Soạn bài Tác gia Hồ Chí Minh (trang 6) - Ngắn nhất Ngữ văn 12 Kết nối tri thức

Soạn bài Tác gia Hồ Chí Minh

*Trước khi đọc bài:

Câu hỏi 1 (Trang 6 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Bạn từng biết những sáng tác văn học nghệ thuật nào về lãnh tụ Hồ Chí Minh? Hãy chia sẻ cảm nghĩ của bạn về những sáng tác ấy.

Trả lời:

- Những sáng tác văn học nghệ thuật về lãnh tụ Hồ Chí Minh: “Lời Bác dặn trước lúc đi xa” của cố nhạc sĩ Trần Hoàn; “Người đi tìm hình của nước” – Chế Lan Viên, "Đêm nay Bác không ngủ" - Minh Huệ,…

- Cảm nghĩ: Những tác phẩm này không chỉ ca ngợi phẩm chất của Hồ Chí Minh mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và sự quyết tâm vì lý tưởng cao cả. Đối với mình, mỗi khi đọc hoặc nghe những tác phẩm này, mình luôn cảm thấy lòng tự hào và biết ơn về những giá trị mà Bác đã mang lại cho dân tộc Việt Nam.

Câu hỏi 2 (Trang 6 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Kể tên các tác phẩm của tác giả Hồ Chí Minh mà bạn đã được học ở cấp Tiểu học và Trung học cơ sở

Trả lời:

Các tác phẩm của tác giả Hồ Chí Minh đã được học ở cấp Tiểu học và Trung học cơ sở: "Tuyên ngôn Độc lập" (1945), “Nhật ký trong tù” (1943), “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” (1946), “Thơ tặng các cháu nhi đồng” (1946), và "Cảnh rừng Việt Bắc" (1947).

*Đọc văn bản:

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc

1. Chú ý những sự kiện nổi bật, quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của tác gia Hồ Chí Minh.

- Xuất thân từ một gia đình nhà Nho có tinh thần yêu nước

- 1910, Nguyễn Tất Thành vào Phan Thiết dạy học ở trường Dục Thanh

- 6/1911, Nguyễn Tất Thành xuống tàu sang Pháp và các nước phương Tây, vừa lao động vất vả để mưu sinh và tham gia các hoạt động yêu nước

- 1919, Người gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam đến hội nghị Véc xây

- 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp.

- 1923-1941, Người hoạt động chủ yếu ở Liên Xô, Trung Quốc và Thái Lan.

2. Vai trò lãnh tụ cách mạng Việt Nam của Hồ Chí Minh được khẳng định dựa trên cơ sở nào?

- Người chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản trong nước và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (2/1930)

- 1/1941, Người về nước thành lập Mặt trận Việt Minh

- 1942, Người lấy tên là Hồ Chí Minh, trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta.

3. Liên hệ đến những đánh giá khái quát về Hồ Chí Minh mà bạn từng biết.

- Vị cha già của dân tộc

- Người thầy về đạo đức và nhân cách

- Vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc

- Nhà văn, nhà thơ lớn.

4. Quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh có những điểm gì nổi bật?

Thể hiện tập trung, nhất quá trong nhiều tác phẩm văn thơ cụ thể: Người đòi hỏi mỗi tác phẩm phải trở thành vũ khí, mang tính chiến đấu cao, đạt hiệu quả thiết thực, dễ tiếp nhận với đại chúng, có thể “soi đường cho quốc dân đi”

5. Cơ sở hình thành quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh là gì?

- Xuất thân: sinh ra trong một gia đình nhà Nho có truyền thống yêu nước và có tinh thần cách mạng mạnh mẽ.

- Nhận thức sâu sắc về tác dụng của báo chí, văn học, nghệ thuật trong việc giáo dục và tuyên truyền tri thức cho con người, tác động đến tư tưởng hành động để thực hiện mục tiêu cách mạng.

- Kinh nghiệm thực tiễn: làm việc cho nhiều tờ báo ở các quốc gia trên khắp thế giới, tham gia nhiều hoạt động yêu nước cách mạng.

6. Liên hệ đến những tác phẩm chính luận của Hồ Chí Minh đã được học hoặc đã đọc.

"Đường Kách Mệnh" (1927)

"Đường Kách Mệnh" là một tác phẩm lý luận quan trọng, viết trong thời gian Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng ở Trung Quốc. Đây là cuốn sách hướng dẫn tư tưởng và chiến lược cách mạng cho những người yêu nước. Nội dung của tác phẩm chủ yếu là những nguyên lý cơ bản về cách mạng, vai trò của Đảng Cộng sản, cách tổ chức đấu tranh và đoàn kết quốc tế. Bác nhấn mạnh tầm quan trọng của lý luận cách mạng, trong đó tư tưởng "làm cách mạng để giải phóng dân tộc, làm cách mạng là phải triệt để".

7. Truyện, kí của Hồ Chí Minh chủ yếu được viết trong những khoảng thời gian nào?

Những năm đầu của thế kỉ XX (1911 – 1940).

8. Liên hệ đến những bài thơ của Hồ Chí Minh đã được học hoặc đã đọc.

"Cảnh khuya": Đây là một bài thơ nổi tiếng được Hồ Chí Minh sáng tác trong thời gian kháng chiến chống Pháp, khi Bác làm việc ở chiến khu Việt Bắc. Bài thơ vừa là bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp vừa là tâm sự thầm kín của Bác về trách nhiệm và lo lắng cho sự nghiệp kháng chiến. Bác dùng thơ không chỉ để bộc lộ cảm xúc cá nhân mà còn để truyền tải tinh thần lạc quan, kiên cường trong cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc

9. Chú ý nguyên nhân dẫn đến sự đa dạng về cấu trúc, ngôn ngữ và giọng điệu trong các tác phẩm ngôn từ của Hồ Chí Minh.

Do sự khác nhau về đề tài, đối tượng và tầng lớp độc giả.

10. Giữa hai mảng truyện, kí của Hồ Chí Minh có sự khác nhau như thế nào?

- Mảng truyện, kí khi viết bằng tiếng Pháp:

+ Cách viết hiện đại, sử dụng thủ pháp quen thuộc trong văn học phương Tây như kể chuyện dưới hình thức viết thư hoặc để nguyên dạng một số từ ngữ của người bản xứ thuộc địa.

+ Chất hài hước, chuyển cảnh/đoạn thực hiện linh hoạt, đột ngột, mang tính điện ảnh cao đem đến sự thú vị cho người đọc.

- Mảng truyện, kí khi viết bằng tiếng Việt: cách kể dung dị, gãy gọn, hóm hỉnh và chú ý việc nêu bài học một cách trực tiếp.

11. Bạn liên hệ đến những bài thơ đã học, đã đọc nào có thể chứng tỏ được sự sự đa dạng trong phong cách thơ Hồ Chí Minh?

- Thơ trữ tình với tình yêu thiên nhiên:

Hồ Chí Minh là một người yêu thiên nhiên sâu sắc, và điều này được thể hiện rõ ràng qua những bài thơ trữ tình, phản ánh sự nhạy cảm với cái đẹp của thiên nhiên. Một ví dụ tiêu biểu là bài thơ "Cảnh khuya":

- Thơ cổ phong đậm chất Đường thi:

Nhiều bài thơ trong "Nhật ký trong tù" được viết theo thể thơ cổ phong, với ngôn ngữ cô đọng và mang đậm phong cách Đường thi. Một ví dụ tiêu biểu là bài "Chiều tối":

* Sau khi đọc:

Nội dung chính: Văn bản trình bày những thông tin quan trọng về Hồ Chí Minh bao gồm: hoàn cảnh xuất thân, quá trình hoạt động cách mạng, các thành tựu trong sự nghiệp văn học và phong cách sáng tác đa dạng nhưng thống nhất của Người.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc

Câu 1 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Những tri thức về tiểu sử Hồ Chí Minh trong văn bản đã đem lại cho bạn cảm xúc, suy nghĩ gì?

