự tham gia của nhiều tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đã tạo ra một làn sóng mạnh mẽ trong các hoạt động từ thiện. Điều này không chỉ giúp đỡ những người gặp khó khăn mà còn góp phần xây dựng tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xã hội.
b. Những vấn đề gặp phải
Tuy nhiên, từ thiện cũng đối mặt với nhiều vấn đề. Đầu tiên là hiệu quả thực sự của các hoạt động từ thiện. Nhiều chương trình từ thiện không đạt được kết quả như mong đợi do thiếu sự quản lý và giám sát. Thứ hai, sự minh bạch và trách nhiệm trong việc sử dụng tiền từ thiện còn hạn chế. Một số tổ chức gặp khó khăn trong việc công khai thông tin về nguồn tài chính và cách phân phối. Thứ ba, có sự hoài nghi và chỉ trích từ cộng đồng về việc sử dụng tiền từ thiện, dẫn đến vấn đề về lòng tin của người dân vào các hoạt động từ thiện.
2. Giải pháp đề xuất
Để nâng cao hiệu quả của các hoạt động từ thiện, cần phải cung cấp thông tin rõ ràng về nguồn gốc và cách sử dụng tiền từ thiện. Các tổ chức từ thiện cần định kỳ báo cáo kết quả và tác động của các chương trình từ thiện để tạo dựng lòng tin và đảm bảo tính minh bạch.
Cần xây dựng hệ thống quản lý và giám sát chặt chẽ để đảm bảo các hoạt động từ thiện được thực hiện hiệu quả. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng lãng phí và đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng đúng mục đích.
Tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào việc lập kế hoạch và thực hiện các hoạt động từ thiện sẽ giúp tăng cường sự hỗ trợ và đảm bảo rằng các nhu cầu thực sự của cộng đồng được đáp ứng.
III. Minh chứng: Bão Yagi 2024 ở miền Bắc Việt Nam
Bão Yagi, một trong những cơn bão mạnh nhất trong năm 2024, đã gây ra thiệt hại nặng nề cho miền Bắc Việt Nam. Hàng triệu người bị ảnh hưởng, nhiều nhà cửa bị phá hủy, và các khu vực bị ngập lụt nghiêm trọng.
Nhiều tổ chức từ thiện trong và ngoài nước đã nhanh chóng huy động nguồn lực để hỗ trợ các nạn nhân của bão Yagi. Các hoạt động từ thiện bao gồm cung cấp thực phẩm, nước uống, quần áo và vật tư cần thiết cho các khu vực bị ảnh hưởng.
Các hoạt động từ thiện đã giúp cải thiện tình hình khẩn cấp đáng kể. Tuy nhiên, vẫn gặp phải một số vấn đề như phân phối hàng cứu trợ không đồng đều, tình trạng lãng phí và thiếu sự phối hợp giữa các tổ chức. Điều này cho thấy cần phải có một hệ thống phối hợp tốt hơn và sự giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo hiệu quả của các hoạt động từ thiện trong tình huống khẩn cấp.
Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức từ thiện và cơ quan chức năng để đảm bảo hàng cứu trợ được phân phối đến đúng đối tượng cần thiết. Ngoài ra, việc tăng cường công tác giám sát và minh bạch sẽ giúp nâng cao hiệu quả của các hoạt động từ thiện trong các tình huống khẩn cấp.
Một số ý kiến cho rằng các hoạt động từ thiện có thể dẫn đến sự phụ thuộc vào sự cứu trợ và không giải quyết được các vấn đề cơ bản của cộng đồng. Ngoài ra, việc huy động từ thiện trong các tình huống khẩn cấp có thể tạo ra sự bất bình đẳng, khi những khu vực khác không được quan tâm đủ mức.
Để khắc phục những vấn đề này, cần đưa ra các giải pháp dài hạn để hỗ trợ cộng đồng bị ảnh hưởng, không chỉ trong thời gian khẩn cấp mà còn trong quá trình phục hồi và phát triển bền vững. Tăng cường sự hợp tác giữa các tổ chức từ thiện, chính phủ và cộng đồng sẽ giúp cải thiện hiệu quả và giảm thiểu các vấn đề phát sinh.
IV. Kết luận
Vấn đề từ thiện trong xã hội hiện nay đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ những người gặp khó khăn, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp như bão lũ. Qua minh chứng từ bão Yagi 2024 ở miền Bắc Việt Nam, có thể thấy rằng mặc dù các hoạt động từ thiện đã giúp đỡ nhiều người, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức về hiệu quả, minh bạch và quản lý. Để nâng cao chất lượng và tác động của các hoạt động từ thiện, cần phải cải thiện sự minh bạch, tăng cường quản lý và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng. Điều này không chỉ giúp giải quyết các vấn đề ngắn hạn mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội.
Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 sách Kết nối tri thức hay, ngắn gọn khác:
Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội
Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội
Xem thêm các chương trình khác: