Lý thuyết KHTN 9 Bài 11 (Cánh diều): Cảm ứng điện từ. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều

Lý thuyết KHTN 9 Bài 11: Cảm ứng điện từ. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều

I. Dùng nam châm tạo ra dòng điện

1. Thí nghiệm với nam châm vĩnh cửu

- Thí nghiệm này chứng tỏ có thể dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra dòng điện trong cuộn dây dẫn kín.

- Khi đưa một cực của nam châm vĩnh cửu lại gần hoặc ra xa cuộn dây dẫn kín thì trong cuộng dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng.

- Dòng điện xuất hiện trong trường hợp này được gọi là dòng điện cảm ứng.

2. Thí nghiệm với nam châm điện

- Dòng điện cảm ứng xuất hiện ở các giai đoạn đóng và ngắt mạch của nam châm điện. Tức là, dòng điện cảm ứng xuất hiện trong khoảng thời gian dòng điện qua nam châm điện tăng lên hoặc giảm đi (biến thiên).

II. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn kín biến thiên thì trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng.

- Khi cho thanh nam châm vĩnh cửu ra xa hoặc lại gần cuộn dây dẫn kín.

- Khi đóng hay mở khóa K.

- Khi thay đổi tiết diện của cuộn dây dẫn kín.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều

1. Duy trì dòng điện cảm ứng

Khi duy trì sự quay đều của nam châm trước cuộn dây dẫn kín thì tạo ra và duy trì được dòng điện cảm ứng. Dòng điện này có chiều thay đổi luân phiên.

2. Nguyên tắc chung để tạo ra dòng điện xoay chiều

- Dòng điện xoay chiều được tạo ra bằng cách duy trì sự biến thiên số đường sức từ qua cuộn dây dẫn kín.

- Trong thực tế, dòng điện xoay chiều thường được tạo ra bằng cách cho nam châm quay đều so với cuộn dây dẫn kín (hoặc ngược lại).

Trắc nghiệm: Cảm ứng điện từ. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều

Phần I: Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 1. Có mấy cách tạo ra dòng điện xoay chiều ?

A. 1 cách.

B. 2 cách.

C. 3 cách.

D. 4 cách.

Câu 2. Trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây

A. luôn luôn giảm.

B. luôn luôn tăng.

C. luôn luôn không đổi.

D. luân phiên tăng, giảm

Câu 3. Một khung dây dẫn kín được đặt trong từ trường như hình.

Khi cho khung quay quanh trục PQ nằm ngang

A. trong khung xuất hiện dòng điện xoay chiều.

B. không xác định được trong khung có dòng điện xoay chiều không.

C. trong khung không xuất hiện dòng điện xoay chiều do số đường sức từ qua khung luôn thay đổi.

D. trong khung không xuất hiện dòng điện xoay chiều do số đường sức từ qua khung dây luôn bằng không.

Câu 4. Treo một thanh nam châm ở đầu một sợi dây và cho dao động quanh vị trí cân bằng OA như hình.

Dòng điện điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín B là

A. dòng điện xoay chiều.

B. dòng điện có chiều không đổi.

C. không xuất hiện dòng điện trong cuộn dây

D. không xác định được.

Câu 5. Trong các trường hợp sau đây, trường hợp nào sử dụng dòng điện xoay chiều?

A. Dòng điện chạy qua quạt điện trong gia đình.

B. Dòng điện chạy trong động cơ gắn trên xe ô tô đồ chơi.

C. Dòng điện chạy trong acquy xe đạp điện.

D. Dòng điện chạy qua bóng đèn pin khi nối hai đầu bóng đèn với hai cực của một viên pin.

Câu 6. Trong thí nghiệm bố trí như hình vẽ, trường hợp nào dưới đây trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện xoay chiều?

A. Cả nam châm và cuộn dây đều đứng yên.

B. Cả nam châm và cuộn dây quanh quanh trục PQ.

C. Nam châm đứng yên còn cuộn dây quay quanh trục AB.

D. Nam châm và cuộn dây chuyển động tịnh tiến theo một hướng xác định và luôn cách đều nhau.

Câu 7. Khi cuộn dây quay đều đặn trong từ trường thì mỗi vòng quay dòng điện cảm ứng trong cuộn dây đổi chiều

A. 2 lần.

B. 3 lần.

C. 4 lần.

D. 5 lần.

Câu 8. Thiết bị nào sau đây không sử dụng dòng điện xoay chiều?

A. Tủ lạnh.

B. Ấm đun nước.

C. Máy thu thanh dùng pin.

D. Bóng đèn dây tóc mắc vào điện nhà 220 V.

Câu 9. Trường hợp nào dưới đây thì trong cuộn dây không xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều?

A. Liên tục cho một cực của nam châm lại gần rồi ra xa một đầu cuộn dây dẫn kín.

B. Cho nam châm quay trước cuộn dây dẫn kín, các đường sức từ bị cuộn dây cắt ngang.

C. Cho cuộn dây dẫn kín quay trong từ trường của nam châm và cắt các đường sức của từ trường.

D. Đặt trục Bắc Nam của thanh nam châm trùng với trục của ống dây rồi cho nam châm quay quanh trục đó.

Câu 10. Bố trí thí nghiệm như hình:

Chọn phát biểu đúng khi ta tiến hành đưa thanh nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây và từ trong ra ngoài cuộn dây.

A. Khi đưa thanh nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây và từ trong ra ngoài cuộn dây thì 2 đèn led sáng.

B. Khi đưa thanh nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây và từ trong ra ngoài cuộn dây thì 2 đèn led không sáng.

C. Khi đưa thanh nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây thì 1 đèn led sáng và từ trong ra ngoài cuộn dây thì đèn led còn lại sáng.

D. Khi đưa thanh nam châm từ ngoài vào trong cuộn dây thì hai đèn led không sáng, khi đưa thanh nam châm từ trong ra ngoài cuộn dây thì hai đèn led sáng.

Phần II: Trắc nghiệm đúng, sai

Câu 11. Hiện tượng điện từ cảm ứng

Câu 12. Nguyên lý hoạt động của máy phát điện

Phần III: Trắc nghiệm trả lời ngắn

Câu 13. Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ chấm:

a) Dòng điện xoay chiều có ...(1)... luân phiên thay đổi theo thời gian.

b) Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều là dựa trên hiện tượng ...(2)...

c) Trong mỗi chu kì, dòng điện xoay chiều đổi chiều ...(3)... lần.

d) Dòng điện xoay chiều sử dụng trong gia đình có tần số ...(4)... Hz và đổi chiều ...(5)... lần trong 1 giây.

Câu 14. Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống:

a) Hiện tượng xuất hiện dòng điện ...(1)... được gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.

b) Khi số ...(2)... xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn kín biến thiên thì trong cuộn dây dẫn kín đó xuất hiện dòng điện cảm ứng.

c) Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi có sự ...(3)... số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn đó.

d) Có ... (4)... phương để chế tạo máy phát điện xoay chiều.

Câu 15.

a) Dòng điện xoay chiều trong mạng điện gia đình ở nước ta có tần số là bao nhiêu?

b) Dòng điện xoay chiều được kí hiệu là gì?

c) Trong 1 giây, dòng điện xoay chiều sử dụng trong gia đình đổi chiều bao nhiêu lần?

d) Nguyên tắc chung để tạo ra dòng điện xoay chiều là gì?