Trả lời:

Những tri thức về tiểu sử Hồ Chí Minh khiến em cảm thấy vô cùng khâm phục ý chí kiên định và lòng yêu nước của Người, xúc động trước tư tưởng nhân văn sâu sắc và ngưỡng mộ tài năng văn học phong phú của Bác. Sự cống hiến và tâm hồn cao cả của Người là nguồn cảm hứng lớn lao đối với em.

Câu 2 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Bạn hiểu như thế nào về sự thống nhất giữa sự nghiệp cách mạng và sự nghiệp văn học ở tác gia Hồ Chí Minh.

Trả lời:

Sự nghiệp cách mạng và sự nghiệp văn học ở Hồ Chí Minh thống nhất ở chỗ cả hai đều phục vụ cho mục tiêu cao cả của Người là giành độc lập, tự do cho dân tộc và hạnh phúc cho nhân dân.

- Trong cách mạng, Hồ Chí Minh dùng tư tưởng và hành động để lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc.

- Trong văn học, Người dùng ngôn từ để truyền cảm hứng, khích lệ lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh. Văn học của Bác không chỉ phản ánh cuộc đấu tranh cách mạng mà còn truyền tải tư tưởng nhân văn, khát vọng tự do và niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước.

Câu 3 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Khi nêu công khai quan điểm sáng tác của mình, Hồ Chí Minh muốn hướng tới điều gì? Dựa trên sự suy luận và những kiến thức đã học, hãy cho biết quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh đã có tác động như thế nào đến xu hướng phát triển của nền văn học cách mạng Việt Nam.

Trả lời:

Khi nêu công khai quan điểm sáng tác, Hồ Chí Minh muốn hướng tới việc phục vụ mục tiêu cách mạng, tức là truyền tải tư tưởng chính trị, động viên quần chúng và phản ánh hiện thực xã hội qua các tác phẩm văn học.

- Tác động của quan điểm sáng tác của Bác đến nền văn học cách mạng Việt Nam thể hiện ở việc:

- Hình thành tiêu chí sáng tác: Đặt nền tảng cho việc xây dựng văn học cách mạng, với sự kết hợp giữa nội dung chính trị và giá trị nghệ thuật.

- Khuyến khích sáng tác chân thực: Thúc đẩy việc phản ánh đời sống thực tế và khát vọng cách mạng của nhân dân.

- Tạo động lực cho phong trào văn học: Làm nền tảng cho sự phát triển của các thể loại văn học như chính luận và thơ ca, góp phần vào sự hình thành và phát triển của nền văn học cách mạng Việt Nam.

Câu 4 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Vì sao có thể nói Hồ Chí Minh đã để lại cho hậu thế một di sản văn học lớn? Trong di sản văn học đó, bộ phận nào chiếm ưu thế về khối lượng? Điều này có thể được giải thích như thế nào?

Trả lời:

- Hồ Chí Minh đã để lại cho hậu thế một di sản văn học lớn vì các lý do sau:

+ Tính đa dạng và sâu sắc: văn chính luận, truyện, kí và thơ ca.

+ Tác động xã hội và tư tưởng: mang tính chính luận sắc bén và tư tưởng cách mạng rõ ràng, có tác động lớn đến phong trào cách mạng và xây dựng đất nước.

+ Chất lượng nghệ thuật cao: sự kết hợp giữa ngôn ngữ giản dị, súc tích và nội dung sâu sắc

- Văn chính luận chiếm khối lượng lớn nhất trong di sản văn học của Hồ Chí Minh điều này có thể giải thích vì văn chính luận phục vụ trực tiếp cho mục tiêu cách mạng của Người, giúp truyền tải tư tưởng, định hướng chiến lược và động viên quần chúng trong cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước. Văn chính luận cũng đáp ứng nhu cầu tuyên truyền và giải thích chính trị trong các giai đoạn quan trọng của lịch sử.

Câu 5 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Hãy tìm một số bằng chứng khẳng định sức tác động mạnh mẽ của những tác phẩm do Hồ Chí Minh viết ra trong suốt cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng.

