Lý thuyết KHTN 9 Bài mở đầu (Cánh diều): Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên lớp 9 Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9 ngắn gọn, chi tiết sách Cánh diều sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm, ôn luyện để học tốt KHTN 9.

1 930 26/07/2025


Lý thuyết KHTN 9 Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

I. Một số dụng cụ và hóa chất

1. Một số dụng cụ thí nghiệm

Dụng cụ

Đặc điểm, mục đích sử dụng

Hình ảnh một số thí nghiệm

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được làm bằng thuỷ tinh có dạng lăng trụ tam giác.

- Được dùng để tiến hành thí nghiệm tìm hiểu về ánh sáng.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được tạo từ một số đầu phát tia laser nối với nguồn điện.

- Được dùng để tạo ra chùm tia sáng trong một số thí nghiệm về ánh sáng.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được làm từ các chất trong suốt như thuỷ tinh, nhựa, …

- Được dùng để thay đổi đường truyền ánh sáng trong các thí nghiệm.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được làm từ kim loại và hợp kim có điện trở đủ lớn và ổn định.

- Được dùng trong các thí nghiệm về điện trở.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được tạo từ dây đồng có sơn cách điện quấn liên tiếp trên lõi bằng vật liệu cách điện.

- Được dùng để tiến hành các thí nghiệm về từ trường và cảm ứng điện từ.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Gồm các ống thuỷ tinh có các đầu uốn khác nhau.

- Được dùng để ráp các bộ thí nghiệm.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được làm từ cao su, có lỗ hoặc không có lỗ.

- Được dùng để nút các lọ hoá chất và dùng để lắp các bộ thí nghiệm.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

- Được tạo từ vật liệu đàn hồi, có dạng ống dẫn.

- Được dùng để nối giữa các ống dẫn thuỷ tinh.

2. Một số hóa chất

Các hóa chất bao gồm:

- Hóa chất rắn: một số kim loại như natri (sodium – Na), đinh sắt, …; một số muối như silver nitrate (AgNO3), copper (II) sulfate dạng ngậm nước (CuSO4.5H2O); glucose, tinh bột, giấy phenolphthalein, giấy pH, …

- Hóa chất lỏng: dung dịch amonia (NH3) đặc, dung dịch iodine (I­2), nước bromine (Br2), …

- Hóa chất nguy hiểm: dung dịch sulfuric acid (H2SO4) 98%.

- Hóa chất dễ cháy: ethylic alcohol (C2H5OH).

II. Quy trình viết và trình bày báo cáo

1. Quy trình viết báo cáo khoa học

- Bước 1: Xác định tên báo cáo và người thực hiện

+ Chọn một câu mô tả ngắn gọn nội dung nghiên cứu.

+ Kèm theo tên nhóm và tên người nghiên cứu.

- Bước 2: Xác định mục đích nghiên cứu

Nêu điều cần đạt được của việc nghiên cứu.

- Bước 3: Nêu câu hỏi nghiên cứu hay nhiệm vụ cần thực hiện

Xác định câu hỏi cần trả lời hay các nhiệm vụ cần thực hiện.

- Bước 4: Nêu giả thuyết hay kiến thức lí thuyết cho vấn đề hay nhiệm vụ

Viết ở dạng một giả định cho vấn đề nghiên cứu.

- Bước 5: Đưa ra phương pháp hoặc kế hoạch nghiên cứu

Mô tả các phương pháp nghiên cứu, các công việc chuẩn bị và các bước tiến hành.

- Bước 6: Thực hiện nghiên cứu, thu thập thông tin, số liệu, kết quả

Tiến hành thí nghiệm hay thực hiện khảo sát; mô tả các thông tin hay số liệu thu thập được.

- Bước 7: Xử lí kết quả và nêu các nhận xét

Nêu những nhận xét, phân tích các thông tin thu được; đánh giá tính đúng đắn của giả thuyết.

- Bước 8: Rút ra kết luận

Nêu kết luận về điều đã rút ra được cho nghiên cứu.

2. Quy trình trình bày báo cáo khoa học

Bước 1: Trình bày

- Nêu đầy đủ mục đích nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết khoa học, phương pháp và kế hoạch nghiên cứu.

- Nêu cách thu thập thông tin (bằng khảo sát, điều tra hay thí nghiệm với những dụng cụ, hóa chất và bước làm cụ thể).

- Nêu kết quả thu được, cách xử lí các kết quả đó.

- Nêu những nhận xét, bình luận về kết quả, từ đó nêu ra kết luận.

Bước 2: Xin ý kiến trao đổi, góp ý

Những người tham gia nêu các ý kiến cho từng nội dung, nêu các câu hỏi cần làm rõ. Sau đó, người nghiên cứu trả lời các câu hỏi, ghi nhận các ý kiến đóng góp.

