Lý thuyết KHTN 9 Bài 40 (Cánh diều): Di truyền học người

Đáp án đúng là: C

- Kết hôn gần trong phạm vi 3 đời làm cho các đột biến lặn có hại được biểu hiện ở cá thể đồng hợp với tần số tăng lên đáng kể so với tự nhiên. Tần số bệnh và tật di truyền ở các quần thể tự nhiên khoảng 3 - 4% số trẻ sơ sinh, còn ở các cặp hôn nhân có họ hàng thân thuộc khoảng 20 - 30% số con cháu bị chết non hoặc mang các bệnh và tật di truyền bẩm sinh.

- Người phụ nữ sinh đẻ ở độ tuổi ngoài 35 làm tăng nguy cơ rối loạn di truyền (đặc biệt là hội chứng Down) do bất thường trong quá trình phân chia nhiễm sắc thể.

- Sống ở môi trường ô nhiễm phóng xạ, hóa chất làm tần số đột biến NST và đột biến gene tăng lên.

- Ăn uống thiếu chất dinh dưỡng gây ra các bệnh liên quan đến dinh dưỡng (như còi xương, thiếu máu) nhưng không gây bệnh di truyền.

Đáp án đúng là: C

- Người mắc hội chứng siêu nữ có 3 NST giới tính XXX.

- Người mắc hội chứng Down có 3 NST số 21.

- Người mắc hội chứng Edward có 3 NST số 18.

- Người mắc hội chứng Turner chỉ có 1 NST giới tính X.

Đáp án đúng là: B

- Cân nặng: Mặc dù có yếu tố di truyền nhưng cân nặng chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường, bao gồm chế độ dinh dưỡng, mức độ hoạt động thể chất và các thói quen sinh hoạt.

- Lúm đồng tiền ở má, nhóm máu, dáng mũi tự nhiên: Do gene quy định, không bị ảnh hưởng bởi môi trường.

Đáp án đúng là: B

Người mắc hội chứng Klinefelter có 3 NST giới tính (XXY).

Một số biểu hiện của người mắc hội chứng Klinefelter:

- Cao hơn tầm vóc trung bình.

- Cơ bắp yếu.

- Số lượng tinh trùng thấp hoặc không có tinh trùng.

- Tuyến vú to.

- Tay và chân dài.

Đáp án đúng là: D

- Bệnh tan máu bẩm sinh do đột biến gene trên NST thường.

- Bệnh mù màu do đột biến gene trên NST giới tính X.

- Hội chứng Down do thừa một NST ở cặp NST số 21 (có 3 NST số 21).

- Hội chứng Turner (có 1 NST giới tính X) và siêu nữ (có 3 NST giới tính XXX) chỉ gặp ở nữ mà không gặp ở nam.

- Hội chứng Klinefelter (có 3 NST giới tính XXY) chỉ gặp ở nam mà không gặp ở nữ.

- Các hội chứng/bệnh còn lại gặp ở cả nam và nữ.

Đáp án đúng là: C

- Chiều dài cánh: Đây là đặc điểm ở động vật (như chim hoặc côn trùng), không phải tính trạng của người.

- Hình dạng dái tai: Đây là tính trạng di truyền ở người, có hai dạng phổ biến là dái tai rời và dái tai dính.

- Màu sắc hạt: Đây là đặc điểm liên quan đến thực vật (như đậu hà lan), không phải tính trạng của người.

- Màu sắc thân: Đây cũng là đặc điểm liên quan đến thực vật hoặc động vật, không phải tính trạng của người.

- Tật có túm lông trên vành tai, tật dính ngón tay số 2 và số 3 do đột biến gene trên NST giới tính Y.

- Bệnh tan máu bẩm sinh và bạch tạng do đột biến gene trên NST thường.

- Bệnh máu khó đông do đột biến gene trên NST giới tính X.

- Bệnh câm điếc bẩm sinh do đột biến gene trên NST thường hoặc NST giới tính X.

- Người A mắc hội chứng Down. → Đúng.

- Giới tính của người A là nữ. → Sai. Đề bài chưa đề cập đến cặp NST giới tính ở người A, vì vậy chưa thể xác định được giới tính của người này.

- Hội chứng mà người B mắc phải có thể gặp ở cả nam và nữ. → Sai. Người B có 3 NST giới tính là XXY nên người này đã mắc hội chứng Klinefelter. Hội chứng này chỉ gặp ở nam giới, không gặp ở nữ giới.

- Người B có chiều cao hạn chế, mắt xếch, tai nhỏ, lười dày và hơi thè ra ngoài. → Sai. Người B mắc hội chứng Klinefelter nên thường có chiều cao vượt trội, tay và chân dài, dáng người giống nữ, tuyến vú to, có ít hoặc không có tinh trùng,... Còn những đặc điểm như chiều cao hạn chế, mắt xếch, tai nhỏ, lười dày và hơi thè ra ngoài là biểu hiện của người mắc hội chứng Down (người A).

Đáp án đúng là: D

- Đồng tử màu nhạt là biểu hiện của người mắc bệnh bạch tạng.

- Một số biểu hiện của người mắc hội chứng Down: Mặt và sống mũi thẳng, mắt xếch, tai nhỏ, lười hơi thè ra ngoài, cổ ngắn, tay và chân nhỏ, cơ bắp yếu hoặc khớp lỏng lẻo,...

Đáp án đúng là: D

Dựa vào quy luật phân li của Mendel, xét kết quả phép lai của từng cặp vợ chồng:

- P: ♂AA × ♀Aa → F₁: 1AA : 1Aa → 100% không bị bệnh.

- P: ♂Aa × ♀Aa → F₁: 1AA : 2Aa : 1aa → Khả năng bị bệnh là 25%.