Trả lời:

- “Tuyên ngôn Độc lập” (1945):

Tác động: Đây là một trong những văn kiện lịch sử quan trọng nhất của Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuyên ngôn không chỉ khẳng định quyền tự do và độc lập của dân tộc Việt Nam mà còn truyền cảm hứng cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Tác phẩm này đã củng cố tinh thần đoàn kết dân tộc và kêu gọi sự ủng hộ quốc tế đối với cuộc đấu tranh giành độc lập của Việt Nam.

- “Bản án chế độ thực dân Pháp” (1925):

Tác động: Tác phẩm này phê phán gay gắt sự áp bức, bóc lột của chế độ thực dân Pháp tại các thuộc địa, đặc biệt là ở Việt Nam. Cuốn sách đã gây tiếng vang lớn trong phong trào chống thực dân trên toàn thế giới và là một nguồn động lực mạnh mẽ cho các phong trào yêu nước tại Việt Nam.

Câu 6 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Tìm trong văn bản những câu hay những ý lí giải tính đa dạng của phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh.

Trả lời:

- “ Do viết về nhiều vấn đề, đối tượng khác nhau và hướng đến những lớp độc giả khác nhau, mỗi tác phẩm hay loại tác phẩm của Hồ Chí Minh lại có một nét riêng về cấu trúc, ngôn ngữ, giọng điệu.” (trang 11)

- “Nhìn chung, sự đa dạng trong phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh phản ánh sự phong phú của một cuộc đời hoạt động cách mạng không mỏi mệt và sự đại diện của một tài năng văn chương đích thực” (trang 12)

Câu 7 (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Bạn có cảm nhận và đánh giá như thế nào về tài năng văn học và phẩm chất nghệ sĩ của Hồ Chí Minh?

Trả lời:

Hồ Chí Minh là một nhà lãnh đạo cách mạng có tài năng văn học và phẩm chất nghệ sĩ đáng kính trọng. Tác phẩm của Người vừa thể hiện sâu sắc tình yêu quê hương đất nước, vừa thể hiện tài năng ngôn ngữ xuất sắc, kết hợp hài hòa giữa tính hiện thực và lãng mạn.

Hồ Chí Minh sử dụng văn học như một công cụ truyền tải tư tưởng cách mạng, động viên tinh thần và khơi dậy lòng yêu nước. Phẩm chất nghệ sĩ của Bác không chỉ nằm ở khả năng sáng tác, mà còn ở tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, và lòng yêu thương con người sâu sắc.

Kết nối đọc - viết

Đề bài (trang 12 SGK Ngữ Văn 12 Tập 2): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu những thu hoạch bổ ích của bạn sau khi đọc văn bản Tác giả Hồ Chí Minh

Trả lời

Sau khi đọc văn bản “Tác giả Hồ Chí Minh”, mình đã có nhiều thu hoạch bổ ích về cuộc đời và sự nghiệp của Người. Trước hết, mình hiểu rõ hơn về tinh thần yêu nước nồng nàn và ý chí kiên cường của Bác, người đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc. Từ những tác phẩm văn học đến các bài viết chính luận, Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà cách mạng lỗi lạc mà còn là một nhà văn, nhà thơ tài năng. Tác phẩm của Người thấm đẫm tư tưởng nhân văn, sự sâu sắc trong tư duy và sự giản dị trong phong cách, giúp mình nhận ra tầm quan trọng của văn học trong việc truyền tải tư tưởng và động viên tinh thần dân tộc. Những hiểu biết này không chỉ làm phong phú thêm kiến thức của mình mà còn truyền cảm hứng để tôi sống và cống hiến tốt hơn.

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 sách Kết nối tri thức hay, ngắn gọn khác:

Tri thức Ngữ văn trang 4

Tác gia Hồ Chí Minh

Tuyên ngôn độc lập

Mộ, Nguyên tiêu

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

Thực hành Tiếng Việt trang 26

Viết báo cáo kết quả của bài tập dự án

Trình bày kết quả của bài tập dự án

Củng cố, mở rộng trang 36

Vọng nguyệt, Cảnh Khuya