Bước 3: Hoàn thiện báo cáo

Dựa vào nội dung các trao đổi, người nghiên cứu hoàn thiện lại báo cáo hoặc thực hiện điều chỉnh hay mở rộng nghiên cứu.

Trắc nghiệm: Bài mở đầu: Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9

Phần I: Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 1: Dụng cụ nào sau đây dùng để phân tán nhiệt khi đốt?

A. Lưới tản nhiệt.

B. Bát sứ.

C. Bình cầu.

D. Phễu chiết.

Đáp án đúng là: A

Bát sứ: trộn hoặc đun nóng chảy các chất rắn, cô đặc dung dịch. Thực hiện một số phản ứng tỏa nhiệt mạnh.

Phễu chiết: dùng để tách chất theo phương pháp chiết.

Bình cầu: đựng chất lỏng, pha chế dung dịch, đun nóng, chưng cất.

Lưới tản nhiệt: dùng để phân tán nhiệt khi đốt.

Câu 2: Các hóa chất cần được bảo quản như thế nào?

A. Trong chai hoặc lọ nhựa, để ở chỗ tối.

B. Trong chai hoặc lọ, được dán nhãn ghi thông tin về hóa chất.

C. Trong chai hoặc lọ, có nắp đậy.

D. Trong chai hoặc lọ, có nắp đậy và được dán nhãn ghi thông tin về hóa chất.

Đáp án đúng là: D

Các hóa chất cần được bảo quản trong chai hoặc lọ, có nắp đậy và được dán nhãn ghi thông tin về hóa chất.

Câu 3: Thông thường bài báo cáo một vấn đề khoa học có cấu trúc như thế nào?

A. Gồm tiêu đề, phương pháp, thảo luận và kết quả.

B. Gồm tiêu đề, tóm tắt, giới thiệu, phương pháp, kết luận, tài liệu tham khảo, thảo luận và kết quả.

C. Gồm tiêu đề, tóm tắt, giới thiệu, phương pháp, thảo luận và kết quả.

D. Gồm tiêu đề, phương pháp, thảo luận, kết luận và kết quả.

Đáp án đúng là: B

Thông thường bài báo cáo một vấn đề khoa học có cấu trúc gồm tiêu đề, tóm tắt, giới thiệu, phương pháp, kết luận, tài liệu tham khảo, thảo luận và kết quả.

Câu 4: Dụng cụ nào sau đây dùng để phát hiện dòng điện cảm ứng?

A. Đồng hồ đo điện đa năng.

B. Điện kế.

C. Cuộn dây dẫn có hai đèn LED mắc song song.

D. Nhiệt kế.

Đáp án đúng là: C

Sử dụng cuộn dây dẫn có hai đầu dây nối với hai đèn LED mắc song song, ngược cực theo sơ đồ để phát hiện dòng điện cảm ứng.

Trắc nghiệm KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu (có đáp án): Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9 | Khoa học tự nhiên 9

Câu 5: Bảng chia độ dùng để làm gì?

A. Tạo ra chùm sáng hẹp.

B. Đo chiều dài.

C. Đọc giá trị góc tới, góc khúc xạ, góc phản xạ.

D. Quan sát ảnh qua thấu kính.

Đáp án đúng là: C

Bảng chia độ được sử dụng để đọc giá trị góc tới, góc phản xạ, góc khúc xạ khi nghiên cứu hiện tượng khúc xạ ánh sáng và hiện tượng phản xạ toàn phần.

Câu 6: Tiêu bản nhiễm sắc thể người được sử dụng thực hành cho chủ đề:

A. Năng lượng.

B. Trái đất và bầu trời.

C. Chất và sự biến đổi của chất.

D. Vật sống.

Đáp án đúng là: D

Tiêu bản nhiễm sắc thể người được sử dụng thực hành cho chủ đề vật sống.

Câu 7: Thiết bị sau đây được sử dụng để làm gì?

Trắc nghiệm KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu (có đáp án): Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9 | Khoa học tự nhiên 9

A. Đo cường độ dòng điện.

B. Đo hiệu điện thế.

C. Phát hiện dòng điện cảm ứng.

D. Đo điện trở trong mạch điện xoay chiều.

Đáp án đúng là: A

Thiết bị này là ampe kế, được dùng để đo cường độ dòng điện.

Câu 8: Tên gọi của dụng cụ này là gì?

Trắc nghiệm KHTN 9 Cánh diều Bài mở đầu (có đáp án): Học tập và trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9 | Khoa học tự nhiên 9

A. Thấu kính.

B. Lăng kính.

C. Lamen.

D. Lam kính.

Đáp án đúng là: B

Lăng kính là một khối trong suốt, đồng chất thường có dạng lăng trụ tam giác.

