Lý thuyết KHTN 9 Bài 12 (Cánh diều): Tác dụng của dòng điện xoay chiều

Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên lớp 9 Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều ngắn gọn, chi tiết sách Cánh diều sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm, ôn luyện để học tốt KHTN 9.

1 339 26/07/2025


Lý thuyết KHTN 9 Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

I. Tác dụng nhiệt

- Dòng điện xoay chiều chạy qua bàn là, máy sưởi, bếp hồng ngoại, … sẽ làm chúng nóng lên, chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.

- Năng lượng điện của dòng điện xoay chiều đã chuyển hóa thành năng lượng nhiệt.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

II. Tác dụng phát sáng

- Khi dòng điện xoay chiều chạy qua một số đèn: đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn LED, … các đèn này phát ra ánh sáng, chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng phát sáng.

- Năng lượng điện của dòng điện xoay chiều đã chuyển hóa thành năng lượng ánh sáng và một phần thành năng lượng nhiệt.

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

III. Tác dụng từ

- Dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây dẫn kín thì cuộn dây dẫn kín hút được các vật bằng sắt, thép, …, chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng từ.

- Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều được ứng dụng trong các thiết bị điện như chuông điện, rơ – le điện, bếp từ, …

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

IV. Tác dụng sinh lí

Khi chạy qua cơ thể người, dòng điện xoay chiều có thể làm cháy các mô dưới da, gây tổn thương hệ thần kinh, … ở các mức độ khác nhau. Các mức độ tổn thương này phụ thuộc vào: cường độ dòng điện, khoảng thời gian dòng điện chạy qua cơ thể người và tần số dòng điện,…

Lý thuyết KHTN 9 Cánh diều Bài 12: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

Trắc nghiệm: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

Phần I: Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 1. Tác dụng nào phụ thuộc vào chiều của dòng điện ?

A. Tác dụng nhiệt.

B. Tác dụng từ.

C. Tác dụng quang .

D. Tác dụng sinh lý.

Đáp án đúng là: B

Tác dụng từ phụ thuộc vào chiều của dòng điện. Lực từ sẽ đổi chiều khi dòng điện đổi chiều.

Câu 2. Đặt một nam châm điện A có dòng điện xoay chiều chạy qua trước một cuộn dây dẫn kín B. Sau khi công tắc K đóng thì trong cuộn dây B có xuất hiện dòng điện cảm ứng. Người ta sử dụng tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?

A. Tác dụng nhiệt

B. Tác dụng từ.

C. Tác dụng cơ.

D. Tác dụng quang .

Đáp án đúng là: B

Đặt một nam châm điện A có dòng điện xoay chiều chạy qua trước một cuộn dây dẫn kín B. Sau khi công tắc K đóng thì trong cuộn dây B có xuất hiện dòng điện cảm ứng.

=> Người ta sử dụng tác dụng từ của dòng điện.

Câu 3. Trong thí nghiệm như hình dưới. Hiện tượng gì xảy ra với đinh sắt khi ta đổi chiều dòng điện chạy vào nam châm điện?

Trắc nghiệm KHTN 9 Cánh diều Bài 12 (có đáp án): Tác dụng của dòng điện xoay chiều | Khoa học tự nhiên 9

A. Đinh sắt bị đẩy ra.

B. Đinh sắt quay ngược lại.

C. Đinh sắt quay một góc 90o.

D. Đinh sắt vẫn bị hút như trước.

Đáp án đúng là: D

- Khi đóng khóa K: nam châm điện có từ tính => tác dụng lực từ hút đinh sắt.

- Khi dòng điện đổi chiều thì nam châm điện đổi cực. Nhưng dù là cực nào hướng về phía đinh sắt thì nam châm điện vẫn luôn hút sắt. Do đó, đinh sắt vẫn bị hút như trước.

Câu 4. Máy phát điện xoay chiều có khung dây quay hoặc có nam châm quay hoạt động dựa trên

A. tác dụng quang của dòng điện.

B. tác dụng nhiệt của dòng điện.

C. hiện tượng cảm ứng điện từ.

D. tác dụng sinh lí của dòng điện.

Đáp án đúng là: C

Máy phát điện xoay chiều có khung dây quay hoặc có nam châm quay hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ.

Câu 5. Một đoạn dây dẫn quấn quanh một lõi sắt được mắc vào nguồn điện xoay chiều và được đặt gần một lá thép. Khi đóng khóa K, lá thép dao động đó là do tác dụng nào của dòng điện?

A. Tác dụng từ.

B. Tác dụng dụng.

C. Tác dụng sinh lý.

D. Tác dụng quang.

Đáp án đúng là: A

Lá thép dao động là do tác dụng từ của dòng điện.

Câu 6. Có hiện tượng gì xảy ra với miếng nam châm khi cho dòng điện xoay chiều chạy vào nam châm điện như hình sau:

Trắc nghiệm KHTN 9 Cánh diều Bài 12 (có đáp án): Tác dụng của dòng điện xoay chiều | Khoa học tự nhiên 9

A. Miếng nam châm không bị ảnh hưởng gì.

B. Miếng nam châm bị nam châm điện đẩy ra.

C. Miếng nam châm bị nam châm điện hút chặt.

D. Miếng nam châm liên tục bị nam châm điện hút, đẩy.

Đáp án đúng là: D

Khi dòng điện đổi chiều thì nam châm điện đổi cực. Do đó, miếng nam châm liên tục bị nam châm điện hút, đẩy.

