Lý thuyết KHTN 9 Bài 13 (Cánh diều): Sử dụng năng lượng

Lý thuyết KHTN 9 Bài 13: Sử dụng năng lượng

I. Vòng năng lượng trên Trái Đất

Các quá trình tự nhiên và nhân tạo trên Trái Đất đều cần có năng lượng và đều có sự chuyển hóa năng lượng từ dạng này sang dạng khác. Sự chuyển hóa này thường lặp đi, lặp lại.

- Vòng tuần hoàn của nước: Năng lượng mặt trời làm nóng và bốc hơi nước ở các sông, hồ, biển và đại dương. Hơi nước trong những dòng không khí khi gặp điều kiện thuận lợi ngưng tụ và rơi xuống tọa thành những cơn mưa. Nước mưa theo các mạch nước ngầm hoặc các dòng chảy sông, suối lại đổ về đại dương. Có thể thấy, năng lượng trong vòng tuần hoàn của nước đến từ Mặt Trời.

- Vòng tuần hoàn của carbon: Thực vật hấp thụ CO₂ trong khí quyển. Nhờ quá trình quang hợp, chúng tổng hợp chất hữu cơ từ nước và CO₂, đồng thời chuyển hóa năng lượng từ ánh sáng mặt trời thành năng lượng hóa học tích lũy trong chất hữu cơ đó.

Động vật ăn thực vật và chuyển hóa một phần năng lượng này thành năng lượng nhiệt để duy trì nhiệt độ cơ thể và năng lượng cơ học trong các hoạt động.

Xác sinh vật bị vùi lấp trong các điều kiện địa chất đặc biệt, trải qua hàng trăm triệu năm, hình thành nên nhiên liệu hóa thạch – nguồn dự trữ năng lượng hóa học khổng lồ. Nhiên liệu hóa thạch được sử dụng đa dạng trong các hoạt động sản xuất và sinh hoạt, chuyển hóa năng lượng hóa học thành năng lượng nhiệt. Thông qua các quá trình hô hấp của sinh vật, đốt nhiên liệu hóa thạch của con người, khí CO₂ lại được giải phóng vào bầu khí quyển.

Năng lượng trong vòng tuần hoàn carbon đến từ Mặt Trời.

II. Năng lượng hóa thạch

1. Nguồn gốc và đặc điểm của năng lượng hóa thạch

2. Khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch

Trắc nghiệm: Sử dụng năng lượng

Phần I: Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 1. Nội dung nào sau đây không phải là nhược điểm của các nguồn năng lượng hoá thạch?

A. Trữ lượng có hạn và sắp cạn kiệt.

B. Có năng lượng toả nhiệt cao.

C. Thời gian hình thành rất lâu.

D. Giải phóng các khí nhà kính khi bị đốt cháy.

Câu 2. Phát biểu nào sau đây là đúng về dầu mỏ?

A. Hiện nay, dầu mỏ được coi là huyết mạch của nền kinh tế toàn cầu.

B. Các mỏ dầu được phân bố đồng đều giữa các nước trên thế giới.

C. Dầu mỏ khó có khả năng cạn kiệt do nó có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời.

D. Giá dầu mỏ chỉ phụ thuộc vào chi phí khai thác nó.

Câu 3. Phát biểu nào sau đây là không đúng về năng lượng hoá thạch?

A. Năng lượng hoá thạch luôn được năng lượng mặt trời bổ sung nên không thể cạn kiệt.

B. Sử dụng năng lượng hoá thạch sẽ phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, làm Trái Đất nóng lên.

C. Đốt nhiên liệu hoá thạch gây ô nhiễm không khí, phát tán bụi mịn vào không khí.

D. Giá nhiên liệu hoá thạch phụ thuộc vào chi phí khai thác nó, chi phí này có xu hướng ngày càng tăng.

Câu 4. Phát biểu nào sau đây về năng lượng hoá thạch là đúng?

A. Năng lượng hoá thạch dễ khai thác với khối lượng lớn và thuận lợi khi lưu trữ.

B. Chi phí đầu tư ban đầu khai thác năng lượng hoá thạch đắt hơn chi phí đầu tư ban đầu khai thác năng lượng gió.

C. Năng lượng hoá thạch khó vận chuyển với khối lượng lớn, khó bảo quản so với năng lượng mặt trời.

D. Công nghệ chuyển hoá năng lượng hoá thạch thành các dạng năng lượng khác khó hơn chuyển hoá năng lượng gió thành các dạng năng lượng khác.

Câu 5. Dựa vào sơ đồ mô tả sự chuyển hoá năng lượng mặt trời thành các dạng năng lượng trên Trái Đất ở hình vẽ bên dưới, cho biết nhận xét nào sau đây là đúng.

A. Năng lượng mặt trời chuyển hoá thành hoá năng nhờ quá trình quang hợp ở thực vật.

B. Năng lượng mặt trời giúp động vật hô hấp, hấp thụ khí O2 và thải ra khí CO2.

C. Động vật chuyển hoá năng lượng mặt trời thành động năng cho vận động hằng ngày.

D. Động năng giúp thực vật sinh trưởng và phát triển trên Trái Đất.

Câu 6. Phát biểu nào sau đây là không đúng?

A. Năng lượng mặt trời làm chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng trên Trái Đất gây ra gió và dòng hải lưu.

B. Năng lượng từ gió và từ sóng biển cũng có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời.

C. Năng lượng từ dòng chảy không có nguồn gốc từ mặt trời mà do sự chênh lệch độ cao ở bề mặt đất.

D. Động năng và thế năng của hơi nước ở trên cao được chuyển hoá từ nhiệt năng của Mặt Trời.

Câu 7. Nguồn năng lượng nào sau đây của Trái Đất không có nguồn gốc trực tiếp từ Mặt Trời?

A. Gió.

B. Các dòng chảy.

C. Địa nhiệt.

D. Sinh khối.

Câu 8. Nhóm nhiên liệu nào sau đây là nhiên liệu hoá thạch?

A. Than củi, than đá, bã mía.

B. Dầu mỏ, khí thiên nhiên, ethanol.

C. Ethanol, biodisel, hydrogen.

D. Than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên.

Câu 9. Xét các phương diện hoá học, các nhiên liệu hoá thạch có chứa hàm lượng các nguyên tố nào sau đây?

A. Carbon.

B. Oygen.

C. Nitrogen.

D. Sulfur.

Câu 10. Việc đốt các nhiên liệu hoá thạch có thể khiến môi trường bị ảnh hưởng như thế nào?

A. Ô nhiễm môi trường.

B. Biến đổi khí hậu.

C. Nóng lên toàn cầu.

D. Cả ba hiện tượng trên.

Phần II: Trắc nghiệm đúng, sai

Câu 11.

Câu 12.

Phần III: Trắc nghiệm trả lời ngắn

Câu 13. Bảng bên dưới cho biết thông tin năng lượng nhiệt toả ra khi đốt cháy hoàn toàn 1 kg nhiên liệu.

a) Tính nhiệt lượng tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn 1,8 kg than bùn.

b) Tính nhiệt lượng tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn 3 kg than bùn.

c) Tính nhiệt lượng tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn 8,8 kg củi khô

d) Tính khối lượng khí thiên nhiên cần sử dụng để thu được nhiệt lượng bằng với khi đốt cháy hoàn toàn 8,8 kg củi khô.

Đáp án:

a)…………………………………………………………………………………

b)…………………………………………………………………………………

c)…………………………………………………………………………………

d)…………………………………………………………………………………

Câu 15: Ưu điểm của năng lượng hóa thạch là gì?

Đáp án: …………………………………………………………………………….