Lý thuyết Giới thiệu về hợp chất hữu cơ KHTN lớp 9 (Kết nối tri thức)

Lý thuyết KHTN 9 Bài 22: Giới thiệu về hợp chất hữu cơ

I. Khái niệm hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ

- Hợp chất của carbon là hợp chất hữu cơ, trừ carbon monoxide, carbon dioxide, các muối carbonate,…

- Ngành khoa học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ là một chuyên ngành của ngành Hoá học, được đặt tên là chuyên ngành Hoá học hữu cơ.

II. Công thức phân tử và công thức cấu tạo

- Công thức phân tử là công thức cho biết thành phần nguyên tố và số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố trong phân tử.

- Công thức cấu tạo là công thức cho biết trật tự liên kết và cách thức liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

- Chú ý:

+ Trong công thức cấu tạo, liên kết cộng hoá trị giữa hai nguyên tử bằng một cặp electron dùng chung được gọi là liên kết đơn, biểu diễn bằng một gạch nối (−); còn liên kết cộng hoá trị giữa hai nguyên tử bằng hai cặp electron dùng chung được gọi là liên kết đôi, biểu diễn bằng hai gạch nối (=).

+ Công thức cấu tạo còn được viết dưới dạng thu gọn bằng cách viết gộp nguyên tử hydrogen vào nguyên tử liên kết với nó thành từng nhóm.

Ví dụ:

III. Đặc điểm cấu tạo hợp chất hữu cơ

- Thành phần phân tử hợp chất hữu cơ nhất thiết phải chứa nguyên tố carbon, thường có các nguyên tố như hydrogen, oxygen, nitrogen, chlorine, sulfur,…

- Liên kết hoá học chủ yếu trong hợp chất hữu cơ là liên kết cộng hoá trị.

- Trong phân tử hợp chất hữu cơ, carbon luôn có hoá trị IV, các nguyên tử carbon không chỉ có khả năng liên kết với nguyên tử của nguyên tố khác mà còn có thể liên kết với nhau tạo thành mạch carbon.

- Tính chất của hợp chất hữu cơ phụ thuộc đồng thời vào thành phần phân tử và cấu tạo hoá học của chúng.

IV. Phân loại hợp chất hữu cơ

Dựa trên thành phần nguyên tố, hợp chất hữu cơ được chia làm hai loại:

- Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà thành phần phân tử chỉ chứa các nguyên tố carbon và hydrogen.

Ví dụ: CH₄, CH₂ = CH₂, CH₃CH₂CH₃,…

- Dẫn xuất của hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà trong thành phần phân tử, ngoài nguyên tố carbon còn có nguyên tố khác như oxygen, nitrogen, chlorine,… và thường có hydrogen.

Ví dụ: CH₃COOH, CH₃NH₂, CH₃Cl,…

Trắc nghiệm: Giới thiệu về hợp chất hữu cơ

Câu 1: Chất hữu cơ là

A. hợp chất khó tan trong nước.

B. hợp chất của carbon và một số nguyên tố khác trừ N, Cl, O.

C. hợp chất của carbon trừ CO, CO₂, H₂CO₃, muối carbonate kim loại…

D. hợp chất có nhiệt độ sôi cao.

Câu 2. Thành phần các nguyên tố trong hợp chất hữu cơ

A. nhất thiết phải có carbon, th­ường có H, hay gặp O, N sau đó đến halogen, S, P....

B. gồm có C, H và các nguyên tố khác.

C. bao gồm tất cả các nguyên tố trong bảng tuần hoàn.

D. th­ường có C, H hay gặp O, N, sau đó đến halogen, S, P.

Câu 3. Dựa vào thành phần nguyên tố, hợp chất hữu cơ được chia thành mấy loại?

A. 2.

B. 3.

C. 4.

D. 5.

Câu 4. Dãy các chất nào sau đây đều là hydrocarbon?

A. C₂H₄, CH₃COOH, C₆H₆.

B. C₂H₅OH, CH₄, C₂H₂.

C. C₂H₆, C₄H₁₀, C₂H₄.

D. C₂H₆O, C₃H₈, C₂H₂.

Câu 5. Liên kết hóa học trong phân tử chất hữu cơ chủ yếu là liên kết

A. cộng hóa trị.

B. ion.

C. kim loại.

D. hydrogen.

Câu 6. Cấu tạo hóa học là

A. số lượng liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

B. số lượng các nguyên tử trong phân tử.

C. thứ tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

D. bản chất liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

Câu 7. Trong các chất sau: CH₄, CO₂, C₂H₄, Na₂CO₃, C₂H₅ONa có

A. 1 hợp chất hữu cơ và 4 hợp chất vô cơ.

B. 2 hợp chất hữu cơ và 3 hợp chất vô cơ.

C. 4 hợp chất hữu cơ và 1 hợp chất vơ cơ.

D. 3 hợp chất hữu cơ và 2 hợp chất vô cơ.

Câu 8. Chọn câu đúng trong các câu sau:

A. Hóa học hữu cơ là ngành hóa học chuyên nghiên cứu các hợp chất có trong tự nhiên.

B. Hóa học hữu cơ là ngành hóa học chuyên nghiên cứu các hợp chất của carbon.

C. Hóa học hữu cơ là ngành hóa học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ.

D. Hóa học hữu cơ là ngành hóa học chuyên nghiên cứu các chất trong cơ thể sống.

Câu 9. Hoá trị của carbon, oxygen, hydrogen trong hợp chất hữu cơ lần lượt là

A. I, II, III.

B. IV, II, I.

C. II, III, V.

D. I, III, V.

Câu 10. Công thức cấu tạo của một hợp chất cho biết

A. thành phần phân tử.

B. trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

C. cách thức liên kết và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

D. thành phần phân tử và sự tham gia liên kết với các hợp chất khác.

Câu 11: Cho các phát biểu sau:

Câu 12: Cho các phát biểu:

Câu 13: Hợp chất X có thành phần phần trăm về khối lượng: C (85,8%) và H (14,2%). Xác định công thức đơn giản nhất của X?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 14: Acetic acid có công thức là C₂H₄O₂. Tính phần trăm nguyên tố C trong phân tử acetic acid?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 15: Khi đốt cháy hoàn toàn hợp chất X có công thức C_xH_yN, thu được 18,5925 lít khí CO₂, 3,09875 lít N₂ (các thể tích đo ở đkc) và 20,25 gam H₂O. Công thức phân tử của X?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 9 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 23: Alkane

Lý thuyết Bài 24: Alkene

Lý thuyết Bài 25: Nguồn nhiên liệu

Lý thuyết Bài 26: Ethylic alcohol

Lý thuyết Bài 27: Acetic acid

Xem thêm tài liệu Khoa học tự nhiên lớp 9:

Giải KHTN 9 Bài 22: Giới thiệu về hợp chất hữu cơ

Giải SBT KHTN 9 Bài 22: Giới thiệu về hợp chất hữu cơ

Giáo án Giới thiệu về hợp chất hữu cơ lớp 9

Giáo án điện tử Giới thiệu về hợp chất hữu cơ lớp 9