Lý thuyết Tinh bột và cellulose KHTN lớp 9 (Kết nối tri thức)

Lý thuyết KHTN 9 Bài 30: Tinh bột và cellulose

I. Tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên

- Tính chất vật lí:

+ Tinh bột, có công thức phân tử (C₆H₁₀O₅)_n, là chất rắn, dạng bột, màu trắng, không tan trong nước lạnh, nhưng tan một phần trong nước nóng tạo hệ keo, gọi là hồ tinh bột.

+ Cellulose, có công thức phân tử (C₆H₁₀O₅)_m, là chất rắn, dạng sợi, màu trắng, không tan trong nước và các dung môi hữu cơ thông thường.

- Trạng thái tự nhiên:

+ Tinh bột tập trung nhiều ở hạt, củ và quả của cây. Các loại hạt và củ chứa nhiều tinh bột là gạo, ngô, khoai, sắn,…

+ Cellulose tập trung nhiều ở thân cây và vỏ cây. Các loại cây thân gỗ, quả bông, các loại tre, nứa và vỏ các cây đay, gai chứa hàm lượng cellulose cao.

- Tinh bột và cellulose ở thực vật được hình thành từ quá trình quang hợp, có vai trò:

+ Tinh bột đóng vai trò quan trọng trong việc dự trữ năng lượng.

+ Cellulose xây dựng thành tế bào thực vật và giúp duy trì độ cứng, hình dáng của cây.

II. Tính chất hoá học

- Tinh bột và cellulose đều có thể bị thuỷ phân tạo thành glucose trong môi trường acid hoặc dưới tác dụng của enzyme.

- Cơ thể người chỉ có enzyme thuỷ phân tinh bột (ở tuyến nước bọt và ở ruột non) mà không có enzyme thuỷ phân cellulose. Quá trình trên là quá trình tiêu hoá thức ăn giàu tinh bột sẽ tạo ra nhiều năng lượng cho cơ thể hoạt động.

- Tinh bột phản ứng với iodine tạo hợp chất có màu xanh tím.

III. Ứng dụng

- Tinh bột là một trong những nguồn dinh dưỡng chính của con người. Trong công nghiệp, tinh bột dùng sản xuất hồ dán, làm nguyên liệu sản xuất ethylic alcohol và một số hoá chất khác.

- Cellulose được sử dụng phần lớn để sản xuất giấy và tơ sợi. Cellulose dưới dạng gỗ tự nhiên hoặc gỗ công nghiệp là vật liệu thông dụng. Cellulose còn là nguyên liệu tổng hợp nhiều hoá chất như ethylic alcohol,…

Trắc nghiệm: Tinh bột và cellulose

Câu 1: Tính chất vật lí của cellulose là

A. chất rắn, màu trắng, tan trong nước.

B. chất rắn, màu trắng, tan trong nước nóng.

C. chất rắn, không màu, tan trong nước.

D. chất rắn, màu trắng, không tan trong nước.

Câu 2. Cellulose là thành phần chính tạo nên màng tế bào thực vật, có nhiều trong gỗ, bông gòn. Công thức của cellulose là

A. (C₆H₁₀O₅)_n.

B. C₁₂H₂₂O₁₁.

C. C₆H₁₂O₆.

D. C₂H₄O₂.

Câu 3. Khi thủy phân hoàn toàn tinh bột trong môi trường acid thu được

A. glucose.

B. fructose.

C. maltose.

D. saccharose.

Câu 4. Nhai cơm chậm trong miệng thấy có vị ngọt vì

A. trong cơm có đường saccharose.

B. cơm là tinh bột, do xúc tác của enzyme trong nước bọt nên tinh bột bị thủy phân thành glucose.

C. trong cơm có đường glucose.

D. trong cơm có tinh bột, tinh bột có vị ngọt.

Câu 5. Cho các chất riêng biệt sau: dung dịch glucose, dung dịch hồ tinh bột. Thuốc thử dùng để nhận biết các chất là

A. quỳ tím.

B. dung dịch NaOH.

C. dung dịch I₂.

D. Na.

Câu 6. Cho dãy các chất: glucose, saccharose, cellulose, tinh bột. Số chất trong dãy không tham gia phản ứng thủy phân là

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Câu 7. Khí sinh ra trong trường hợp nào sau đây không gây ô nhiễm không khí?

A. Quá trình đun nấu, đốt lò sưởi trong sinh hoạt.

B. Quá trình quang hợp của cây xanh.

C. Quá trình đốt nhiên liệu trong động cơ ô tô.

D. Quá trình đốt nhiên liệu trong lò cao.

Câu 8. Chất rắn X dạng bột, màu trắng, không tan trong nước nguội. Thủy phân X với xúc tác acid hoặc enzyme, thu được chất Y. Chất X và Y lần lượt là

A. tinh bột và glucose.

B. tinh bột và saccharose.

C. cellulose và saccharose.

D. saccharose và glucose.

Hướng dẫn giải

Câu 9. Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Tinh bột và cellulose dễ tan trong nước.

B. Tinh bột dễ tan trong nước còn cellulose không tan trong nước.

C. Tinh bột và cellulose không tan trong nước lạnh nhưng tan trong nước nóng.

D. Tinh bột không tan trong nước lạnh nhưng tan một phần trong nước nóng. Còn cellulose không tan trong cả nước lạnh và nước nóng.

Câu 10. Carbohydrate ở dạng polymer là

A. glucose.

B. cellulose.

C. fructose.

D. saccharose.

Câu 11: Cho các phát biểu sau:

Câu 12: Cho các phát biểu:

Câu 13: Thủy phân 324 gam tinh bột với hiệu suất của phản ứng đạt 75%, tính khối lượng glucose thu được?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 14: Tiến hành sản xuất ethylic alcohol từ cellulose với hiệu suất của toàn bộ quá trình là 70%. Để sản xuất 2 tấn ethylic alcohol, khối lượng cellulose cần dùng là

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 15: Thủy phân m gam tinh bột, sản phẩm thu được đem lên men để sản xuất ethylic alcohol, toàn bộ khí CO₂ sinh ra cho qua dung dịch Ca(OH)₂ dư, thu được 850 gam kết tủa. Biết hiệu suất giai đoạn thủy phân và lên men đều là 85%. Giá trị của m là bao nhiêu?

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 9 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 31: Protein

Lý thuyết Bài 32: Polymer

Lý thuyết Bài 33: Sơ lược về hoá học vỏ Trái Đất và khai thác tài nguyên từ vỏ Trái Đất

Lý thuyết Bài 34: Khai thác đá vôi. Công nghiệp silicate

Lý thuyết Bài 35: Khai thác nhiên liệu hoá thạch. Nguồn carbon. Chu trình carbon và sự ấm lên toàn cầu

Xem thêm tài liệu Khoa học tự nhiên lớp 9:

Giải KHTN 9 Bài 30: Tinh bột và cellulose

Giải SBT KHTN 9 Bài 30: Tinh bột và cellulose

Giáo án điện tử Tinh bột và cellulose lớp 9