Câu 9. Dầu soi kính hiển vi dùng trong quan sát nhiễm sắc thể có tác dụng

A. làm sạch kính hiển vi.

B. tăng cường khả năng phóng đại.

C. bảo vệ mẫu quan sát.

D. tạo độ trong suốt và tăng chỉ số khúc xạ.

Đáp án đúng là: D

Dầu soi kính hiển vi dùng trong quan sát nhiễm sắc thể có tác dụng tạo độ trong suốt và tăng chỉ số khúc xạ.

Câu 10. Phần đầu tiên của một báo cáo khoa học thường là gì?

A. Kết luận.

B. Tài liệu tham khảo.

C. Tóm tắt.

D. Tiêu đề.

Đáp án đúng là: D

Phần đầu tiên của một báo cáo khoa học thường là tiêu đề.

Phần II: Trắc nghiệm đúng, sai

Câu 11: Đối với các dụng cụ thí nghiệm cần có những lưu ý khi sử dụng.

Phát biểu

Đúng

Sai

a. Dùng kẹp cổ bình cầu để nối và cố định nhám nối giữa các sản phẩm, từ đó bảo đảm an toàn cho quá trình thí nghiệm.

b. Phễu, phễu chiết, bình cầu trong thí nghiệm thường được làm bằng thủy tinh.

c. Dùng thìa xúc hoá chất để lấy hoá chất rắn dạng bột và dạng chất lỏng.

d. Khi cần đun nóng dung dịch trong cốc thủy tinh, cần phải dùng lưới tản nhiệt.

a – Đúng;

b – Đúng;

c – Sai. Vì:

- Chất rắn dạng bột: Dùng thìa xúc hoá chất để lấy hoá chất rắn dạng bột.

- Khi cho hoá chất lỏng vào ống nghiệm: Dùng ống hút nhỏ giọt.

d – Đúng.

Câu 11: Trong môn Khoa học tự nhiên 9, học sinh sẽ được thực hiện nhiều thí nghiệm với dụng cụ khác nhau.

Phát biểu

Đúng

Sai

a. Tiêu bản nhiễm sắc thể người sử dụng thực hành cho chủ đề tiến hóa.

b. Bộ dụng cụ tìm hiểu tính chất ảnh qua thấu kính gồm TKHT, TKPK, màn chắn, đèn và khe hình chữ F.

c. Dụng cụ quang học sử dụng thực hành cho chủ đề năng lượng.

d. Hóa chất trong phòng thực hành được bảo quản, sử dụng tùy theo tính chất và mục đích khác nhau.

a - Sai.Tiêu bản nhiễm sắc thể người sử dụng thực hành cho chủ đề vật sống.

b – Đúng. Bộ dụng cụ tìm hiểu tính chất ảnh qua thấu kính gồm TKHT, TKPK, màn chắn, đèn và khe hình chữ F.

c – Đúng. Dụng cụ quang học sử dụng thực hành cho chủ đề năng lượng.

d – Đúng. Hóa chất trong phòng thực hành được bảo quản, sử dụng tùy theo tính chất và mục đích khác nhau.

Phần III: Trắc nghiệm trả lời ngắn

Câu 13. Khi thực hiện thí nghiệm quang học với đèn dây tóc 12 V, nếu chùm sáng quá rộng, em sẽ làm gì để thu được chùm sáng hẹp hơn?

Đáp án: …………………………………………………………………………….

Đáp án: Em sẽsử dụng các tấm chắn sáng có khe hẹp định hướng chùm sáng, tạo chùm sáng hẹp.

Câu 14: Vì sao cần phải đọc cẩn thận nhãn hóa chất trước khi sử dụng?

Đáp án: …………………………………………………………………………….

Đáp án: Để đảm bảo an toàn khi sử dụng hoá chất.

Giải thích:

Nhãn hoá chất thể hiện các thông tin cần thiết và chủ yếu về hoá chất, giúp người sử dụng biết và làm căn cứ để các cơ quan chức năng thực hiện việc kiểm tra, giám sát …

Đọc cẩn thận nhãn hoá chất trước khi sử dụng, không sử dụng hoá chất không có nhãn mác hoặc nhãn mác bị mờ để đảm bảo an toàn khi sử dụng hoá chất.

Câu 15. Một bạn học sinh cho rằng: “Trong bài báo cáo khoa học, mục đích nghiên cứu được xem là nội dung chính của quá trình nghiên cứu”. Theo em bạn học sinh đó phát biểu đúng hay sai?

Đáp án: …………………………………………………………………………….

Đáp án: Sai

Giải thích:

Bạn học sinh đó phát biểu sai vì mục đích nghiên cứu chỉ nêu lên được việc các nhà khoa học mong muốn tìm hiểu, nghiên cứu việc gì, đối tượng gì,... chứ chưa có ý nghĩa thực tiễn về việc họ đã làm được những gì, đạt được kết quả gì. Chính vì thế, phần kết quả và quan sát mới là nội dung chính của báo cáo khoa học.

1 930 26/07/2025