- P: ♂Aa × ♀aa → F₁: 1Aa : 1aa → Khả năng bị bệnh là 50%.

- P: ♂aa × ♀aa → F₁: 100% aa → 100% bị bệnh.

Vậy cặp bố mẹ có kiểu gene là ♂AA x ♀aa sẽ có khả năng sinh ra con bị bệnh thấp nhất.

Đáp án đúng là: B

Người bố bị bệnh có kiểu gene là X^aY.

Họ sinh ra được người con gái bình thường là X^AX^a, trong đó chắc chắn người con gái này đã nhận 1 X^a từ bố, vậy X^A là nhận từ người mẹ.

Khi đó người mẹ có thể có kiểu gene là X^AX^A hoặc X^AX^a.

Nếu người mẹ có kiểu gene X^AX^A → Nếu sinh con trai, người con sẽ nhận được NST X^A từ mẹ và Y từ bố → Chắc chắn không bị bệnh.

Nếu người mẹ có kiểu gene X^AX^a → Nếu sinh con trai, người con sẽ nhận được NST X^A hoặc X^a từ mẹ và Y từ bố → Có khả năng bị bệnh.

→ Kết luận: Để chắc chắn sinh được con trai không bị bệnh thì cần kiểm tra kiểu gene của người mẹ.

Đáp án đúng là: C

- Tránh gia tăng dân số: Đây là vấn đề xã hội.

- Đảm bảo bình đẳng giới: Đây là vấn đề xã hội và pháp luật.

- Lí do đạo đức: Đây là vấn đề văn hóa.

- Trong độ tuổi kết hôn, tỉ lệ nam nữ là 1 : 1: Đây là cơ sở sinh học, tỉ lệ giới tính ở người khi sinh thường xấp xỉ 1 : 1 và trong độ tuổi kết hôn, tỉ lệ này duy trì khá cân bằng tạo nền tảng sinh học cho chế độ hôn nhân một vợ một chồng, đảm bảo cân bằng trong xã hội.

Đáp án đúng là: A

Nguyên nhân gây bệnh bạch tạng là do đột biến gene tổng hợp melanin giúp bảo vệ cơ thể khỏi tia cực tím (tia UV).

→ Người bệnh bị thiếu sắc tố này ở một số bộ phận như da, tóc, đồng tử,...

Đáp án đúng là: A

- Câm điếc bẩm sinh thường là do đột biến gene lặn trên NST thường hoặc NST giới tính X gây ra. Nếu cặp nam nữ trên đều có bố bị câm điếc bẩm sinh → khả năng họ mang gene lặn gây bệnh là rất cao → nguy cơ sinh con bị câm điếc bẩm sinh sẽ lớn.
Chế độ dinh dưỡng khi mang thai có vai trò quan trọng đối với sức khỏe của mẹ và thai nhi, nhưng không thể ngăn ngừa bệnh di truyền. Do đó, tư vấn rằng dinh dưỡng có thể giải quyết vấn đề là không phù hợp.

- Không nên kết hôn với nhau và nếu kết hôn thì không nên sinh con: Tránh nguy cơ sinh con mắc bệnh di truyền.

- Nếu tìm đối tượng khác để kết hôn cần tránh những gia đình có con câm điếc: Giảm nguy cơ gặp người cũng mang gene bệnh và sinh ra con mắc bệnh di truyền.

Đáp án đúng là: B

- Hội chứng siêu nữ (3 NST giới tính XXX) và Turner (1 NST giới tính X) chỉ gặp ở nữ.

- Hội chứng Klinefelter (3 NST giới tính XXY) chỉ gặp ở nam.

- Hội chứng Edward (3 NST số 18) gặp ở cả nam và nữ.

Đáp án đúng là: A

Tật có túm lông trên vành tai là do đột biến gene trên NST giới tính Y.

Theo Điều 5 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, việc kết hôn giữa những người có quan hệ họ hàng trong phạm vi 3 đời bị nghiêm cấm nhằm:

- Tránh nguy cơ sinh ra con bị dị tật do gene lặn.

- Đảm bảo sự ổn định về mặt đạo đức và xã hội.

Đáp án đúng là: D

- Trẻ bị điếc bẩm sinh không thể tiếp nhận tín hiệu âm thanh từ môi trường, đặc biệt trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ. Do đó, trẻ không thể học cách phát âm và giao tiếp bằng lời nói, dẫn đến câm bẩm sinh.

- Mất khả năng vận động: Không liên quan đến việc bị điếc bẩm sinh vì khả năng vận động chủ yếu phụ thuộc vào hệ thần kinh vận động và cơ bắp.

- Trí tuệ kém phát triển: Điếc bẩm sinh không đồng nghĩa với trí tuệ kém phát triển, trừ khi có các yếu tố khác tác động.

- Không có khả năng tổng hợp sắc tố melanin: Đây là đặc điểm liên quan đến bệnh bạch tạng, không liên quan đến điếc bẩm sinh.

Đáp án đúng là: B

Bệnh di truyền là sự rối loạn, suy giảm hay mất chức năng nào đó của các cơ quan trên cơ thể do đột biến gây ra.

- Câm điếc bẩm sinh: Trên 75% trẻ mắc bệnh do đột biến gene lặn trên NST thường hoặc NST giới tính X.

- Mù màu và máu khó đông do đột biến gene trên NST giới tính X.

- Viêm loét dạ dày: Nguyên nhân chính gây bệnh là do nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Ngoài ra, thói quen sử dụng đồ uống có cồn, ăn uống và sinh hoạt không điều độ cũng là yếu tố tăng nguy cơ bị bệnh.