Câu 7. Dòng điện xoay chiều có

A. tác dụng nhiệt và tác dụng quang.

B. tác dụng quang và tác dụng từ.

C. tác dụng từ và tác dụng nhiệt.

D. tác dụng nhiệt, quang và từ.

Đáp án đúng là: D

Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, quang và từ.

Câu 8. Trong các trường hợp sau đây, trường hợp nào ứng dụng tác dụng nhiệt của dòng điện là chủ yếu?

A. Dùng dòng điện xoay chiều để nấu cơm bằng nồi cơm điện.

B. Dùng dòng điện xoay chiều để thắp sáng một bóng đèn neon.

C. Dùng dòng điện xoay chiều để sử dụng tivi gia đình.

D. Dùng dòng điện xoay chiều để chạy một máy bơm nước.

Đáp án đúng là: A

Trường hợp ứng dụng tác dụng nhiệt của dòng điện là chủ yếu: dùng dòng điện xoay chiều để nấu cơm bằng nồi cơm điện.

Câu 9. Khi cắm phích cắm vào ổ điện làm sáng đèn. Khi đó dòng điện thể hiện

A. tác dụng nhiệt và tác dụng quang.

B. tác dụng từ và tác dụng quang.

C. tác dụng từ và tác dụng nhiệt.

D. tác dụng quang và tác dụng từ.

Đáp án đúng là: A

Cắm phích cắm của bóng đèn vào ổ điện thì đèn dây tóc nóng sáng thể hiện tác dụng nhiệt và tác dụng quang của dòng điện.

Câu 10. Trong các trường hợp sau đây, trường hợp nào thể hiện tác dụng nhiệt của dòng điện.

A. Bút thử điện khi cắm vào ổ điện làm sáng đèn.

B. Nam châm điện hút được đinh sắt.

C. Bếp điện nóng đỏ khi cho dòng điện chạy qua.

D. Quạt điện chạy khi cắm điện.

Đáp án đúng là: C

A – tác dụng quang của dòng điện.

B – tác dụng từ của dòng điện.

C – tác dụng nhiệt của dòng điện.

D – tác dụng từ của dòng điện.

Phần II: Trắc nghiệm đúng, sai

Câu 11. Tác dụng của dòng điện xoay chiều

Phát biểu

Đúng

Sai

a) Dòng điện xoay chiều chạy qua bàn là sẽ làm nó nóng lên.

b) Đèn huỳnh quang hoạt động dựa trên tác dụng từ của dòng điện xoay chiều.

c) Khi dòng điện xoay chiều chạy qua cơ thể người, nó có thể gây tổn thương hệ thần kinh.

d) Dòng điện xoay chiều có tần số cao được sử dụng trong y học để kích thích và chống teo cơ.

a) Đúng

b) Sai - Đèn huỳnh quang hoạt động dựa trên tác dụng phát sáng của dòng điện xoay chiều.

c) Đúng

d) Đúng

Câu 12. Tác dụng sinh lý của dòng điện xoay chiều

Phát biểu

Đúng

Sai

a) Dòng điện xoay chiều không ảnh hưởng đến cơ thể người.

b) Dòng điện xoay chiều có thể gây cháy các mô dưới da.

c) Tác dụng sinh lý của dòng điện xoay chiều nguy hiểm hơn dòng điện một chiều.

d) Dòng điện xoay chiều có thể được sử dụng trong y học để kích thích và chống teo cơ.

a) Sai – Khi chạy qua cơ thể người, dòng điện xoay chiều có thể gây cháy các mô dưới da, tổn thương đến hệ thần kinh ở các mức độ khác nhau.

b) Đúng

c) Đúng

d) Đúng

Phần III: Trắc nghiệm trả lời ngắn

Câu 13.

a) Động cơ điện hoạt động được nhờ tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?

b) Máy sốc điện dùng trong cấp cứu y tế hoạt động nhờ tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?

c) Chuông điện hoạt động được nhờ tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?

d) Máy sưởi hoạt động được nhờ tác dụng nào của dòng điện xoay chiều?

a) Tác dụng từ

b) Tác dụng sinh lí

c) Tác dụng từ

d) Tác dụng nhiệt

Câu 14. Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống:

a) Dòng điện xoay chiều chạy qua vật dẫn làm vật dẫn ...(1)..., chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.

b) Dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây quấn quanh lõi sắt làm cuộn dây

hút ...(2)..., chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng ...(3)...

c) Dòng điện xoay chiều chạy qua cơ thể động vật làm cho cơ thể động vật bị co giật, chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng ...(4)...

d) Bàn là hoạt động dựa trên tác dụng ...(5)... của dòng điện.

a) nóng lên

b) các vật bằng sắt; từ

c) sinh lí

d) nhiệt

Câu 15: Khi tiến hành thí nghiệm cho dòng điện chạy qua đùi ếch thì đùi ếch co lại, đó là tác dụng nào của dòng điện?

Đáp án đúng là: Tác dụng sinh lí

Giải thích:

Dòng điện đi qua cơ thể người có thể gây co giật, khó thở, làm tim ngừng đập, tê liệt thần kinh và có thể gây tử vong.

1 339 26/07/2025