Soạn bài Củng cố, mở rộng trang 123 lớp 12 Tập 1 - Ngắn nhất Ngữ văn 12 Kết nối tri thức

Soạn bài Củng cố, mở rộng trang 123

Câu 1 (trang 123 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Bài học đã đưa lại cho bạn những hiểu biết gì về đặc điểm nổi bật của truyện truyền kì thời trung đại?

Trả lời:

Truyện truyền kì thời trung đại Việt Nam, với sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, là một ví dụ tiêu biểu về việc vay mượn, cải biến và sáng tạo trong văn học. Những yếu tố này đã góp phần tạo nên đặc điểm nổi bật và giá trị nghệ thuật của thể loại này. Dưới đây là những bài học quan trọng từ các tác phẩm truyền kì:

1. Tính kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại

Truyện truyền kì thường vay mượn nhiều yếu tố từ văn học dân gian, Phật giáo, Nho giáo, và văn học Trung Quốc. Những yếu tố này không chỉ được giữ nguyên mà còn được các tác giả cải biến để phù hợp với bối cảnh xã hội và quan niệm thẩm mỹ của thời đại. Ví dụ, trong khi các tác phẩm truyền kì có thể lấy cảm hứng từ các truyền thuyết và tôn giáo, chúng được điều chỉnh để phản ánh nhu cầu và quan điểm của người đọc đương thời, từ đó tạo ra một tác phẩm vừa quen thuộc vừa mới mẻ.

2. Tính hư cấu và hiện thực đan xen

Truyện truyền kì sử dụng nhiều yếu tố hoang đường và kì ảo để thể hiện hiện thực đời sống xã hội. Các yếu tố hư cấu không phải là sự tưởng tượng thuần túy, mà là sự sáng tạo dựa trên nền tảng hiện thực, qua đó phản ánh quan niệm về con người và cuộc sống của người xưa. Sự kết hợp giữa yếu tố thực và yếu tố hư cấu giúp tạo ra những câu chuyện không chỉ hấp dẫn mà còn sâu sắc, thể hiện những vấn đề xã hội và nhân sinh quan của thời đại.

3. Tính nhân đạo sâu sắc

Truyện truyền kì thể hiện sự quan tâm và đồng cảm với những số phận bất hạnh, đồng thời đề cao giá trị con người. Các tác giả sáng tạo những hình tượng nhân vật mang tính biểu tượng cho những phẩm chất tốt đẹp như lòng nhân ái, sự kiên cường, và sự công bằng. Điều này không chỉ làm nổi bật giá trị nhân văn của các tác phẩm mà còn phản ánh những quan niệm đạo đức và nhân sinh của xã hội thời đó.

4. Phong cách nghệ thuật độc đáo

Truyện truyền kì thường sử dụng ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh, thể hiện sự kết hợp giữa ngôn ngữ văn học và ngôn ngữ dân gian. Các tác giả sáng tạo những hình ảnh, chi tiết, và mô típ mang đậm dấu ấn cá nhân, tạo nên một phong cách nghệ thuật đặc trưng. Sự kết hợp này không chỉ làm cho các câu chuyện trở nên sinh động và dễ tiếp cận mà còn phản ánh sự sáng tạo và khả năng tư duy độc lập của các tác giả thời trung đại.

Câu 2 (trang 123 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Yếu tố kì ảo trong truyện truyền kì và yếu tố kì ảo trong một số thể loại văn học khác (truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện ngắn hiện đại) có những điểm giống, khác nhau như thế nào?

Trả lời:

Yếu tố kì ảo luôn là một phần quan trọng trong nhiều thể loại văn học, tạo nên sự khác biệt trong cách thể hiện và mục đích sử dụng. Dưới đây là bảng so sánh giữa yếu tố kì ảo trong truyện truyền kì và các thể loại khác:

Câu 3 (trang 123 SGK Ngữ Văn 12 Tập 1): Tìm đọc một tác phẩm văn học hiện đại có yếu tố kì ảo, viết bài giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm đó.

