Lý thuyết KHTN 9 Bài 21 (Cánh diều): Alkene

Lý thuyết KHTN 9 Bài 21: Alkene

I. KHÁI NIỆM ALKENE

- Alkene là những hydrocarbon mạch hở, trong phân tử có một liên kết đôi.

Ví dụ:

- Alkene có công thức chung là C_nH_2n (với $n\ge 2$).

II. ETHYLENE

1. Công thức cấu tạo và tính chất vật lí

- Ethylene có công thức phân tử C₂H₄ và công thức cấu tạo như sau:

+ Công thức cấu tạo thu gọn: CH₂ = CH₂

+ Trong phân tử ethylene, giữa hai nguyên tử carbon có một liên kết đôi. Trong liên kết đôi có một liên kết kém bền, chính liên kết này tạo ra những tính chất hoá học đặc trưng cho ethylene nói riêng và các alkene khác nói chung.

- Ở điều kiện thường, ethylene là chất khí, không màu, không mùi, nhẹ hơn không khí, ít tan trong nước.

2. Tính chất hoá học

a. Phản ứng làm mất màu nước bromine

- Các alkene làm mất màu nước bromine

Ví dụ: ethylene phản ứng với Br₂ trong dung dịch theo phương trình hoá học:

CH₂ = CH₂ + Br₂ → BrCH₂ – CH₂Br

- Trong phản ứng làm mất màu nước bromine, phân tử bromine đã cộng hợp vào nối đôi trong phân tử alkene, liên kết kém bền trong liên kết đôi bị phá vỡ để tạo thành sản phẩm. Phản ứng được gọi là phản ứng cộng.

b. Phản ứng trùng hợp

- Ở điều kiện thích hợp, các phân tử ethylene cộng hợp liên tiếp với nhau, liên kết kém bền trong liên kết đôi của phân tử ethylene bị phá vỡ tạo polyethylene (PE) theo phương trình hoá học sau:

Phản ứng trên được gọi là phản ứng trùng hợp.

- Nhiều alkene khác cũng tham gia phản ứng trùng hợp.

c. Phản ứng cháy

- Các alkene khi cháy đều tạo ra khí CO₂ và H₂O.

- Ví dụ: $C_2{H}_4+3O_2\stackrel{t^{°}}{\to }2C{O}_2+2H_{2}O$

3. Ứng dụng

Một số ứng dụng quan trọng của ethylene được trình bày trong hình:.

Trắc nghiệm: Alkene

Câu 1: Phát biểu nào sau đây là không đúng?

A. Alkene mạch hở, có 1 liên kết đôi trong phân tử.

B. Công thức chung của alkene là C_nH_2n (n ≥ 2).

C. Các alkene đều có khả năng làm mất màu nước bromine.

D. Các alkene không tham gia phản ứng cháy.

Câu 2: Đặc điểm nào sau đây không phải của ethylene?

A. Có 1 liên kết đôi.

B. Tan tốt trong nước.

C. Trạng thái khí.

D. Không màu, không mùi.

Câu 3: Trong các chất: CH₂ = CH₂, CH₃ – CH₃, CH₂ = CH – CH₂ -
CH₃, CH₂ = CH – CH = CH₂, CH₃ – CH = CH₂. Có bao nhiêu chất là alkene?

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Câu 4: Phản ứng của ethylene với dung dịch nước bromine thuộc loại phản ứng nào sau đây?

A. Phản ứng cộng.

B. Phản ứng thế.

C. Phản ứng trao đổi.

D. Phản ứng trùng hợp.

Câu 5. Trong các chất: CH₂ = CH₂, CH₃ – CH₃, CH₂ = CH – CH₂ -
CH₃, CH₂ = CH – CH = CH₂, CH₃ – CH = CH₂. Có bao nhiêu chất là làm mất màu dung dịch nước bromine?

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Câu 6: Khí thiên nhiên và khí mỏ dầu là nhiên liệu ít gây ô nhiễm hơn so với than mỏ, có hiệu quả sản xuất công nghiệp. Thành phần chính của khí thiên nhiên và khí mỏ dầu là

A. ethane.

B. propane.

C. butane.

D. methane.

Câu 7: Cho các phát biểu sau:

(1) Methane, ethylene lần lượt có công thức phân tử là CH₄, C₂H₂.

(2) Methane, ethylene đều tham gia phản ứng cháy sinh ra khí CO₂ và H₂O.

(3) Methane và ethylene đều tham gia phản ứng cộng với bromine.

(4) Methane và ethylene là chất khí không màu, không mùi, ít tan trong nước.

(5) Ethylene có khả năng tham gia phản ứng trùng hợp.

Số phát biểu đúng là

A. 3.

B. 2.

C. 4.

D. 5.

Câu 8: Số lượng alkene có cùng công thức phân tử C₅H₁₀ nhưng có công thức cấu tạo khác nhau là

A. 3.

B. 4.

C. 6.

D. 5.

Câu 9: Ứng dụng nào sau đây không phải ứng dụng của ethylene?

A. Điều chế nhựa PE.

B. Điều chế ethylic alcohol.

C. Điều chế khí gas.

D. Dùng để ủ trái cây mau chín.

Câu 10: Cho sơ đồ phản ứng: X + Cl₂ → CH₂Cl – CHCl – CH₃. Chất X là

A. CH₃ – CH₂ – CH₃

B. CH₂ = CH – CH₃

C. CH₂ = CH₂

D. CH₂ = CH – CH₂ – CH₃

Câu 11: Phát biểu dưới đây đúng hay sai?

Câu 12: Các nhận định sau đây đúng hay sai?

Câu 13: Dẫn 1,68 gam hỗn hợp gồm C₂H₄ và C₃H₆ đi qua dung dịch nước bromine thì lượng bromine tham gia phản ứng là 8 gam. Tính phần trăm theo thể tích của mỗi khí trong hỗn hợp ban đầu.

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 14: Nhựa PE được tạo ra từ ethylene, có nhiều ứng dụng trong đời sống như làm màng bọc thực phẩm, các loại bao đựng,… Tính thể tích ethylene cần dùng để điều chế 420 kg nhựa PE, biết hiệu suất phản ứng đạt 75%.

Đáp án: ……………………………………………………………………………

Câu 15: Dẫn m gam hỗn hợp gồm methane và ethylene đi qua dung dịch nước bromine thì thấy lượng bromine tham gia phản ứng là 8 gam. Khí bay ra đốt cháy hoàn toàn và dẫn sản phẩm cháy đi qua dung dịch Ba(OH)₂ dư thì thu được 29,55 gam kết tủa. Tính giá trị của m.

Đáp án: ……………………………………………………………………………