Trả lời:

1. "Vợ chồng A Phủ" (Tô Hoài):

- Sử dụng yếu tố kì ảo qua hình ảnh "cõi âm" và "cõi dương" để thể hiện sự đối lập giữa hai thế giới: thống trị và bị áp bức.

- Qua đó, tác giả ca ngợi sức sống tiềm tàng và khát vọng tự do mãnh liệt của người dân lao động.

Giới Thiệu Tác Phẩm "Vợ Chồng A Phủ"

- Tác giả:

+ Tô Hoài (1920 - 2014): Tô Hoài là một trong những nhà văn và nhà thơ nổi tiếng nhất của văn học Việt Nam. Ông được biết đến với các tác phẩm viết về nông thôn và miền núi, phản ánh sâu sắc cuộc sống và tâm tư của người dân nơi đây. Trong số các tác phẩm của ông, "Vợ chồng A Phủ" nổi bật như một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại.

- Tóm tắt nội dung:

+ "Vợ Chồng A Phủ" kể câu chuyện về Mị và A Phủ, hai người con gái và con trai của đồng bào Mông ở Hồng Ngài. Mị, vì món nợ truyền kiếp của gia đình, phải làm dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra. A Phủ, sau khi bị kết án vì đánh con quan, bị bắt giữ, tra tấn và suýt chết.

+ Trong hoàn cảnh chung số phận bất hạnh, Mị và A Phủ đã cùng nhau chịu đựng, giúp đỡ nhau và cuối cùng trốn khỏi Hồng Ngài. Sau khi thoát khỏi ách áp bức, họ đến Phiềng Sa, giác ngộ cách mạng và tham gia vào du kích.

- Phân tích:

+ Nhân vật:

◦ Mị: Là một cô gái xinh đẹp, tài năng nhưng phải sống kiếp nô lệ. Mị có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ và khát vọng tự do cháy bỏng, thể hiện qua sự chuyển mình từ sự khuất phục đến hành động quyết liệt để giành lại tự do.

◦ A Phủ: Là một chàng trai gan dạ, kiên cường, không chịu khuất phục trước cường quyền. Sự phản kháng và tình yêu của A Phủ không chỉ thể hiện lòng dũng cảm mà còn sự kiên trì trong cuộc đấu tranh giành tự do.

+ Chủ đề: Tác phẩm ca ngợi sức sống tiềm tàng và khát vọng tự do của người dân lao động miền núi, đồng thời tố cáo xã hội phong kiến miền núi tàn ác và bất công.

+ Nghệ thuật: Tô Hoài sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi tả, giúp khắc họa các nhân vật sinh động và chân thực. Tác phẩm sử dụng nhiều chi tiết và hình ảnh mang tính biểu tượng, tạo nên một bức tranh sống động về cuộc sống và tâm tư của nhân vật.

- Ý nghĩa: "Vợ Chồng A Phủ" thể hiện niềm tin vào sức sống tiềm tàng và khát vọng tự do của người dân lao động. Tác phẩm lên án sự tàn ác và bất công của xã hội phong kiến miền núi, đồng thời khẳng định giá trị nhân đạo sâu sắc của văn học Việt Nam.

- Đánh giá: "Vợ chồng A Phủ" không chỉ là một tác phẩm văn học hiện thực xuất sắc với giá trị nội dung và nghệ thuật cao, mà còn là minh chứng cho tài năng của Tô Hoài. Tác phẩm góp phần khẳng định vị trí của ông trong nền văn học Việt Nam và có ảnh hưởng sâu rộng đến người đọc qua các thế hệ.

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 sách Kết nối tri thức hay, ngắn gọn khác:

Tri thức Ngữ văn trang 92

Hải khẩu linh từ

Muối của rừng

Thực hành Tiếng Việt trang 114

Viết bài văn nghị luận về việc vay mượn – cải biến – sáng tạo

Trình bày về việc vay mượn – cải biến – sáng tạo

Củng cố, mở rộng trang 123

Bến trần gian